Amoz Oz, Verhalen van liefde en duisternis *****
Neem de tijd voor deze dikke vertelling van het leven van de schrijver. Geniet van de hilarische verhalen over zijn familie voor de tweede wereldoorlog in Polen en hoe daarna de overgebleven familieleden hun plek probeerden te krijgen in het beloofde land Palestina/Israel. Oz is een bijzonder schrijver als het gaat om herinneringen aan zijn jeugd, zijn ouders. Hij kan prachtig kamers, mensen en sferen beschrijven. Hij zegt daar zelf over dat het niet om een letterlijke beschrijving van de situatie gaat en daarmee kleurt hij zijn eigen geschiedenis in vanuit het nu.
Rode draad in het verhaal is de zelfmoord van zijn moeder als Oz ongeveer 12 jaar is. Deze gebeurtenis kleurt de relaties van de zussen van zijn moeder, en vooral de relatie met zijn vader. Het blijft onduidelijk wat er precies gebeurt, maar feit is dat Oz al met 15 jaar in een kibboets ver van zijn vader gaat wonen. Vermoedelijk omdat zijn vader al een jaar na het overlijden van zijn moeder een nieuwe partner heeft.
Prachtig zijn de scenes over de bewoners van het huis in Polen, de oma die smetvrees heeft en elke dag het huis van onder tot boven op zijn kop zet. Ook de periode dat de joodse staat gesticht wordt (1948) beschrijft Oz vanuit de beleving van hem als kind. Niet alleen beleving, maar ook informatief als hij vertelt over de stemming in de Verenigde Naties, de beschietingen van hun huis in Jeruzalem, de relatie met de lerares in de kibboets. Een prachtig rijk en diep boek. Het vraagt om leesconcentratie, maar dan wordt je zeker fan. In het gesprek kwam vooral de plezier in het lezen naar voren.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Amos_Oz
Johan Harstad Buzz Aldrin, Waar ben je gebleven **
De jonge Noorse schrijver Johan Harstad heeft met deze roman bekendheid gekregen in eigen land. De hoofdpersoon is geboren op de dag dat de eerste mens voet op de maan zette. Buzz Aldrin was de astronaut die niet meeging naar de maan en achterbleef in de raket die rond de maan cirkelde. In het verhaal komt het thema van op de tweede plaats staan en hier genoegen mee nemen meerdere keren terug. Door dat zijn vriendin de relatie uit maakt en hij zijn baan kwijt raakt heeft hij tijd om met een muziekgroep mee te gaan naar een optreden op de Faroereilanden. En dan maakt het verhaal een sprong in de tijd. Hij komt in een crisis terecht en wordt opgenomen in een leefgemeenschap.
De taal is speels en eigen, maar de ontwikkeling van verhaal konden we niet meemaken en daarmee het thema dat de schrijver duidelijk wil maken.
Hans Keilson In de ban van de tegenstander ****
Dit boek kreeg in 2009 veel aandacht in Amerika en werd mede daardoor opnieuw uitgegeven in Nederland. De schrijver was op dat moment 99 jaar. Hij is van Duitse komaf, maar woont al sinds de jaren 30 in Nederland. Het boek over de figuur B is niet gemakkelijk te lezen omdat alle verwijzingen naar tijd, plaats en setting zijn weggelaten en daardoor kun je de vaak beschouwende teksten van de verteller niet onmiddellijk begrijpen. Je krijgt weinig houvast op het verhaal. Als je iets meer weet over de achtergronden lukt dit beter. De centrale vraag die steeds weer terugkomt is de fascinatie maar ook de angst voor de tegenstander. Hij stelt dat het goed is te zien dat er ook overeenkomsten zijn tussen jou en je vijand. Het is je vijand die dingen zal zeggen, die vrienden niet durven te zeggen. De scenes die het meest aanspreken zijn de scene op de begraafplaats waar graven omvergeworpen worden door jonge mannen. En de slotscene die beschrijft hoe de leider B. een rijtoer maakt en hoe het publiek hem langs de weg toejuigen. Ook de hoofdpersoon staat langs de kant en beschrijft van seconde tot seconde de reacties van het publiek en z'n eigen gedachten.
Het is een goed leesgroepboek omdat door het weglaten van concrete gegevens er universele thema's en vragen boven komen drijven die het boek diepgang geven en daarmee ook het gesprek in de groep. Veel informatie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Hans_Keilson Interview Groene Amsterdammer: http://www.groene.nl/2011/21/hans-keilson-1909-2011
Fjodor Dostojevski De gebroeders Karamazov. ****
Neem de tijd voor de duizend pagina's van dit boek en dan kom je in een duizelingwekkende stroom van
gebeurtenissen terecht. Het kost je 100 pagina's om te begrijpen wie, wie is, grip te krijgen op de taal en wat er allemaal aan de orde is. Dostojevski gebruikt het eerste deel ook om een aantal thema's in afzonderlijke paragrafen en subvertellingen neer te zetten. Denk aan: thema van kindermishandeling, levenskunst, religie en kerk, schuld, eerlijkheid, psychologische achtergronden van menselijk gedrag, armoede, geweten. Het verhaal is feitelijk simpel en in korte streken neer te zetten en omvat een tijdsperiode van een paar maanden. Maar de handelingen worden minutieus en uitgebreid beschreven, evenals de onderlinge verhoudingen, de emoties en karaktereigenschappen. Iets wat we tegenwoordig in de zappcultuur niet meer kennen. Vader Karamazov heeft drie zonen uit twee verschillende huwelijken. De vader en de oudste zoon hebben hun oog laten vallen op dezelfde vrouw. Deze zoon vindt dat hij recht heeft op geld van een erfenis, maar de vader geeft dit niet. Dan wordt de vader dood gevonden in zijn huis en komt de schuld bij deze zoon te liggen en volgt een rechtspraak.
Zaken die ons opvielen waren de beschrijving van de grootste feesten waar de zoon enorm veel geld uitgeeft; de romantische geëxalteerde manier van omgang met elkaar. Liefde en haat liggen dicht bij elkaar; het verhaal van de Groot Executeur. Niet alle passages zijn even sterk maar Dostojevski is een zeer intelligent en taalvaardig schrijver. Dit is een van zijn laatste boeken en proeft de ervaring in het opbouwen van een verhaal. zie ook.
Hella Haasse Woud der Verwachting ****
Dit boek geeft zijn kracht maar langzaam weg, maar vooral aan het einde geeft de schrijfster het thema en bedoeling op een bijzondere manier weer. Haasse schreef dit boek toen ze eind twintig was, wat nu als een grote prestatie gezien kan worden. Dit komt vooral doordat ze een grote hoeveelheid informatie over de franse koningen, de oorlogen met Engeland en de verhoudingen aan het hof heeft verwerkt. Dat maakt het boek ook stug en voor de lezer van deze tijd niet makkelijk om in door te dringen. Het maakt je wel nieuwsgierig naar het ontstaan van Frankrijk als land, de relatie met de gewone bevolking, de oorlogsvoering enz. Toch wil de schrijfster meer laten zien. N.l. de kwetsbaarheid van de hoofdpersoon als gelieerd aan het hof, zijn huwelijken, de opsluiting in Engeland, zijn dichterschap. Vooral aan het einde van het boek wordt de relatie met zijn 30 jaar jongere vrouw op een zeer tedere en intieme manier beschreven. Historische romans zijn altijd een interpretatie van de geschiedenis. De schrijver moet het doen met wat is overgeleverd, maar Haasse is er goed in geslaagd met het materiaal dat ze had een levendig beeld van die tijd te schetsen. Op de site van Wikipedia is veel te vinden over de schrijfster en de koningen die in het verhaal voorkomen.
Albert Camus De Vreemdeling ****
Een wonderlijk boek dat in de top honderd van de wereldliteratuur staat. Het vraagt het een en ander om de waarde van dit boek te ontdekken. Het verhaal is simpel. Een fransman in Algerije gaat naar het platteland om zijn moeder te begraven. Als hij terug komt in de stad krijgt hij kennis aan een vrouw die hem zijn liefde verklaart. Als ze een dag naar het strand gaan en terug gaan wordt hij bedreigd door een arabier en schiet hij de man dood en volgt er aanhouding, rechtspraak en een executie.
Camus is vertegenwoordiger van het existentialisme en geeft er een eigen accent aan dat absurdisme genoemd wordt. Hij schrijft heel zorgvuldig, zelfs droog waardoor er bij de lezer vervreemding ontstaat. Hij of zij kan moeilijk contact krijgen met de hoofdpersoon, maar daar is het Camus ook om te doen als hij wil laten zien hoe toevallig het leven is en hoe weinig keuzes je daar binnen hebt. Vooral het gedrag en de overpeinzingen rondom de rechtspraak vormen de kern van het boek. Als de hoofdpersoon te horen krijgt dat hij geëxecuteerd wordt reageert hij gelaten. Ik ga nu dood. Maar het maakt niet uit want ik ga ooit toch dood. Het lezen van het boek leverde een vervreemdend effect op, maar dit maakt het boek zo bijzonder. Het lijkt in eerste instantie een somber boek, maar het gesprek leverde een mooie uitwisseling en doorkijkjes op. Zie de bijlage en Zie ook
David Mitchell De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet ****
In zijn in 2010 verschenen roman The Thousand Autumns of Jacob de Zoet (vertaald als: 'De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet') brak Mitchell door in Nederland. De roman speelt in Deshima, de Hollandse vrijhaven in Japan in de 17e en 18e eeuw. Het is een voor de buitenwereld strikt gesloten stukje land voor de havenstad Nagasaki, waar de Verenigde Indische Compagnie haar zaken met de Chinezen behartigde. In het boek is de Zeeuw Jacob de Zoet een eenvoudige, onkreukbare, erudiete maar met de liefde worstelende klerk die bij gebrek aan alternatieve kandidaten opklimt tot plaatsvervangend hoofd van Deshima. Het personage 'Jacob de Zoet' zou losjes zijn gebaseerd op de historische figuur van Hendrik Doeff die tijdens zijn verblijf in Deshima een dagboek bijhield. De schrijver wil met het boek iets laten zien van de historie als het gaat om handelsbetrekkingen, politieke verhoudingen en de cultuur van China. Het liefdesverhaal trekt je door het verhaal, en de informatie die je krijgt is zeer boeiend. Ook is Mitchell zeer taalvaardig. Bijvoorbeeld als hij de dialogen weergeeft als Jacob voor het eerst kennis maakt met de bewoners van Deshima. Het gedeelte dat gaat over de sekte die jonge vrouwen gevangen houdt om kinderen te verwekken die geofferd kunnen worden is wel spannend, maar werd ook door leden van de groep als ongeloofwaardig beoordeeld. Zie ook