Voor zelfstandigheid zijn niet alleen de vaardigheden om dingen zelfstandig te doen van belang, ook de context waarbinnen er gehandeld moet worden, is bepalend voor de mate waarin mensen autonoom kunnen handelen. Met andere woorden: zelfstandigheid is situationeel bepaald.
Niet alleen de vaardigheid om zelfstandig te opereren, ook de context bepaalt of een mens zelfstandig is of niet. In een jungle is het als westerling heel verstandig je over te geven aan de zorgen van een bewoner van de streek, die misschien nooit naar school is geweest. Zelf voedsel zoeken zal bijvoorbeeld problematisch zijn. Wat is er in een jungle eetbaar, wat niet? Welke gevaren sluipen net buiten beeld rond? Waar je in Europa misschien een toonbeeld van zelfstandigheid bent, ben je in de jungle van de Amazone onzelfstandig en afhankelijk.
Die situationele bepaaldheid van zelfstandigheid zien we terug in de school. Zelfstandig zijn als brugklasser in klas 1 vraagt om andere kennis en vaardigheden dan wanneer je als ouderejaars voor het eerst in een bedrijf stage gaat lopen. Het is dus niet dat leerlingen in een volgende klas ineens niet meer zelfstandig zijn, maar wordt er om een andere zelfstandigheid gevraagd. Dus zullen docenten verworven vaardigheden moeten onderhouden en niet laten ‘uitdoven’, maar ook nieuwe vaardigheden instrueren en leerlingen de gelegenheid geven om met die nieuwe vaardigheden te oefenen.