Lifandi eða ekki lifandi?

Kennsluleiðbeiningar

Höfundar: Steve Hoggins, Þýtt og útfært af Inga Jóhanni Friðjónssyni

Aldur: 3-5 ára

Viðfangsefni/umræða: Hugtakagreining — Lifandi/ekki lifandi, þekkingarfræði

Markmið: Ýta undir gagnrýna og skapandi hugsun. Efla samræðu, samvinna og sameiginleg ákvörðunartöku?

Kennsluleiðbeiningar á PDF

Leiðbeiningar

Undirbúningur kennara:

· Kynna sér kennsluleiðbeiningarnar vandlega.

· Prenta út myndakveikjur, eða nota aðrar kveikjur.

· Útvega tvo húllahringi einn grænan og einn rauðan, eða annað kerfi til að flokka.

· Útvega poka eða ílát til að setja myndirnar í.

Framkvæmd:

· Skipuleggja sætaskipan í hring þar sem allir sjá hver annan.

· Húllahringirnir eru settir á gólfið, og græna geimveran er sett við græna hringinn og rauða geimveran við rauða hringinn.

· Kveikjan er lesin og börnin beðin um að hjálpa geimverunum með vandamálið sem þær standa frammi fyrir.

· Myndakveikjurnar (eða aðrir hlutir) eru í poka eða öðru íláti, þegar búið er að skera úr um fyrstu myndina (skór), þá er næsta mynd dregin.

· Kennarinn sýnir myndina og spyr börnin fyrst, hvað er á myndinni.

· Börnin skoða myndirnar nákvæmlega og rannsaka hvað er á þeim. Þau eru hvött til að:
- Koma með sínar eigin hugmyndir um það sem þau sjá.
- Ræða um hvað þau halda að geimverurnar myndu sjá og hugsa um hlutina á myndunum.
- Útskýra af hverju geimverurnar gætu haldið að hlutirnir væru lifandi eða ekki lifandi.

· Börnin koma með dæmi og ímynda sér möguleg rök geimveranna, Perla heldur að allt sé lifandi, Arvin að allt sé ekki lifandi.

· Börnin fella dóma um hvað er lifandi og hvað ekki, það sem þau telja lifandi fer í græna hringinn og það sem þau telja vera ekki lifandi fer í rauða hringinn.

· Börnin skiptast á, en sá sem fær myndina tekur ákvörðunina, en hin börnin geta komið með rök af hverju eða af hverju ekki. Einnig hægt að taka ákvörðun í sameiningu.

· Þegar búið er að flokka má jafnvel breyta og skipta um skoðun, færa á milli og leika með möguleikana.

Áminning um hlutverk kennarans: Kennarinn á að styðja umræðuna. Hann á ekki að koma með eigin skoðanir eða rök sem geimverurnar gætu komið með. Hann á ekki að gefa „réttar" niðurstöður. Börnin eiga heiðurinn af samræðunni og rannsaka og uppgötva á eigin spýtur, en kennarinn á að vera styðjandi og spyrja frekar út í rök og ástæður.

Kveikja

Perla (græn) og Arvin (rauð) (má velja önnur nöfn) voru tvær af klárustu geimverum sem þú gætir hitt í öllum alheiminum. Heilar þeirra voru svo öflugir að þau gátu lesið heilar bækur á nokkrum sekúndum með því einu að fletta síðunum. Þær þurftu aldrei hjálp við að reikna - hvort sem það var klukkan eða peningar, heilar þeirra reiknuðu allt út á augabragði.

Einn daginn ákváðu þær að heimsækja plánetuna Jörð í sérstökum rannsóknarleiðangri. Verkefnið var einfalt en mikilvægt að finna og flokka allt sem er lifandi og ekki lifandi. Fljótlega kom þó í ljós að þetta yrði ekki eins auðvelt og þær héldu.

Perla, sem var alltaf forvitin og full af áhuga, tók eftir skó sem lá á gangstéttinni. Hún hljóp að honum með augljósa spennu í röddinni.

„Arvin! Arvin! „Líttu á þetta!“ kallaði Perla. „Ég held að þetta hljóti að vera lifandi vera,“ sagði hún og skoðaði skóinn vandlega frá öllum hliðum. „Já, því lengur sem ég horfi, því vissari er ég — þetta er örugglega lifandi!“

Arvin, sem var varkárari, steig nær með efasemdarsvip. „Bíddu nú hæg,“ sagði hún og hristi höfuðið. „Þetta er bara hlutur, ekki lifandi vera. Við verðum að setja hann í flokkinn ‚ekki lifandi'.“

„Nei, nei, NEI!" hrópaði Perla, og greip skóinn að sér. „Ég er alveg viss um að þetta er lifandi! Sjáðu hvernig hann hreyfist þegar fólk gengur í honum! Og hann ver fæturna, næstum eins og húð!“

„Perla…“ andvarpaði Arvin. „Bara af því að eitthvað hreyfist þýðir það ekki að það sé lifandi.“

„LIFANDI!“ æpti Perla.

„EKKI LIFANDI!“ svaraði Arvin.

Og svona hélt umræðan áfram, fram og til baka, langt fram á nótt, undir stjörnubjörtum himni. Getum við hjálpað þeim?

Spurningar

· Af hverju heldur Perla að skórinn sé lifandi? Og hefur Perla rétt/rangt fyrir sér?

· Af hverju heldur Arvin að skórinn sé ekki lifandi? Og hefur Arvin rétt/rangt fyrir sér?

· Hvar myndir þú setja hann? (Fáðu börn til að koma og setja hlutina í lifandi eða ekki lifandi)

· Hvað gerir eitthvað lifandi?

· Getur þú útskýrt fyrir geimverunum hvað „lifandi“ þýðir?

· Getur eitthvað verið lifandi ef það er ekki ímyndað (ekki raunverulegt)? (Perla, til dæmis)

· Getur eitthvað verið bæði lifandi og ekki lifandi?

Niðurstöður

Þegar börnin hafa lokið við að flokka hlutina er mikilvægt að draga saman helstu punkta í umræðu með hópnum. Athugið hvort hópurinn hafi komist að sameiginlegri niðurstöðu.

Ef börn koma með góð rök fyrir breytingum á flokkuninni má endurskoða hana. Ef upp kemur ágreiningur um einstök atriði er gott að ræða ágreininginn nánar og gefa öllum tækifæri til að tjá sig.