زندگی روی زمین در آب آغاز شد و زندگی همواره به آب وابسته بوده است. با آب، زندگی شکوفا مي‌شود؛ بیابان‌ها به باغ، جنگل تنومند یا کلانشهرهای پر رونق مانند تل آویو و یا لس‌آنجلس تبدیل مي‌شوند. بدون آب، ما مي‌میریم.

با این حال چون این منبع ارزشمند در دسترس ما است، بسیاری از ما آن را کم اهمیت فرض مي‌کنیم. متاسفانه ما با سرعت زیاد در حال نزدیک شدن به نقطه‌ای هستیم که مجبور شویم ارزش این گنج طبیعی را به شیوه ای بسیار سخت درک کنیم. منابع آب قابل مصرف ما به گونه هشدار دهنده‌ای در حال ناپدید شدن هستند.

در سال ۲۰۰۰، کمیسیون جهانی آب پیش‌بینی کرد که افزایش مصرف آب در آینده در پی افزایش جمعیت باعث «تحمیل فشار غیر قابل تحمل به محیط زیست خواهد شد که این فشار نه تنها باعث از بین رفتن تنوع زیستی می شود بلکه باعث دور باطل فشار به اکوسیستمی خواهد شد طولی که اکوسیستم دیگر نمي‌تواند خدمات ضرروی برای گیاهان و انسان‌ها را تامین کند.»

امروز به هر کجا که نگاه کنید، به ویژه در غرب آمریکا، مردم در حال ذخیره و صرفه جویی آب هستند. شما مردمی را مي‌بینید که کمتر خودروشان را مي‌شویند؛ از سردوشي‌ها و همچنین توالت‌ و شیرهای کم‌مصرف استفاده مي‌کنند؛ از منظره سازی های مقاوم در برابر خشکسالی هستند استفاده مي‌کنند. همچنین افراد هشیار هنگام مسواک زدن و یا تراشیدن ریش خود، شیر آب را باز نمي‌گذارند مگر زمانی که بخواهند مسواک، دهان، تیغ و یا صورت خود را بشویند.

این اقدامات محتاطانه موثر است اما مجموع همه این اقدامات در زمینه صرفه‌جویی آب به اندازه پیروی از یک رژیم غذایی گیاهی، موثر نیست.

.

آنچه که مي‌دانیم

آب مورد نیاز برای تولید یک کیلو گوشت گوساله آمریکایی به گفته اتحادیه ملی تولید کنندگان گوشت گوساله: ۴۴۰۰ لیتر

آب مورد نیاز برای تولید یک کیلو گوشت گوساله آمریکایی به گفته دکتر جرج بورگ استروم، رئیس بخش علوم غذا و تغذیه انسانی در کالج کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه میشیگان: ۲۵۰۹۰ لیتر

آب مورد نیاز برای تولید یک کیلو گوشت گوساله کالیفرنیایی به گفته بنیاد آموزش آب: ۲۴۷۰۰ لیتر

آب مورد نیاز برای تولید یک کیلو غذا در کالیفرنیا به گفته متخصصان خاک و آب بخش کشاورزی دانشگاه کالیفرنیا که با مشاوران دامپروری ها همکاری مي‌کنند:

یک کیلو کلم:‌ ۲۳۱ لیتر

یک کیلو گوجه فرنگی: ۲۳۱ لیتر

یک کیلو سیب زمینی: ۲۴۱ لیتر

یک کیلو گندم: ۲۵۱ لیتر

یک کیلو هویج: ۳۳۱ لیتر

یک کیلو سیب: ۴۹۱ لیتر

یک کیلو گوشت مرغ: ۸۱۷۰ لیتر

یک کیلو گوشت خوک:‌ ۱۶۳۰۰ لیتر

یک کیلو گوشت گاو: ۵۳۲۰۰ لیتر

این‌ طور هم می‌شود به قضیه نگاه کرد: فرض کنیم که شما هر روز دوش مي‌گیرید. فرض کنیم که هر دوش گرفتن شما به طور متوسط ۷ دقیقه به طول بینجامد. در این صورت شما هر هفته در مجموع ۴۹ دقیقه دوش خواهید گرفت. برای اینکه محاسبه آسان شود این عدد را گرد و تبدیل به ۵۰ دقیقه می‌کنیم.

حال فرض کنیم که شدت جریان آب در سر دوشی شما، ۹ لیتر در هر دقیقه باشد. ۹ لیتر در هر دقیقه و ۵۰ دقیقه در هر هفته به این معنی است که شما هر هفته ۴۵۰ لیتر آب برای دوش گرفتن مصرف می کنید.

این عدد را در ۵۲ هفته در سال ضرب کنید. می‌بینید که در سال ۲۳۴۰۰ لیتر آب برای دوش گرفتن استفاده مي‌کنید.

هنگامی که این عدد را با میزان آب لازم برای تولید یک کیلو گوشت گاو کالیفرنیایی (۲۴۷۰۰ لیتر) که توسط بنیاد آموزش آب محاسبه شده مقایسه مي‌کنید متوجه یک نکته عجیب مي‌شوید. امروزه در کالیفرنیا اگر شما یک کیلو گوشت نخورید معادل بیش از شش ماه دوش نگرفتن، در مصرف آب صرفه‌جویی خواهید کرد. همچنین با استفاده از آمار و ارقام متخصصان خاک و آب در بخش کشاورزی دانشگاه کالیفرنیا متوجه مي‌شوید که نخوردن یک کیلو گوشت گاو کالیفرنیایی به اندازه یک سال دوش نگرفتن شما، در مصرف آب صرفه‌جویی می کند.

«در کالیفرنیا، بیشترین مصرف کننده آب، شهر لس‌آنجلس نیست. همچنین صنایع‌ نفت، مواد شیمیایی و دفاعی هم نیستند. مزارع انگور و گوجه فرنگی هم نیستند. بلکه بیشترین مصرف کننده آب، علوفه ای هستند که در مناطقی تقریبا بیابانی برای تغذیه گاوها، کشت مي‌شوند.... علت بحران آب در غرب آمریکا- و بسیاری از مشکلات زیست محیطي‌ پیامد آن - را مي‌توان در یک کلمه خلاصه کرد: دام‌»( مارک ریسنر، نویسنده کتاب صحرای کادیلاک)

گوشتی که در نقاط مختلف کشور تولید مي‌شود به مقادیر متفاوتی از آب نیاز دارد. گوشتی که جنوب شرق تولید مي‌شود به آب کمتری نیاز دارد تا گوشتی که در سایر مناطق تولید مي‌شود؛ چرا که به دلیل بارندگی بیشتر در فصل رشد گیاهان در جنوب شرق، نیاز به آبیاری چندانی نیست. از سوی دیگر، گوشت آریزونا و کلورادو حتی به آب بیشتری نسبت به کالیفرنیا نیاز دارند.

دلیل اینکه تولید یک کیلو گوشت گاو نسبت به یک کیلو گوشت خوک یا مرغ به آب بیشتری نیاز دارد این است که صنایع خوک و ماکیان در آمریکا بیشتر در مناطقی متمرکز هستند که مزارع غلات به آبیاری نیاز ندارند و اگر هم نیاز داشته باشند، این نیاز بسیار اندک است. همچنین میزان بهره‌وری خوك‌ها و مرغ‌ها در تبدیل خوراک به گوشت، بیشتر از گاوها است.

البته، گاوداران تاکید مي‌کنند که تولید گوشت، آب زیادی را مصرف نمي‌کند. اما بسیار مهم است که ما مصرف آب را دست‌کم نگیریم همانگونه که دست کم نگرفتن مقدار بنزین مورد نیاز برای رسیدن به مقصد آن هم در شرایطی که در مسیر، امکان سوخت‌گیری وجود ندارد، اهمیت دارد.

در هر دو حالت، کاستي‌ها تا لحظات آخر خود را نشان نمي‌دهند. شما نمي‌توانید به پمپاژ کردن آب‌ها از داخل چاه‌ها و یا سفره‌های آب زیرزمینی به صورت ناپدار ادامه بدهید تا اینکه آب این منابع به پایان برسد. این کار دقیقا مانند رانندگی کردن با یک خودروی بدون درجه نشانگر بنزین است. شما پدال گاز را فشار مي‌دهید و ماشین سرعت مي‌گیرد و شما نتیجه مي‌گیرید که بنزین کافی دارید اما ناگهان بنزین به پایان مي‌رسد. اما حتی دست‌کم نگرفتن مصرف آب مهم‌تر است. برای نفت، جایگزین‌هایی مانند هیدروژن، انرژی خورشیدی و بادی و سایر منابع انرژی وجود دارد اما برای آب، جایگزینی وجود ندارد. اگر آب به اتمام برسد، ما نمي‌توانیم غذا تولید کنیم و یا عملیات حیانی زندگی را حفظ کنیم.

« تقریبا نیمی از آب مصرف شده در این کشور برای پرورش دام‌ها و به ویژه گاوها استفاده مي‌شود.» (آدوبن ۱۹۹۹)

حرکت با باک خالی

میلیون‌ها سال طول کشید تا اینکه طبیعت، سفره آبی بزرگ اوگالالا را که از جنوب داکوتا تا تگزاس امتداد دارد بوجود بیاورد. این بزرگترین سفر آب زیرمینی جهان است و زیر برخی از حاصل‌خیز ترین زمین‌های کشاورزی جهان که کمربند غله آمریکایی نام دارد واقع است. یکی از دلایلی که آمریکا با فاصله، بزرگترین تولید کننده سرانه غله در جهان و یکی از بزرگترین عرضه کنندگان غذا در جهان است،‌ همین سفره آب زیرزمینی است.

«امواج کهربایی غله» معروف، به حدی توسط این سفره آب زیرزمینی آبیاری مي‌شوند که تقریبا یک سوم آبی که برای آبیاری در آمریکا استفاده مي‌شود از همین اوگالالا تامین مي‌شود. اوگالالا یک سفره آب زیرزمینی فسیلی است؛ یعنی آب موجود در آن حاصل از آب شدن توده یخ‌های آخرین عصر یخبندان است. این سفره مانند رودخانه و یا مخزن نیست که با آب باران پر شود. به همین دلیل اگر آب این سفره تمام شود، دیگر حیات آن به پایان رسیده است.

پنجاه سال قبل، سفره بزرگ آب زیرزمینی اوگالالای تقریباً دست نخورده بود چون میزان آب استخراج شده از آن، لطمه‌ای به کلیت سفره وارد نمي‌ کرد. اما با ظهور دامپروری صنعتی و مراکز پرورش گاوهای گوشتی، میزان آب استخراج شده از اوگالالا به شدت افزایش یافت. در حال حاضر بیش از ۱۳۴ میلیارد مترمکعب آب هر سال از این سفره آب زیرزمینی برداشت مي‌شود که بیشتر آن برای تولید گوشت گاو مورد استفاده قرار مي‌گیرد. همچنین هر سال میزان آب برداشت شده از سفره آب زیرزمینی اوگالالا برای تولید گوشت گاو بسیار بیشتر از مجموع آب برداشت شده برای پرورش میوه و سبزیجات در کل کشور است. کمربند غلات آمریکا که اغلب «سبد نان جهان» نامیده مي‌شود، در واقع بیشتری برای غذای دام ها دامپروری غله تولید می‌کند تا نان برای انسان‌ها.

به همین دلیل سطح آب اوگالالا با شتاب در حال افت است و برخی از چاه‌های آن خشک شده است. در شمال غرب تگزاس، در اواسط دهه ۱۹۹۰، یک چهارم سهم این ایالت از سفره آب زیرزمینی، خالی شده بود. در آن زمان، بیش از یک سوم از زمین‌های تگزاس که در دهه ۱۹۷۰ آبیاری مي‌شدند،‌آب خود را از دست داده بودند و خشک شده بودند و دیگر امکان تولید غذا از این زمین‌ها وجود نداشت. بدون آب، این زمین‌ها که روزی مزارعی حاصلخیز بوند برای همیشه تبدیل به صحرا خواهند شد.

اگر ما با همین روند، آب از اوگالالا آب استخراج کنیم، در آینده‌ای نزدیک بیشتر چاه‌های کانزاس، نبرسکا، اکلاهما،‌کلورادو و نیومکزیکو خشک خواهند شد و تنها بخش‌هایی از این ایالت‌ها قابل زندگی برای انسان‌ها خواهند بود. این سناریو شاید شبیه داستان علمی تخیلی بد به نظر بیاید اما بسیاری از کارشناسان مطرح محیط زیست، سرنوشتی مشابه را پیش‌بینی کرده‌اند. اد آیرس سردبیر دیده‌بان جهانی مي‌گوید که تبعات آن شدید خواهد بود:

«آمریکا بیشتر و یا حتی تمام مازاد تولید غلات خود را از دست خواهد داد. در چنین شرایطی این کشور توان خود .... برای تامین امنیت برای جمعیت خود را از دست خواهد داد....»

اما این روند تنها محدود به اوگالالا نمي‌شود بلکه در سراسر جهان صادق است. سفره‌های آب زیرزمینی منابعی تمام شونده هستند که ما این منابع آب شرب را از گذشتگان خود به ارث برده‌ایم و برای سیر کردن شکم خود به آنها وابسته‌ایم اما با سرعت هشدار دهنده‌ای در حال از بین رفتن هستند.

« تنها در نیم قرن اخیر ما به توانایی استفاده از پمپ‌های برقی و دیزلی برای استخراج آب از سفره‌های آب زیرزمینی دست یافتیم و طی چند دهه این منابع آبی را تهی خواهیم کرد... اختصاص آب به پرورش گاو،‌ خوک و مرغ به جای پرورش گیاهان باعث شده تا میلیون‌ها چاه در سراسر جهان رو خشکی روند. هند،‌ چین، آفریقای شمالی و آمریکا همگی با کسری آب شیرین مواجه هستند یعنی به اندازه‌ای آب از سفره‌های آب زیرزمینی استخراج می‌کنند که امکان آن با جایگزینی آب باران وجود ندارد.»(مجله تایم ۱۹۹۹)

با این حال،‌ اتحادیه ملی تولید کنندگان گوشت گاو ، نظر منحصر به خود را دارد. به گفته این اتحادیه:

« آب استفاده شده در فرایند تولید گوشت گاو، هدر نمي‌رود. این آب به عنوان بخشی از چرخه هیدرولوژیکی طبیعت، بازیافت مي‌شود... به عنوان مثال، بیشتر آبی که با آن گندم‌زارها آبیاری مي‌شوند بخار شده و یا در زمین فرو مي‌رود و به شکل باران و یا نهر، در منطقه‌ای دیگری از چرخه هیدرولوژیکی نمایان مي‌شود. یک هکتار ذرت که برای خوراک گاو پرورش داده مي‌شود ۱۸ هزار گالن آب در طی ۲۴ ساعت به چرخه هیدولوژیکی باز مي‌گرداند.»

البته بستگی دارد که معنی مورد نظر شما از «باز گرداندن» آب چه باشد. آبی که در پرورش گوشت گاو استفاده مي‌شود در چرخه هیدرولوژیکی سیاره باقی مي‌ماند اما بیشتر آن برای مصرف انسان غیر قابل استفاده مي‌شود. آب از یک سفره آب زیرزمینی ( یا هرجای دیگری که قابل دسترسی برای مصرف انسان است) برداشته شده و برای آبیاری زمین استفاده مي‌شود. این آب در نهایت بخار می شود و بیشتر آن به شکل باران به اقیانوس‌ها می ریزد( ۷۱ درصد از سطح زمین را اقیانوس پوشانده است) و یا به جای دیگر مي‌رود که دیگر قابل دسترسی انسان نیست. علاوه بر این، آبی که از مزارع به داخل راه‌ها‌ی آبی مي‌ریزد منجر به فرسایش خاک و همچنین آلودگی رودخانه‌ها و نهرها مي‌شود و به همین دلیل آب پایین‌رود، غیر قابل استفاده مي‌شود. البته اگر زمین کشاورزی مورد نظر آغشته به کودهای مصنوعی و آفت‌کش‌ها باشد، وضعیت بدتر مي‌شود. چیزی که در تولید غلات آمریکا بی نهایت رایج است.

بیش از ۹۷ درصد آب موجود در چرخه هیدرولوژیکی این سیاره، شور است. آب شور برای موجودات خشکی زی سمی است چون آنها برای ادامه زندگی به آب شیرین نیاز دارند. آبی که به اندازه کافی عاری از نمک و قابل آشامیدن باشد، بیشتر در یخچال‌ها و لایه‌های یخی و در اعماق زمین وجود دارد که دسترسی به آن دشوار است. تنها حدود 0.0001 درصد از آب شیرین به راحتی قابل استحصال است. به همین دلیل صرفه جویی در مصرف آب اهمیت حیاتی دارد.

« آبی که برای تولید ۵۰۰ کیلو گوشت گاو استفاده مي‌شود برای شناور کردن یک ناوشکن کافی است.»(نیوزویک)

یک تغییر فرهنگی به سوی رژیم غذایی گیاهی، موجب سد کردن راه‌آبی می‌شود که بیشتر ما به هدر می دهیم. این تغییر فرهنگی، ما را قادر خواهد ساخت تا از ارزشمندترین منبع طبیعی حفاظت کنیم. همچنین باعث خواهد شد که بچه‌های ما به اندازه کافی آب برای نوشیدن، پخت و پز، بهداشت و پرورش مواد غذایی داشته باشند.

اگر ما واقعا علاقه‌مند هستیم که برای بچه‌ها و نوه‌های خود یک جهان قابل زیست باقی بگذاریم، آنگاه باید از خود سوال کنیم که قدرت ما در کجا نهفته است و کجا مي‌توانیم به صورت موثر از آن استفاده کنیم. هیچ تک اقدام دیگری به اندازه پیروی از یک رژیم غذایی گیاهی، برای صرفه جویی در مصرف آب، موثر نیست.

منبع: کتاب انقلاب غذایی

نوشته جان رابینز