جنون گاوی و جنون گاودارها

بیماری جنون گاوی یكی از اعضای خانواده بیماری‌های مسری اسفنجی شكل انسفلوپتی یا تی اس ئی است كه در حیواناتی چون گوسفند، گاو، سمور، گوزن، گربه و انسان دیده می‌شود. البته بیماری تی اس ئی با نام‌های مختلفی در موجودات شناخته شده است به عنوان مثال، بیماری CJD ( بیماری كروزفلد جاكوب) در انسان، اسكریپه در گوسفند، سندروم تضعیف مزمن در گوزن، اسفلوپتی اسنفجی گاوی یا BSE در گاو. صرفنظر از نام هر بیماری‌، ویژگی‌های این بیماری‌ها یكسان است. همه آنها سیستم عصبی مركزی را هدف قرار می‌دهند و باعث تجزیه مغز می‌شوند؛ دوران نهفتگی آنها طولانی است (برخی مواقع چندین سال و در برخی مواقع چند دهه بین زمان ابتلا و نمایان شدن علائم بیماری فاصله است)؛ همواره كشنده هستند؛ و از طریق خوردن حیوانات و به ویژه مغز و نخاع حیوانات منتقل می‌شوند .

موارد جدید نوع انسانی این بیماری، نوع جدید بیماری كروزفلد جاكوب نامیده می‌شود. نشانگان این بیماری برای انسان فوق العاده شدید است: تخریب پیش رونده سلول‌های مغز و در نهایت جنون و مرگ. میزان تلفات این بیماری 100 درصد است.

« این نوع مرگ از هر زوایه‌ای كه به آن بنگرید، هراس‌انگیز است. ابتدا خلق و خوی فرد مبتلا دچار نوسان می‌شود سپس احساس كرختی و بی‌حسی می‌كند، بعد از آن دیگر كنترلی بر حركات بدنش ندارد و در نهایت یك جنون پیش‌رونده كه مانند بیماری آلزایمز، ذهن را نابود می‌كند با این تفاوت كه بر خلاف آلزایمر، جنون گاوی قابلیت حمله به مردم در هر سن و سالی را دارد. پس بی دلیل نیست كه اروپا از بیماری جنون گاوی هراس دارد. این بیماری در اواسط دهه 1980، گاوهای بریتانیا را مورد حمله قرار داد و سپس جهش كرد و نوع انسانی آن باعث مرگ 80 بریتانیایی از سال 1995 به بعد شد. جنون گاوی سپس از دریای ایرلند و كانال مانش عبور كرد و گاوهای 12 كشور اروپایی را مبتلا كرد. هفته گذشته ایتالیا، اولین مورد جنون گاوی را تایید كرد.در اواخر سال گذشته این بیماری به اسپانیا و آلمان رسید. اویل ماه جاری وزرای سلامت و كشاورزی آلمان پس از اینكه ثابت شد قول آنها مبنی بر سالم و ایمن بود گوشت گاو آلمانی، غیرواقعی بوده است، از سمت خود كناره‌گیری كردند. همچنین تاكنون چند مورد تلفات انسانی در فرانسه و ایرلند گزارش شده است.»(تایم،2001)

بیش از 167 هزار گاو شیرده در بریتانیا بر اثر ابتلا به بیماری جنون گاوی بین سال‌های 1985 تا 1995 از بین رفتند. در تمام طول این مدت، مقامات سلامت بریتانیا همواره مدعی بودند كه خوردن گوشت گاو بریتانیا ایمن است. حتی با وجود افزایش شواهد متناقض با ادعای دولت،‌ كماكان مقامات رسمی این ادعا را تکرار کردند. سپس در سال 1996، هیاتی از دانشمندان دولت به مجلس بریتانیا گفتند كه «محتمل‌ترین توضیح» در مورد موارد جدید بیماری كروزفلد جاكوب- نوع انسانی بیماری جنون گاوی-، این است كه BSE از گاوها به انسان‌ها جهش كرده است. تا آن زمان بیش از یك میلیون گاو آلوده در بریتانیا خوراک مردم شده بودند. در چند سال بعد، بیش از 2.5 میلیون گاو شیرده بریتانیایی آلوده به بیماری جنون گاوی، معدوم و در دمای بسیار بالا به خاكستر تبدیل شدند تا شاید این بیماری از بین برود.

صنعت گوشت آمریكا البته رویدادهای بریتانیا را زیر نظر داشت. استیو بیركلی، سردبیر اجرایی مجله فراوری گوشت با تاسف گفت:« گوشت، یك محیط ایده‌آل برای باكتری‌ها و جرم‌های مهاجم است؛ پناهگاه انگل،‌ مواد شیمیایی سمی و آلاینده‌های فلزی است. همچنین می‌تواند با فاسد كردن مغز، مرگ را به ارمغان بیاورد.»

اما چند نفر با خوردن گوشت گاو آلوده بریتانیایی به جنون گاوی مبتلا و جان خود را از دست خواهند داد؟ تعداد تلفات قابل محاسبه نخواهد بود چون معمولا علائم نوع جدید بیماری جنون گاوی 10 تا 30 سال پس از ورود باكتری به بدن نمایان می‌‌ود. در سال 2000، مجله نیوساینتیست گزارشی از «مركز همه‌گیرشناسی بیماری‌های عفونی در آكسفورد» منتشر كرد كه در این گزارش آمده بود كه تلفات ناشی از این بیماری ممكن است حتی به 500 هزار نفر هم برسد.

در سال 1999، مقامات غذا و داروی آمریكا و همچنین مقامات بهداشتی كشور كانادا به مراكز انتقال خون دستور دادند كه از دریافت خون افرادی كه 6 ماه متوالی یا بیشتر در 17 سال اخیر در انگلیس بوده‌اند خودداری كنند، چون احتمال دارد افرادی كه در طول این مدت در انگلیس بوده‌ باشند آلوده به بیماری جنون گاوی شده باشند و از طریق خون،‌ این بیماری را انتقال بدهند. صلیب سرخ هم با وجود نیاز مداوم به خون، دستورالعمل مشابهی را صادر كرد.

در سال 2000 و 2001، نگرانی اروپایی‌ها در مورد بیماری جنونی گاوی به نقطه اوج تازه‌ای رسید. این نگرانی زمانی آغاز شد كه محققان در بخش همه‌گیر‌شناسی بیماری‌های عفونی درمدرسه سلطنتی طب لندن، برآورد كردند كه بین 4700 تا 9800 گاو فرانسوی مبتلا به جنون گاوی شده اند و حدود 100 راس از این گاوها وارد زنجیره غذایی انسان‌ها شده‌اند. سپس هنگامی كه مشخص شد كه این بیماری به اسپانیا و آلمان هم سرایت كرده است، اتحادیه اروپا خواستار معدوم شدن حدود 2 میلیون راس گاو دیگر شد. با آنكه این بیماری از انگلیس آغاز شد اما بریتانیا وارادت و مصرف گوشت گاو فرانسه را ممنوع كرد كه این تغییر مسیر رخدادها، بسیار جالب بود.

در سال 2001 آلمان هم به جمع فرانسه و ایرلند پیوست و صدها و هزاران گاو مشكوك به حمل این بیماری را معدوم کرد. اتحادیه اروپا بیش از یك میلیارد دلار برای خرید و معدوم كردن این حیوانات هزینه متحمل می‌شد. در سراسر اروپا، مصرف گوشت گاو در حال كاهش شدید بود و در برخی از كشورها از جمله آلمان، مصرف گوشت گاو به نصف كاهش یافت. مردم در آلمان، فرانسه و بلژیك از اینكه مقامات دولتی مدعی شده بودند كه گاو‌های محلی عاری از بیماری جنون گاوی هستند بسیار عصبانی بوده و خواهان كناره‌گیری آنها از سمت‌شان بودند. دولت فرانسه هم در حال شكایت از دامپروری‌ای بود كه یك گاو مبتلا به بیماری جنون گاوی را به یك سوپرماركت زنجیره‌ای فروخته بود. و بالاخره یك شركت بیمه به گیاهخوارن تخفیف حق‌بیمه داد.

با توجه به اینكه تعداد تلفات انسانی تقریبا اندك بود چرا تا این حد جار و جنجال بوجود آمد؟ چون هیچ راهی برای تشخصی اینكه چند حیوان حامل این بیماری هستند و یا اینكه چند نفر حامل نوع انسانی این بیماری هستند و آنرا از طریق خون، پیوند اعضاء و یا وسایل جراحی به دیگران انتقال می‌دهند وجود ندارد چون عامل عفونت در برابر تمام روش‌های استریلیزاسیون استاندارد مقاوم است.

این بیماری، نه تنها مرموز است بلكه متوقف نشدنی است. این بیماری قربانیان خود را با ابتلا به جنون از بین می‌برد و در واقع مغز آنها را تبدیل به چیزی مانند پنیر سوئیسی می‌كند. در این حین تایمز لندن در سال 2001 گزارش داد كه لاشه های گوشت بزرگترین شرکت فراوری گوشت حیوانات در بریتانیا برای مصرف انسان‌ها مناسب نیست. شركت فرآوری پروسپر دو مولدر واقع در دانکستر به اشتباه خوراك حیوانات حاوی پروتئین دام‌های نشخوار كننده را به 70 كشور از جمله اسرائیل، ژاپن، كنیا، لبنان، مالت، عربستان،‌سنگاپور، كره جنوبی، سریلانكا، تایوان و تایلند صادر كرده بود. به نظر می‌رسید كه هیچ كشوری در روی زمین از این بیماری در امان نباشد.

نرخ بروز نوع انسانی بیماری جنون گاوی، یك در یك میلیون نفر بوده است. تا زمان ظهور بیماری جنون گاوی، این بیماری، بیماری «یك در میلیون» نامیده می‌شد. با این حال در یك مطالعه آمریكایی، هنگامی كه افراد متبلا به آلزایمر( كه علائم آن شبیه علائم جنون گاوی است) پس از مرگ مورد آزمایش قرار گرفتند، مشخص شد كه 5.5 درصد آنهایی كه تصور می‌شد قربانیان آلزایمر هستند در واقع به دلیل ابتلا به جنون گاوی مرده بودند. و یك تحقیق دیگر كه در دانشگاه ییل انجام شد نشان داد زمانی كه افرد مبتلا به آلزایمر پس از مرگشان مورد آزمایش قرار گرفتند مشخص شد كه 13 درصد از قربانیان آلزایمز در واقع جنون گاوی داشتند.

4 میلیون نفر در آمریكا در حال حاضر متبلا به آلزایمر هستند.

منبع: کتاب انقلاب غذایی