Kruip eens in de huid van een lid van het beheerteam van de Dombergheide.
Zoek zelf de verschillende biotopen... Bekijk ze eens vanuit de ogen van een beheerder. Wat zou je behouden? Wat zou je veranderen?
Zoek eventueel vooraf de informatie die nuttig voor je taak zou kunnen zijn. (vermijd wel het stukje Beheer, want dit zou de fun kunnen bederven).
We vertrekken op de parking van de camping Baalse Hei.
-De weg van de Baalse hei naar het natuurgebied
Let op de manieren waarop de grond gebruikt wordt.
Welke gevolgen zie je voor het natuurgebied?
Heb je gezien:maisteelt – gevolgen voor vogels: bosduiven en kraaien wel, kleine vogels geen etengaat samen met sterk gebruik van mest, ammoniakverzuring van de luchtga je met landbouwer praten over verkoop gronden?Baalse hei – druk?-Het bos
naaldbos
grove den: hoe herken je de bomen? waarom aangeplant?
ga je het bos laten staan of ga je bomen kappen? welke? waarom?
kun je de dikte van een boom meten? kun je zijn leeftijd schatten?
zoek planten en dieren, duid ze aan, onthoud ze, maar laat ze gewoon doen – conclusie?
loofbos
kijk naar ondergrond, vergelijk deze met het dennenbos…
kun je de hoogte van de bomen schatten? bepalen? wat zegt dit over de ouderdom?
wat ga je als beheerder doen met de lijsterbessen, vogelkersen? coniferen? Amerikaanse eiken? rododendrons?
het strooisel van loofbomen geeft een andere ondergrond: bladeren van Amerikaanse eik zijn taai en verzurenvogelkersen breiden uit, ze blijven vaak klein; ze trekken veel leven aan (bloesems voor insecten, bessen als voedsel); de bladeren versnellen de overgang naar een echt bosop de bodem komt weinig licht door; vooral beuken en eiken houden licht tegen; dit geeft kleine boompjes de kans om slechts heel langzaam te groeien; bosplanten moeten vroeg bloeien om het dichte bladerdak voor te zijn-De heide
wat ga je doen aan het heideveldje? op het veldje zelf en/of naast het veld?
hoe komt het dat heide zo belangrijk is in het natuurbeheer?
weet je hoe de heidevelden zijn ontstaan?
ken je het verschil tussen struikheide en dopheide? is er een verschil in standplaats van beide soorten?
het heideveld zelf moet ontdaan worden van pijpenstrootje, vogelkersstruikjes, berkjes... want anders verbost de heide en rest er na enkele jaren niet veel meer vanheide wordt door Europa als een belangrijke te ontwikkelen biotoop voor de Kempen gezien; de doelvegetatie en specifiek voorkomende plantensoorten van het gebied hangen samen met de heidede heide is ontstaan doordat de boeren vroeger de heideplanten leeghaalden; het strooisel legden ze dan in de stal en daarop deden de koeien dan hun behoefte (potstal); deze werd dan regelmatig leeggemaakt om de akkers mee te bemesten; de heide zelf werd steeds armer en armerstruikheide heeft kleine paarse bloempjes en houdt vooral van drogere terreinen, de dopheide heeft meer belletjes en houdt van nogal natte terreinen; alhoewel dat beide soorten naast elkaar kunnen voorkomenzoek planten en dieren, duid ze aan, onthoud ze, maar laat ze gewoon doen – conclusie?
-Het hooiland
heeft het gras ander uitzicht dan erbuiten, hoe anders?
vind je er andere bloemen en planten dan in gewone weiden?
ga je het gras laten staan? maaien? hoe vaak? ga je het maaisel afvoeren of niet?
aan de afvoergracht groeit nogal wat pitrus... hoe ga je deze bestrijden? is begrazing een mogelijkheid?
op weiden alleen Engels raaigras, geen andere soorten ertussen; dit komt omdat boeren van dit gras de hoogste opbrengst verwachten; voor de rest wordt alles doodgespoten en ontstaat een monocultuur; het gras op de weiden wordt al heel vlug gemaaid; te vlug zodat de weidevogels hun jongen niet meer groot krijgen; ze worden vermaald door de maaidorsersbloemen:het gras kan je best maaien en het maaisel afvoeren, dan wordt de grond verarmt en kan de evolutie naar een blauwgrasland worden ingezet; deze kan meer en andere bloemensoorten herbergenfunctie in vroegere economie? ontstaan…pitrus komt vaak voor op natte grond die verstoord wordt; het begrazen van dit stuk zou mogelijk het probleem kunnen verergeren; regelmatig maaien vooraleer zaadvorming is een alternatief?aan de zijkant is er een strook met opslag van wilg, hoogstaand gras en pitrus. ga je dit afmaaien?
er wordt aangeraden gefaseerd te maaien, en dus stroken lang te laten staan om vlinders en andere insecten kansen te latenbij het afmaaien merkte men dat het gras plat was gelegen, dus waarschijnlijk is dit ook een rustplaats voor de enkele reeën in het gebieder staat een
-Houtkant
ga je deze laten staan of ga je de bomen en struiken verwijderen?
doe je de bomen met wortel en al uit of laat je de stronk tot enkele tientallen centimeter boven de grond staan?
houtkanten zijn erg belangrijk om de wind te breken; ook biedt een goed uitgegroeide houtkant voedsel, nest- en schuilmogelijkheden voor vogelsvroeger werd gebruik gemaakt van hakhoutcultuur: regelmatig werden de bomen tot een twintigtal centimeter boven de grond gekapt, na een tijd groeiden er nieuwe takken uit; zo bleef de begroeiing laag en werd het hout telkens vernieuwd-Het water
De poel
De vennen
ga je iets doen aan de vennen? aan het terrein errond?
hoe kun je de toestand van de vennen opvolgen? welke factoren zijn hierbij belangrijk?
kun je evt. extra water aanvoeren? is dit verantwoord?
Een ven ontstaat doordat er op bepaalde plaatsen een ondoordringbare kleilaag in de bodem zit. Daardoor blijft het water erop staan. Vaak is een ven helemaal niet diep. Dit betekent dat het ook snel kan uitdrogen. Belangrijk is zeker dat de kleilaag niet aangetast of doorboord wordt, want anders kan het ven leeg lopen. Een ander gevaar is verlanding: het ven slibt langzaam dicht. Daarom is het belangrijk het omliggende terrein vrij te houden van planten en bomen. Zo kan het afvallend blad het water ook niet verzuren.De toestand van het ven kun je opvolgen door de hoogte van het water op te volgen; waterdiertjes kunnen een aanduiding geven over de kwaliteit van het water: kun je er scheppen en determineren? Kan er extra water vandaan gehaald worden uit het kanaal of van de vroegere watertapping? Misschien iets om te onderzoeken...zuurtegraad bepalen…
moet zuur zijn? of niet te zuur? – invloed van bomen errond
het oostelijk ven stond vol met grote wederik. ga je dit afmaaien?
het probleem met grote wederik is dat deze plant wortelstokken vormt, dus het alleen afmaaien verhelpt het probleem niet helemaal het gevaar is dat je door de druk van de maaimachine kikkers en andere dieren die zich ingegraven hebben om te overwinteren, plet of verstikt (door de verdichting van de grond)Maak voor jezelf een conclusie:
Wat vind je van het gebied? Welk zijn de mooiste stukjes voor jou? Waarom?
Als we een schat zouden zoeken op het domein, welke zou dit dan zijn?
Hoe zou het domein er binnen 10 jaar uit zien mocht jij de beheerder zijn?
Een extraatje
Mensen laten soms legaten, erfenissen na aan Natuurpunt. Je ontvangt als beheerder een aanzienlijke som. Welk stuk(ken) zou je bijkopen en waarom?
Als je goed hebt opgelet, heb je gemerkt dat midden in het domein nog een stukje privébezit ligt. Misschien is dit wel een prioriteit zodat het gehele perceel in eigendom komt en als geheel kan beheerd worden.
Kijk nu even naar het stukje Beheer...(of nog meer). Vergelijk met je eigen voorstellen...
Ja, beheren is keuzes maken, en bij keuzes verlies je een aantal zaken om andere te kunnen winnen.