به دلیل نگرانی های راجع به سلامت شخصی و رفاه حیوانات، مردم به طرز فزاینده ای در پی کاهش مصرف گوشت هستند. عامل سومی هم که به آگاهی عمومی افزوده شده، تاثیرات محیطی گوشت است. از آنجایی که برای بیشتر مردم، کنار گذاشتن گوشت به طور کامل دشوار است، کاهش مصرف، تغییر نوع گوشت مصرفی، و استفاده از گوشت های ارگانیک به جای گوشت های صنعتی، گزینه های جایگزین هستند. چگونه فرد تصمیم بگیرد که از چه گوشتی استفاده کند تا بهتر به سیاره اش کمک کند؟ آنچه در ادامه خواهد آمد به شما در یافتن پاسخ این پرسش کمک خواهد کرد. گوشت، تاثیر عظیمی روی محیط زیست دارد. گزارشی از سازمان ملل توضیح می دهد که در سطح جهان، صنعت دامپروری یکی از دو یا سه عامل مهم در مشکلات جدی زیست محیطی هستند. مشکلاتی مانند تغیرات آب و هوا، آلودگی آب و هوا، فرسایش زمین وکاهش تنوع زیستی. این گزارش تخمین می زند که صنعت دامداری، به تنهایی 18 درصد گازهای گلخانه ای را انتشار می دهند که به میزان قابل توجهی بیشتر از بخش کل بخش حمل و نقل (۱۳ درصد) است.

شماتیک انواع فعالیت های بشر که به تولید گازهای گلخانه ای منجر می شود با نقش هر کدام

گزارش تازه ای که توسط کارگروه زیست محیطی ارائه شده بر اساس تحلیل دوره ای کاملی روی تمام گونه های گوشت انجام داده، گوشت گوسفند را به عنوان بدترین نوع گوشت در انتشار گازهای گلخانه ای طبقه بندی کرده است. گوشت گاو در رده دوم و پنیر(که البته گوشت به حساب نمی آید) در جایگاه سوم جای گرفته اند. در جایگاه های بعدی، گوشت خوک و ماهی آزاد پرورشی آمده اند. به استثنای ماهی آزاد، گوشت ها، به خاطر مصرف بیشترین منابع، بدترین تاثیر کلی زیست محیطی را ایجاد می کنند. مطمئنا در زمینه تاثیرات تغییر آب و هوایی، مرغ بهترین حیوان روی زمین برای خوردن است. ماهی ها تاثیر گلخانه ای کمتری دارند اما آنچنان در حجم عظیمی صید میشوند که بیشتر آن ها در خطر انقراض هستند.

تولید گوشت، به ویژه عملیات تغذیه متمرکز حیوانات (CAFO) – یا دامداری صنعتی- تاثیر زیست محیطی فراتر از تغییرات آب وهوا دارد. دامداری صنعتی شبیه مزرعه پدربزرگ شما نیست: در واقع شکل روستایی مزرعه خانوادگی که در آن کشاورز تمام حیوانات را میشناسد و از آن ها مراقبت میکند تقریبا از بین رفته است. به جای آن، حیوانات در سوله های کوچک چپانده شده اند و هیچ علفی به آن‌ها خورانده نمی شود. در عوض به آنها طبق برنامه های طرح شده دانه‌های پرانرژی مثل سویا و ذرت، هورمون و آنتی بیوتیک داده میشود تا رشد آنها تسریع شود و هرچه زودتر قابل بهره برداری شوند و سوددهی داشته باشند.

حیوانات در چنین شرایطی هر چیزی هستند جز قسمتی از چرخه طبیعت. اگرچه آنها در برهمکنش با محیط بیرون نیستند اما مدفوع آن ها به مزرعه ها منتقل می شود و می تواند در آب راهه ها وارد شود. این ورود فاضلاب دامی به آب‌ها مناطق مرده (dead zones) را ایجاد میکند و خطراتی برای سلامتی به وجود می آورد. کود کارخانه های پرورش خوکها شامل آمونیاک، متان، سولفید هیدروژن، کربن مونوکسید، سیانید، فسفر، نیترات و فلزات سنگین است. همچنین بیش از صد عامل بیماری زای میکروبی شامل سالمونلا، انگل، استرپتوکوک و ژیاردیا در آن موجود است. گاز های سمی از تالاب های گسترده کود به هوا وارد می شوند. ساکنان نزدیک این دامداری های صنعتی، با مشکلاتی از جمله خون دماغ مزمن، گوش درد، اسهال مزمن و سوزش ریه ها مواجه هستند. سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا دریافته است که «مدفوع مرغ، گراز و گاو تا بحال 56000 کیلومتر از رودخانه هارا در بیست و دو ایالت آمریکا آلوده کرده است». آنتی بیوتیک هایی که در حیوانات وجود دارد هم ممکن است باعث مقاوم شدن باکتری ها در برابر داروها شوند.

در جهان گرسنه با جمعیت رو به افزایش ، گوشت، راه بی کیفیتی برای تغذیه مردم است. گوشت به ازای هر واحد غذایی، – بسته به نوع حیوان و شرایطی که در آنجا پرورش یافته است- تا ده برابر از میوه و سبزیجات گرانتر تمام می شود. مقدار زیادی انرژی صرف تولید گوشت می شود. دام ها در ایالات متحده، 130 برابر بیشتر از جمعیت انسانی ضایعات تولید میکنند. و در جهانی که کمبود آب رو به افزایش است، چهارپایان اهلی، بیش از 8 درصد آب مصرفی انسان در دنیا را استفاده میکنند.

در ضمن، یک شهروند معمولی آمریکایی، بسیار بیشتر از مقدار مورد نیاز گوشت مصرف میکند. مردان نزدیک به دوبرابر مورد نیاز مصرف میکنند که این باعث چاقی همه گیرشده است. در کل، بین کشور های توسعه یافته، ایالات متحده بالاترین سرانه ی مصرف گوشت را دارد. به طور متوسط در آمریکا یک فرد سالانه نزدیک به ۹۴ کیلو گوشت می خورد. این مقدار 60 درصد بیشتر از مصرف سرانه ی اروپایی هاست. با این حال اپیدمی گوشت در حال گسترش است چون کشورهای توسعه یافته اخیرا گوشت بیشتری مصرف میکنند، از سال 1971 تا 2010، تولید گوشت در جهان سه برابر شده است و به ۲۷۰ میلیارد کیلو رسیده است در حالی که در همین مدت جمعیت جهان فقط 81 درصد افزایش یافته است. مطالعات نشان داده اند که گیاهخواران در مقایسه با کسانی که گوشت زیاد میخورند، کمتر دچار چاقی ، بیماریهای قلبی، دیابت، سرطان و سایر بیماریها میشوند. البته حذف گوشت از رژیم غذایی فرد باید با ترکیبی از مکمل های پروتئین جایگزین شود که شامل حبوبات، برنج، تخم مرغ، پنیر، آجیل و دانه ها هستند. توفو (Tofu) (پنیر لوبیا) انتخاب عالی دیگری است که در حالت کلی یک پروتئین کامل در نظر گرفته میشود. سلامتی، دلیل اصلی بسیاری از کسانی است که تصمیم به مصرف کمتر گوشت میگیرند. ولی امروزه ما باید سلامت محیط زیست را هم در نظر بگیریم.

گوشت گاو

گوشت از گذشته یک پای ثابت غذای امریکایی و همچنین نمادی از تشخص اجتماعی بوده است. ولی گوشت همچنین می تواند نماد ولخرجی و بی توجهی به محیط زیست باشد. گاوها، متان تولید میکنند که تاثیر گلخانه ای آن 23 برابر کربن دی اکسید است. (اگرچه طول عمر آن در اتمسفر بسیار کوتاهتر است) تنها یک گاو میتواند تا 500 لیتر متان درروز تولید کند. در کل، به ازای هرکیلو گوشت گاوی که تولید میشود، 27 کیلو CO2 متصاعد می شود. گاوها همچنین تولید کننده های بسیار ناکارآمدی برای غذا هستند. به طوری که هفت کیلو غله برای هر کیلو از گوشت بدنشان نیاز دارند.

چرای گاوها در کلورادو. هر گاو در روز می تواند در زو ۳۵۰ لیتر (۲۳۰ گرم) متان تولید کند.

اگر چه بیشتر کارشناسان سلامتی معتقدند گوشت گاو هایی که با علف تغذیه می شوند و ارگانیک هستند بهتر از گاوهایی است که در دامداری صنعتی رشد کرده اند و تاثیر زیست محیطی مخرب تری دارند اما این توصیه جای بحث دارد. زیرا گاوهایی که علف می خورند زمان بیشتری برای رشد نیاز دارند و به علاوه این گاوها در کل متان بیشتری تولید می کند و غذای بیشتری مصرف می کند.

امابه دلیل رفتار انسانی تر با گاوهایی که باعلف تغذیه می‌شوند بعضی از طرفداران حفظ منابع طبیعی این روش را ترجیح می دهند . چون در در این روش ما نسبت به دام‌ها مهربانتر هستیم، رژیم غذایی انسان سالم تر است چون استفاده از آفت کش ها، کودهای شیمیایی و … کمتر می شود و محیط طبیعی چرای دام برای دیگر جانداران هم مفید خواهد بود.

در مقابل، مدافعان دامداری صنعتی استدلال می کنند که دامداری های صنعتی کارآمدتر هستند و زمین کمتری برای شخم زدن و تولید مقدار معینی غذا نیاز دارند و به این ترتیب از مقدار عظیمی از کربن خاک محافظت میکند. کربنی که اگر ما زمین بیشتری را برای محصولات کم بازده کشت و زرع کنیم، در اتسمفر رها خواهد شد.

گوشت خوک چطور است؟

برای تولید یک کیلو گوشت خوک پنج تا شش کیلو غله نیاز است یعنی تقریبا نصف مقداری که برای تولید یک کیلو گوشت گاو نیاز است. برخلاف گاوها، خوک ها در فرایند هضم خود، متان تولید نمیکنند. بنابراین گاز گلخانه ای کمتری تولید میکنند. (البته، انرژی مورد نیاز برای نگهداری آنها گاز گلخانه ای تولید میکند). گروه تحقیقاتی زیست محیطی نتیجه میگیرد که تولید یک کیلو گوشت خوک به طور متوسط معادل ۶ کیلوگرم CO2 تولید میکند. که کمتر از یک سوم مقداری است که گوشت گاو تولید میکند. به طور مشابه، پژوهشی که در دانشگاه آرکانزاس انجام شد نشان داد که آماده سازی و مصرف یک وعده (۱۲۰ گرم) گوشت خوک بدون استخوان حدود یک کیلو CO2 تولید می کند. سازمان حفاظت از محیت زیست ایالات متحده گزارش میکند که در آینده گوشت خوک عامل تولید کمتر از یک سوم درصد گازهای گلخانه ای ایالات متحده است. در کل، واضح است که گوشت خوک به طور قابل ملاحظه ای تاثیرات گرمایش جوی کمتری نسبت به گوشت گاو دارد.

نمایی از یک خوکداری

مدافعان حقوق حیوانات مخالف دامداری های پرورش خوک ها هستند و از مزرعه های آزادگردی دفاع می کنند که در آن خوک ها می توانند فعالیت های طبیعی مانند غوطه ور شدن در گل و لای را تجربه کنند. با این حال، پرورش خوک در هوای آزاد ممکن است منجر به آلودگی نیتروژنی خاک شود و تاثیرات زیست محیطی دیگری داشته باشد. چنان که اغلب اتفاق می افتد، تصمیم در مورد اینکه روش بهینه خوک چگونه باید باشد ساده نیست.

وضعیت مرغ ها

مرغ تاثیر زیست محیطی کمتری نسبت به چهارپایان دارد. برای کسانی که دوست ندارند گوشت را کنار بگذارند، حتی محدود کردن مصرف گوشت به مرغ، فایده های زیست محیطی زیادی در پی خواهد داشت (اگر نخواهیم به فایده های سلامتی و مالی اشاره کنیم). گروه مطالعاتی زیست محیطی تخمین میزند که تولید هر کیلوگرم مرغ تقریبا ۷ کیلو CO2 تولید می کند. که تقریبا معادل نصف گوشت خوک و یک چهارم گوشت گاو است. به خاطر مصرف منابع کمتر، تولید یک کالری از پروتئین مرغ، حدود ۶ کالری سوخت فسیلی نیاز دارد. در مورد گوشت گاو این مقدار 20 تا 40 است.

تولید مرغ، تاثیر مضری هم دارد. کود مرغی که روی زمین پراکنده می شود میتواند باکتری ها را پخش کند. همچنین وقتی این کودها وارد رودخانه ها، نهرها و مناطق ساحلی شود نیتروژن و فسفر آن کیفیت آب را پایین می آورد و باعث رشد جلبک و قارچ می شود که آب را از اکسیژن تهی می کنند و ناحیه های مرده (عاری از حیات) را در آب ایجاد میکنند. برای مرغ های پرورشی، تاثیر سوء زیست محیطی شامل تاثیرات آنتی بیوتیک ها و هورمون ها هم میشود. همچنین فراوری گوشت مرغ انرژی و آب بیشتری نسبت به تولید گوشت های دیگر نیاز دارد.

نمایی از یک مرغداری در فلوریدا

اخیرا دامداری های صنعتی موردانتقاد شدید قرار گرفته اند. یک پژوهش نشان داده که مصرف انرژی برای تولید مرغ های ارگانیک 33% بیشتر از مرغ های معمولی است و 25% بیشتر از مرغ هایی است که در محدوده های آزاد پرورش یافته اند. تاثیر گرمایش جوی مرغ های ارگانیک 46% و در مرغ های آزادگرد 20% بیشتر از پرورش مرغ در مرغداری های صنعتی، است. این عمدتا به خاطر زمان بیشتری است که طول میکشد تا مرغ های طبیعی رشد کنند. البته فواید زیست محیطی هم برای مرغ های ارگانیک و آزادگرد وجود دارد. برای مثال، برای تولید ارگانیک مرغ ها، 92% آفت کش کمتری مصرف می شود.

پیش به سوی ماهی

خوردن ماهی، در مقایسه با خوردن گوشت های دامداری های صنعتی چالش زیست محیطی متفاوتی دارد. در این مورد تولید گاز های گلخانه ای دیگر چندان مطرح نیستند. اگرچه انرژی ای که قایق های ماهیگیری و تولید ماهی مصرف می کنند در تغییرات آب و هوایی نقش دارند. در مورد ماهیگیری،، بزرگترین مشکل همان صید بی رویه است. رادار، جی پی اس و دیگر تکنولوژی های پیشرفته به ما اجازه میدهد تا به طور سیستماتیک جمعیت های عظیمی از ماهی ها را نابود کنیم، بنابراین 75 درصد از زیست گاه های ماهی ها آسیب دیده اند یا کاملا زایل شده اند. ما قاعده ی هرم زنجیره غذایی را نابود کرده‌ایم و در نتیجه ماهی های بزرگ و شکارچی که بالای این هرم غذایی دریایی جای دارند هم کمیاب شده اند. در نتیجه گونه هایی که با نام آشغال ماهی از آن یاد میشود، مانند تیلاپیا (tilapia) گسترش یافته اند . با تور های کششی عظیم امروزی مشکل عمده دیگر صید ناخواسته است. گونه های در معرض خطر مانند سیل ها، گراز دریایی و گونه های دیگر همراه ماهی های مورد نظر ما صید میشوند. فرایند ماهی گیری با تورهای کششی به طور میانگین 80 تا 90 درصد از حیوانات آبزی را به سان صید ناخواسته در دریا به دام می اندازد. در واقع بیشتر دانشمندان اضمحلال تمام گونه های صید شده در کمتر از پنجاه سال آینده را پیش بینی میکنند. اقیانوس خالی یک امکان واقعی است.

یک نهنگ گوژپشت گیر کرده در تور ماهی گیری

در حینی که اقیانوس ها، چشمه ها و رودخانه های ما تهی از ماهی میشوند، پرورش ماهی در حوضچه های پرورشی بیشتر مطرح شده است. متاسفانه پرورش ماهی در حوضچه ها هم به نفع محیط زیست نیست. ماهی های پرورشی در قفس ها چپانده شده اند و اغلب در کنار فضولات خود شنا میکنند و برای جلوگیری از بیماریها به آنها آنتی بیوتیک داده میشود. نشان داده شده که بدن ماهی آزاد پرورشی دارای سطح بالایی از PCB و آفت کش هاست. در هر حال، تاثیر گلخانه ای پرورش ماهی، کمتر از پرورش بیشتر حیوانات اهلی است. برای تولید هر کیلوگرم ماهی آزاد معادل حدود ۴ کیلوگرم CO2 تولید می شود. همچنین ماهی های پرورشی با پودر ماهی تغذیه میشوند. پس برای تغذیه آنها باید ماهی های کوچک تر در زنجیره غذایی صید شوند. و این عامل صید ناخواسته را افزایش میدهد. مثلا جمعیت ماهی menhaden ،گونه ای از ماهی های کوچک که برای تغذیه سایر ماهی های پرورشی صید میشوند، دچار خطر جدی شده است.

ماهی ها منبع سرشاری برای پروتئین هستند. و نیز اسیدهای چرب امگا 3 موجود در بدن ماهی به قلب کمک میکنند. اما همچنین بدن ماهی ها جیوه هم دارد. سمی که در زنجیره غذایی انباشته میشود و میتواند مغز و سیستم عصبی را تخریب کند. جیوه مخصوصا برای زنان باردار خطرناک است و می تواند باعث تولد نوزادان با مغز های معیوب شود. ماهی تن و ماهی ساردین مملو از جیوه هستند. اما گوشت کوسه و اره ماهی از این جهت بدتر هستند. هر چه ماهی در زنجیره غذایی بالاتر باشد تراکم جیوه در آن بیشتر است و این دلیل دیگری است برای این که ماهی هایی مثل تیلاپیا که در زنجیره غذایی پایین تر هستند ضرر کمتری دارند.

حشره میل دارید؟

دریک تصادف عجیب، مقالات اخیر مجلات نیویورکر و آتلانتیک هر دو از خوردن حشرات سخن به میان آورده اند. شاید این همنوایی چندان هم عجیب نباشد وقتی مشکلات زیست محیطی گوشت به طور فزاینده مورد بحث قرار گرفته اند. و خوردن حشرات یک راهکار واضح است- یا میتوان باشد - اگر از لحاظ فرهنگی طرد نشود.

برای مثال در آفریقا، آمریکای جنوبی و شرق آسیا، خوردن حشرات عادی تلقی میشود. معلوم نیست چرا خوردن این موجودات که این قدر با انسان تفاوت دارند باید شنیع تر از خوردن پستاندارانی باشد که خونگرم هستند، مانند انسان آبستن میشوند و مغز های نسبتا بزرگی دارند. خوردن حشرات برای محیط زیست هم بهتر است. آنها در تبدیل علوفه به گوشت حدود چهار برابر موثرتر از گاو هستند. به علاوه حشرات زمین و آب کمتری احتیاج دارند و در واحد کیلوگرم حجم خوراکی کمتری احتیاج دارند. Mealworm ها (نوعی کرم) ده تا 100 برابر کمتر از خوک گاز گلخانه ای تولید میکنند.

فروش حشرات سرخ کرده در بازار بانکوک، تایلند

با تکنیک تغییر ظاهری حشرات شاید بتوان بر تنفر فرهنگی نسبت به آنها غلبه کرد. با بازاریابی آنها، و شاید با لذیذ و ظریف جلوه دادن آن ها. یک کمپانی هلندی شروع به بازاریابی ملخ های خشک شده و فریز شده و mealworm ها کرده است. به نظر میرسد که مصرف کننده های آگاه از محیط زیست به زودی در امتحان کردن غذاهای لذیذی که با حشرات درست میشود با هم رقابت خواهند کرد.

امکان دیگری که وجود دارد پرورش گوشت بدون حیوانات است. دانشمندان در مراحل اولیه استخراج بافت های عضلانی و استفاده از آنها برای رشد دادن گوشت در شرایط آزمایشگاه هستند. چنین فرایندی باعث صرفه جویی در حبوباتی می شود که درحال حاضر به حیوان ها داده میشود و نیز تاثیرات زیست محیطی دیگری که چهارپایان اهلی دارند را از بین میبرد (و معضل اخلاقی خوردن حیوانات را). البته هنوز پرورش گوشت بدون حیوانات به تحقیقات بیشتری احتیاج دارد تا از قلمرو داستان های علمی تخیلی خارج شود.

نتیجه گیری:

با وجود نقش عمده گوشت در گرم شدن کره زمین، خیلی از طرفداران محیط زیست از آن غفلت دارند و ترجیح میدهند که روی حفاظت از خاک، تاثیرات اتومبیل ها و انرژی های جایگزین تمرکز کنند.

طرفداران محیط زیست، به جهت نگرانی از سوءشهرت خود به عنوان پیام آوران غم، در مورد توصیه کردن به مردم درباره رژیم غذایی شان محتاط هستند. یک تحلیلگر میگوید مردم معمولا خیلی ناراحت میشوند که احساس کنند به آنها گفته میشود که چه بخورند.

با اقبال یافتن حقوق حیوانات، به نظر میرسد که این نگرانی رو به کاهش است. حذف گوشت از سبد غذایی دیگر تابو نیست. گروه تحقیقاتی زیست محیطی توضیح میدهد که اگر هر کسی در ایالت متحده فقط یک روز در هفته پنیر یا گوشت نخورد، مانند این است که ۱۴۱ میلیارد کیلومتر را رانندگی نکرده باشیم یا 7.6 میلیون ماشین را از جاده ها خارج کنیم.

دامداری ارگانیک و آزادگر یک پیشنهاد برای درمان معضلات دامداری صنعتی است. اما بعید است که چنین راه حلی برای تغذیه 7 میلیاردنفر از مردم ساکن زمین – که درحال افزایش است- کافی باشد. یک مفسر توضیح میدهد که «روش های پربازده پرورش حیوانات باعث شده تا عده بیشتری بتوانندگوشت بخورند.. راجع به آن فکر کنید. اگر بتوانیم این گوشتخواری را کلا کنار بگذاریم، میتواند رفاه حیوانات را بهبود بخشد. این کار همچنین ممکن است برای محیط زیست هم بهتر باشد. اما من نمیخواهم به چین سال 1918 برگردم. من دارم راجع به مردم گرسنه صحبت میکنم. اگر میخواهیم که جهان گرسنه ای را تغذیه کنیم نمیتوانیم به مزرعه های خانوادگی برگردیم.» ثابت شده است که دامداری صنعتی، پیامدهای مشکوکی برای سلامتی مردم دارد از نظر محیط زیستی یک فاجعه است.

منبع