برای بسیاری از قربانیان حمله قلبی، اولین نشانه ی ابتلا درد سوزاننده و سپس حمله قلبی كشنده است. البته آنهایی كه خوش‌اقبال‌تر هستند با هشدارهای زودهنگام مواجه می‌شوند. آنها در قفسه سینه، احساس درد می‌كنند که آنژیا نامیده می شود یا علائم دیگری حس می‌کنند تا متوجه ایراد قلب‌شان می شوند. این نشانه‌ها به آنها هشدار می‌دهد كه سرخرگ‌های‌شان به طرز خطرناکی مسدود شده و حركت اكسیژن و سایر مواد معدنی در رگ‌های آنها با مانع جدی مواجه شده است.

امسال بیش از یك میلیون آمریكایی تحت عمل جراحی بای پس یا آنژیوپلاستی قرار خواهند گرفت تا گرفتگی سرخرگ‌های آنان برطرف شود. کل هزینه ملی برای این دو عمل جراحی بالغ بر 15.6 میلیارد دلار می شود. البته این مبلغ فقط هزینه‌های اقتصادی این عمل‌ها را نشان می دهد. درد و رنج و هزینه‌های روحی و روانی كه به بیمار و خانواده‌اش تحمیل می شود، در عدد و رقم نمی گنجد . همچنین اثرات جانبی ناخواسته و آسیب‌های روحی و روانی این اعمال جراحی هم بحث جداگانه ایست.

آنچه که می‌دانیم

احتمال مرگ در حین عمل آنژیوپلاستی : 4.6 تا 11.9 درصد.

احتمال بروز آسیب مغزی همیشگی ناشی از انجام عمل جراحی بای‌ پس: 15 تا 44 درصد.

بیمارانی که عمل جراحی بای پس منجر به افرایش طول عمر آنها می‌شود: 2 درصد.

------------------

احتمال مرگ در حین عمل آنژیوپلاستی: 0.4 تا 2.8 درصد.

احتمال بروز مشكل عمده در حین عمل آنژیوپلاستی: 10 درصد.

تحقیقاتی كه نشان داده كه آنژیوپلاستی منجر به طول عمر و پیشگیری از حملات قلبی می‌شود: صفر.

بیماران معمولا برای كاهش درد قفسه سینه و همچنین بهبود جریان خون به قلب، تحت عمل جراحی آنژیوپلاستی و بای‌پس قرار می‌گیرند. با این حال اگر به مصرف گوشت ادامه دهند 25 تا 50 درصد احتمال دارد كه پس از شش ماه، رگ‌های این بیماران مجددا مسدود شود و درد قفسه سینه بازگردد.

از سوی دیگر، سه چهارم بیمارانی كه از برنامه معروف دكتر دین اورنیش1 پیروی كردند، بدون اینكه عمل جراحی انجام بدهند، گرفتگی رگ هایشان برای همیشه بهبود یافت. اورنیش استاد دانشكده پزشكی كالیفرنیا در سن فرانسیسكو است که از پیشگامان درمان بیماری‌های قلبی بدون جراحی محسوب می شود .

برنامه اورنیش از 5 بخش اصلی تشكیل شده است:

1- یك رژیم غذایی بسیار كم چرب، شامل غذاهای كامل و گیاهی ( تقریبا وگن)

2- روزانه نیم‌ ساعت پیاده‌روی و یا سایر ورزش‌ها

3- روزانه نیم ساعت حركات كششی، مدیتیشن، ریلكسیشن و كاهش استرس

4- گروهای حمایت روانی و عاطفی

5- سیگار نكشیدن

البته بیماران قلبی‌ای هستند كه از این نوع دستورالعمل‌ها پیروی نمی‌كنند. آنها به دنبال راحتی بیشتر هستند و نمی‌خواهند سبك زندگی خود را چندان تغییر بدهند. در همین حال اتحادیه قلب آمریكا برنامه‌ای عرضه كرده كه شامل برخی محصولات حیوانی كم چرب و مقدار زیادی داروهای كاهش كلسترول است. مقایسه نتایجی كه بیماران با انتخاب هر یک از این دو برنامه كسب كردند حیرت انگیز است.

گرفتگی رگ‌های چند بیمار در پی پیروی از برنامه اتحادیه قلب آمریكا رفع شد؟ یك بیمار از هر شش بیمار.

گرفتگی رگ‌های چند بیمار در پی پیروی از برنامه دكتر اورنیش رفع شد؟ سه بیمار از هر چهار بیمار.

بیماران برنامه اتحادیه قلب آمریكا پس از پنج سال پیروی از این برنامه چه تغییراتی در گرفتگی رگ های خود خواهند داشت؟ 28 درصد افزایش گرفتگی.

بیماران برنامه دكتر اورنیش پس از پنج سال پیروی از این برنامه چه تغییراتی در گرفتگی رگ های خود احساس خواهند كرد؟ 8 درصد كاهش گرفتگی.

پس روشن است که چرا بیش از چهل شركت بیمه، هم‌اكنون تمام یا بخشی از برنامه اورنیش را پوشش می‌دهند. تقریبا 80 درصد بیمارانی كه با گرفتگی شدید رگ‌ها مواجه هستند با پیروی از برنامه اورنیش به مدت یك سال یا بیشتر، دیگر نیازی به انجام عمل بای‌پس و یا آنژیوپلاستی پیدا نمی‌كنند.

به رغم (یا به خاطر) چنین آمار و ارقامی، برنامه اورنیش، موضوع مجادلات فراوانی بوده است. برخی می‌گویند كه شیوه‌های پیشنهادی وی بسیار رادیكال و جدی هستند و ما باید از شیوه‌های پزشكی محافظه‌كارانه‌تر پیروی كنیم. اما پاسخ اونیش ساده و تقریبا غیر قابل بحث است: « من نمی‌دانم چرا توصیه برای پیروری از یك رژیم گیاهخواری متعادل، رادیكال به شمار می‌آید اما شکافتن قفس سینه مردم و یا تجویز داروهای قوی ضد كلسترول به صورت مادام‌العمر، پزشكی محافظه‌كارانه به شمار می‌آید.»

همان طور كه می توانید تصور كنید، برخی در صنایع گوشت و لبنیات نسبت به شیوه دكتر دین اورنیش اقبالی نشان نداده‌اند. احتمالا هنگامی كه تصویر اورنیش روی جلد مجله نیوزویك درج شد و از رهیافت نوین او تمجید شد،‌ این افراد ابرو در هم کشیدند. همچنین هنگامی كه شایعه شد اورنیش به ریاست بخش پزشكی ارتش گمارده می شود، به هیچ عنوان خوشحال نبودند. آنها از هر زاویه ای که توانستند، برنامه اورنیش را مورد نقد قرار داده‌اند و مثلا مدعی شدند كه تغییر سبك زندگی و رژیم غذایی، شاید مناسب افراد جوانی باشد که اصلاً بیمار نیستند اما این تغییر برای افراد مسن تر و مبتلا به بیماری قلبی موثر نخواهد بود.

اما واقعیت چیز دیگری است چون افرادی كه از برنامه اورنیش پیروی می‌كنند صرفنظر از اینكه چند سال دارند و شرایط جسمانی آنها چگونه است، با بهبود قابل توجهی مواجه می‌شوند.

منتقدان برنامه اورنیش در پاسخ می‌گویند كه معلوم نیست بهبود وضعیت بیماران نتیجه رژیم غذایی بوده یا نتیجه سایر مولفه های حمایتی سلامت در برنامه اورنیش. این حقیقت دارد. روش اورنیش اساساً یک روش جامع است یعنی برای موثر بودن نتیجه برنامه، تمام اجزای آن باید همزمان و با هم كار كنند. او هرگز قصد نداشته تا اجزای برنامه خود را تفكیك كند.

جالب اینكه دكتر كالدول بی اسلستین، محقق و جراح عمومی كلینیك كلیولند، نتایج پیروی از یك رژیم غذایی گیاهخواری كم چرب (تقریباً وگن) بدون عمل به سایر مولفه های برنامه اورنیش را بررسی كرده است. او كه نتایج تحقیق خود را در مجله قلب و عروق آمریكا ارائه كرده بود نوشت: «بیمارانی كه از این رژیم غذایی استفاده كردند در برابر حمله قلبی بیمه شدند. ما توانستیم این نتیجه را بدون برنامه ورزشی منظم، مدیتیشن، مدیریت استرس و سایر تغییرات سبك زندگی، كسب كنیم.

اما مدافعان صنعت گوشت و شیر به راحتی تسلیم نمی‌شوند. آنها در پی انتشار این گزارش اسلستین، گزارش او را رد كردند. آنها اینگونه استدلال كردند كه مشخص نیست آیا نتایج مورد ادعای اسلستین در درازمدت هم باقی خواهد بود یا خیر؛ و همچنین، شاید جامعه آماری او، بیماران سخت را شامل نمی شد.

دشوار بتوان چنین گفت. تمام بیماران حاضر در تحقیق اسلستین در آغاز این برنامه از بیماری قلبی شدید رنج می‌بردند اما 12 سال پس از پیروی از برنامه او، 95 درصد آنها زنده بودند و حال خوبی داشتند. اما وضعیت جسمانی این بیماران در آغاز برنامه چگونه بود؟ بیماران شرکت کننده در تحقیق اسلستین طی 8 سال قبل از آغاز این برنامه با 48 عارضه جدی قلبی و عروقی مواجه شده‌ بودند اما طی 12 سال پس از پیوستن به این برنامه حتی یك عارضه قلبی و عروقی جدی هم برای آنها رخ نداد.

اما مخالفان استلستین كه در واقع سخنگویان صنعت گوشت هستند می‌گویند كه این رژیم غذایی برای بیشتر مردم بسیار محدود است و حتی برای كوتاه مدت هم نمی‌توان از آن استفاده كرد. شما نمی‌توانید تا این حد محدودیت به تغذیه مردم اعمال كنید و از آنها بخواهید تا به تمام مفاد این برنامه عمل كنند.

این حرف منطقی به نظر می‌رسد اما فكر می‌كنید چند درصد از بیماران حاضر در برنامه اسلستین در طول 12 سال طبق این برنامه عمل کردند؟95 درصد

آیا این برنامه، درخواست زیادی از مردم دارد؟ آیا یك رژیم صرفا گیاهی خیلی سختگیرانه است؟ اسلستین این طور فكر نمی‌كند: «برخی، این رژیم غذایی صرفا گیاهی را، سختگیرانه و قساوت‌آمیز معرفی می‌كنند. اما قساوت در لغتنامه به معنی بی‌رحمی و رفتار غیر انسانی است. اگر دقیق‌تر بنگریم می بینیم كه آنچه قساوت‌آور و سختگیرانه است، تبعات رژیم غذایی غربی است نه رژیم گیاهی. آنچه باید قساوت‌آور و سختگیرانه تلقی شود انجام عمل جراحی بای‌پس یا حمله قلبی است. همچنین برداشتن بخشی از پستان، پروستات و یا روده به دلیل ابتلا به سرطان، بی‌رحمانه و غیر انسانی است. این نوع سرطان‌ها و بیماری‌ها به ندرت در میان مردمی كه از رژیم غذایی گیاهی استفاده می‌كنند، دیده می‌شوند.»

از هر سو که نگاه کنیم، شواهد و مستندات در حال افزایش هستند. 25 سال پیش، بدترین منطقه جهان از لحاظ ابتلا به بیماری‌های قلبی، كارلیای شمالیدر شرق فنلاند بود. امروز اما بیشترین كاهش میزان ابتلا به بیماری‌های قلبی در همین منطقه از جهان رخ می‌دهد. چه اتفاقی افتاد؟ ساكنان این منطقه یك برنامه به نام «متناسب شوید» را در پیش گرفتند. این برنامه مبتنی بود بر تبلیغات رسانه‌‌ای برای كاهش كلسترول و کاهش استعمال سیگار که دولت هزینه این تبلیغات را می پرداخت ؛ نصب برچسب نشانگر میزان كلسترول و چربی اشباع روی گوشت و سایر مواد غذایی؛ و تبدیل مزارعی كه قبلا در آن محصولات حیوانی تولید می‌شد به مزارع تولید میوه‌های غنی از ویتامین و سبزیجات. اما این عملیات، چه تغییری ایجاد كردند؟ در بیست و پنج سال گذشته، مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلبی در كارلیای شمالی به میزان شگفت آور 65 درصد كاهش یافته است.

منبع: کتاب انقلاب غذایی

نوشته: جان رابینز