Llosa heeft een gebeurtenis rond het stadje Canudos in de jaren negentig van de negentiende eeuw in de provincie Bahia in Brazilie uitgewerkt in een omvangrijke historische roman. In het kort gaat het om de
beschrijving van hoe de Braziliaanse autoriteiten en het leger het opnemen tegen tegen Antonio de Raadgever, die in het binnenland een mystieke gemeenschap had gesticht van arme boeren en dagloners, die de officiële overheid als zondig beschouwde. Er zijn vier campagnes van het leger nodig om de opstand neer te drukken waarbij tussen de 15 en 30 duizend arme platteland bewoners sterven. Llosa heeft een beschrijving van de gebeurtenissen door de journalist Euclides da Cunha, Os sertões (De binnenlanden, 1902) als belangrijke bron gebruikt, maar geeft zijn eigen inkleuring en accenten. Hij vertelt het verhaal als verteller vanuit de perspectieven van zowel de boeren die geraakt zijn door Antionio de Raadgever, als mede dat van de militairen, grootgrondbezitters als van een aantal romanpersonages, waaronder de journalist.
Het maakt dat het boek duizelingwekkend is door de vele perspectieven, de complexiteit van achtergrond en thema. Het vraagt van de lezer behoorlijk wat leesinzet om de uitgebreide beschrijvingen van Llosa te volgen, maar ook de verschrikkelijkheid van de gebeurtenissen. Op een gegeven moment wil je niet meer lezen over de bombardementen, het bloedvergieten, de mensen in het nauw die geen enkele kans meer hebben in de ongelijke strijd. Zowel de politieke machthebbers, die proberen Brazilië om te bouwen tot een moderne natie (de overgang van een keizerrijk naar een republiek), gaan volledig hun boekje te buiten, net zo goed als de opstandelingen die elk strijdmiddel inzetten om hun religieuze ideaal te bereiken. Hoewel de sympathie van de schrijver bij de arme bevolking ligt probeert hij de complexiteit van de gebeurtenissen te laten zien. Hij doet doet dit vooral door de verschillende personages te laten oplichten waaronder de baron van Canudos en de journalist door wiens ogen we de gebeurtenissen meemaken.
We waren positief over het boek, maar de beoordeling van de groep is uiteindelijk 3.3 sterren geworden. Dit komt mede doordat het boek niet gemakkelijk leest en 700 bladzijden bevat. Gaandeweg in de bespreking werden we ons er van bewust wat de enorme reikwijdte van het boek is. Datgene wat Llosa beschrijft gaat over universele vragen en dilemma's. Het gaat over de spanning tussen bevolkingsgroepen en culturele groepen (klasse, stad platte land), het wel of niet om kunnen gaan met verandering, het thema van de macht, de kracht en valsheid van religieuze voorstellingen. Ook is een thema de rol van de politiek en haar leiders die wel of niet in staat zijn tegengestelde belangen en posities goed te beheersen voordat ze escaleren tot geweld en oorlog. In die zin is het boek zeer actueel als je kijkt naar brandhaarden in het midden oosten waar ook religie een factor is. Zie ook de recensie van Ger Groot in het dagblad Trouw. Kortom een fantastisch boek als je de tijd neemt en geduld hebt.
Informatief is de radiouitzending van de BBC.
Met dit boek, zo constateerden we aan het eind van de avond, wil de schrijfster veel doelen bereiken. Daar slaagt ze maar ten dele in, maar dat maakt het boek niet minder waard. De lezer heeft in ieder geval een mooie en leerzame leeservaring achter de rug. Het verhaal gaat in grote lijnen over de hoofdpersoon Menno Molenaar, een jonge arts en jurist die ten tijde van de Republiek in Leiden, Rotterdam en Den Haag zijn weg probeert te vinden. Na het overlijden van zijn vader studeert hij in eerste instantie theologie, maar zijn hart ligt bij de studie medicijnen en meer specifiek bij het onderzoeken van ziekteprocessen en het zoeken naar oplossingen. (en daar hoort ook bij het ontleden van lichamen) Als hij vastloopt in zijn theologiestudie en op eigen benen moet staan als het gaat om de kost verdienen, werkt hij als hulp op de universiteit (voorbereiden van de anatomische les) en snabbelt hij bij als arborteur. Hij wordt ontdekt door de Engelse lakenkoopman Dixon die hem onder zijn hoede neemt en hem laat studeren. Na zijn studie komt hij in dienst van het kabinet van de raadspensionaris Johan de Witt. Na een dramatische gebeurtenis vlucht Menno de oceaan over en settelt zich als arts in de omgeving van wat nu New York is en trouwt.
De schrijfster snijdt veel thema's aan: de historische gebeurtenissen van rond 1670, de vriendengroep rondom Bento Spinoza en de opkomende Nederlandse verlichting. Maar ook de kwetsbare positie van de Republiek in de internationale verhoudingen komt aan bod (vrede van Breda). Zo komen we ook via de figuur van Adriaan Koerbagh iets te weten over deze vrijdenker die al verkondigt dat de bijbel door mensen en niet door God is geschreven. Als hij zijn denkbeelden in een boekje schrijft moet hij vluchten naar de vrijstad Culemborg, maar wordt uiteindelijk opgepakt en veroordeeld tot straf in het rasphuis in Amsterdam.
Opvallend is dat Noordervliet haar hoofdpersonage Menno meeneemt naar deze tijd en met hem door het hedendaagse Leiden loopt. Het is een aardige vorm, die aan de ene kant niet veel toevoegt, maar ook haar dilemma laat zien. Het is in een historische roman heel moeilijk om taal te gebruiken en denkbeelden te verwoorden die echt van die historische periode zijn. Ons logische en rationele denken, ons ik besef, onze kennis van de geschiedenis vermengen zich met het beeld van de 17e eeuw. Noordervliet is steeds aanwezig in het verhaal ook al probeert ze via de figuur van Menno en later zijn vrouw Margje iets te laten ervaren van de denkwijze en de keuzen die ze maken. Vandaar de titel. Het deel in Amerika vonden we iets minder dan de gebeurtenissen in de Hollanden. Toch waren we gematigd positief over het boek omdat Noordervliet een betrokken schrijfster is -met soms een duidelijk vrouwelijke blik- die haar liefde voor geschiedenis en meer specifiek de opkomst van de Republiek aan de lezer wil verduidelijken.
Op de site van Atheneum Boekhandel is de blog te lezen die zij bijhield toen ze aan Vrij Man schreef. Tip: het is leuk om via Wikipedia verdere achtergronden te lezen over bijv. Adriaan Koerbagh.
Wonderlijk boek van de Franse Nobelprijswinnaar van 2015. Deze veelgelezen schrijver schreef dit boek eind jaren 90 begin 2000 terwijl het een periode in de jaren '60 beschrijft. De grote lijn is dat het leven van een jonge vrouw gevolgd wordt die regelmatige bezoekster is van een Parijs café. Doordat de verteller en het perspectief steeds wisselt krijg je vanuit een verschillend perspectief informatie over de periode en de personages. De schrijver is sterk in het beschrijven van de stad, de pleinen en straten en de sfeer in de cafe's. Naast die historische beschrijvingen van plekken en die aanleiding kunnen zijn voor een wandeling door de stad, komen er ook tal van personages voor die werkelijk bestaan hebben. Dit vooronderstelt veel achtergrondkennis. Ook geeft hij een kijkje in de leefwereld van Louki en de mensen met wie ze om gaat. Tegelijkertijd laat hij veel te raden over en moet je het doen met de informatie die hij geeft. Dit maakt dat het boek zeer verschillend beoordeeld werd door de groepsleden. Voor de een was het een mooi geschreven verhaal met spitse beschrijvingen. Voor de ander liep het boek mank, omdat te veel weggelaten wordt. Een Nobelprijswinnaar kan je niet zo maar veronachtzamen en Modiano heeft een zeer nadrukkelijke eigen stijl. Dit boek is zeker een mooie kennismaking met zijn manier van schrijven.
Dit debuut heeft veel aandacht gekregen in de pers. Over het algemeen was de stemming positief. Reden om als groep deze nieuwe schrijfster te gaan lezen. In grote lijn gaat het over een jonge kunstenares Minnie Panis, die met verschillende projecten positieve kritieken krijgt. Zo wordt je geconfronteerd met een taal die sterk filosofisch en kunstzinnig is. Daarna wordt in kleine stapjes de geschiedenis van deze vrouw onthuld. Haar geboorte, behandeling in een kliniek, een bomaanslag op haar school als ze 7-8 jaar is. Naarmate het verhaal volgt is haar levensverhaal wonderlijker en vol vragen. Dit stuk van het verhaal is vlot geschreven en zit vol ongelooflijke gebeurtenissen en toevalligheden. Daardoor krijgt het alle kenmerken van een thriller. De titel van het boek verwijst naar gebeurtenissen en keuzes die mensen maken die gevolgen hebben voor latere situaties. Zoals de gebeurtenissen in de eerste levensmaanden van Minnie Panis doorwerken in haar kunstzinnig werk en haar relaties met mensen. De combinatie van sferen, taalspelen en motieven in het boek zijn ongewoon, verwarrend, zetten je steeds op een ander been. Tegelijkertijd ben je na afloop in verwarring. Kortom een soort achtbaan.
In een door kloosterlingen geleid jongenspensionaat vindt in de jaren vijftig van de vorige eeuw seksueel misbruik, sadisme en vernedering plaats. De jonge Broeder Bonaventura is er getuige van en zwijgt zoals iedereen, maar breekt uiteindelijk door toedoen van een jonge vrouw uit het systeem. We hebben werkelijk genoten van dit boek en de bespreking. Brouwers is in staat om zijn verhaal in kleine stapjes te vertellen en goed invoelbaar te maken hoe een religieuze mannencultuur, wat zo'n opleiding was, functioneert. Persoonlijke driften, onderlinge concurrentie, het spel van macht en misschien wel het meest schokkend, de religieuze rechtvaardiging van perversiteit en macht. Het is belangrijk te beseffen dat Brouwers niet een documentaire of biografie als vorm gebruikt maar een roman. Hij neemt de vrijheid om accenten te leggen of zaken sterker te benadrukken. Soms zijn de gebeurtenissen in het boek te theatraal en te vet en niet altijd geloofwaardig. Maar dat doet niets af aan de kernboodschap. N.l. dat eenzijdige machtsuitoefening vraagt om controlemechanismen.
Deze debuutroman heeft in kleine kring veel aandacht gekregen en dat is terecht. Kort het verhaal. Een jongen in een niet aangegeven gebied in Spanje loopt weg van huis en is opvallend voorzichtig opdat hij niet gevonden wordt door zijn achtervolgers. Hij slaapt overdag en trekt 's avonds verder. Hij komt in contact met een herder van schapen of geiten die hem onder zijn hoede neemt, omdat hij te jong is om voor zichzelf te zorgen in dit soort barre omstandigheden. Hij krijgt drinken en eten en trekt met hem verder. Dan komen ze in aanraking met de volgers. Een rechter met zijn helpers. Dan verhard het verhaal zich. Carrasco is zeer scherp in zijn beschrijving van het landschap, de wind, de struiken, het stof en de zon en hitte en trekt zo het verhaal naar een bijzonder niveau. Het nadeel is dat de schrijver soms te veel beeldspraak en vergelijkingen gebruikt wat de kracht weer onder uit haalt. Uiteindelijk slaat de balans toch positief uit. Je voelt de twijfel en de angst van de jongen door het hele boek en mooi is dat je niet precies te weten komt wat er precies gebeurd is dat hij vlucht. De ontmoeting met en de hulp van de herder staat mooi tegenover de dreiging van de mensen waar hij voorvlucht. Hier ervaart hij liefde en zorg en komt hij in aanraking met andere waarden en normen.
Een bijzonder leesboek.