Uppeldisfræðileg skráning er markviss aðferð til gagnaöflunar í leikskóla. Hún gerir nám og vinnu barna sýnilega og varpar ljósi á ferlið sjálft, ekki aðeins lokaafurðina. Í slíkri skráningu safnar kennari gögnum um verk barnanna á ólíkum stigum og dregur samhengið fram á skýran hátt. Skráningu má framkvæma með margvíslegum hætti. Algengar aðferðir eru ljósmyndir, myndbands- og hljóðupptökur, skriflegar frásagnir, bein tilvitnun í orð barna og skráðar vangaveltur kennara. Sameining þessara þátta gefur heildstæða mynd af námi og þroska hvers barns og hópsins í heild.

Fagleg skráning krefst ákveðinnar færni. Mikilvægt er að greina á milli þess sem raunverulega gerist og túlkunar á því. Kennarar þurfa að temja sér ígrundaðar athuganir og rækta með sér undrun og rannsóknarvilja. Þannig tengist fræðileg þekking daglegu starfi á trúverðugan hátt og niðurstöður nýtast til umbóta. Ávinningur fyrir börn er margháttaður. Skráning vekur forvitni og eykur áhuga. Sjálfstraust barnanna styrkist þegar þau sjá eigin verk og endurspegla ferlið. Þegar verk eru sýnd og skoðuð að nýju örvar það minnið og dýpkar skilninginn. Börn læra einnig af verkum hvers annars og fá hvatningu til að takast á við ný viðfangsefni. Vönduð framsetning sýnir þeim að hugmyndir þeirra og viðleitni skipta máli.

Skráning styður faglegt mat og skipulag kennara. Hún er brú milli athugunar og næstu skrefa. Kennari rýnir daglega í verkefni barnanna, ræðir hugmyndir þeirra og ákveður framhald út frá áhuga og styrkleikum einstaklings og hóps. Þessi nálgun gerir einstaklingsmiðaða kennslu raunhæfa án þess að byggja á stöðluðum prófum. Gögnin gera framfarir sýnilegar og varpa ljósi á framlag hvers barns og gildi samvinnu. Foreldrar njóta einnig góðs af skráningu. Hún opnar glugga inn í daglegt nám barna og styrkir samtal heimilis og skóla. Hún mótar væntingar og viðhorf og eykur þátttöku foreldra í námi barna sinna.

Kjarninn er hlustun og virðing. Kennarar þurfa að hlusta á börn, ræða við þau og vinna út frá þeirra forsendum. Skráning er þá verkfæri til að sjá hvað barnið er að hugsa, hvað það kann og hvert næsta áskorun skuli vera. Með þessu verður námið sýnilegt, markvissara og betur rökstutt. Uppeldisfræðileg skráning er því lykilþáttur í gæðaþróun leikskólastarfs og dýpkar skilning á þroska og námi barna.

Hér á eftir koma dæmi af uppeldisfræðilegri skráningu á samræðu sem við köllum heimspekiskráningu. 

Dæmi, hjá fimm ára börnum.

Sp: Hvað er að vera latur?

Barn 1: Að nenna ekki að gera neitt.

Barn 2: Að borða ógeðslega mikið og svo bara að horfa á sjónvarpið líka.

Barn 3: Ég er sammála.

Barn 1: Liggja í leti, horfa á sjónvarpið og borða mikið, það er að vera latur.

Barn 4 og barn 5: Ég er sammála.

Sp: Hvernig verður maður latur?

Barn 6: Ef maður er lúinn.

Barn 7: Að liggja í leti það er að vera latur.

Mörg: Sammála barni 7.

Barn 4: Að vera sveittur.

Barn 3: Ég veit ekki hvernig maður verður latur.

Sp: Er gott eða vont að vera latur?

Barn 2: Það er vont því þá verður maður aumur.

Barn 1: Þá verður maður ekki hraustur.

Mörg: Sammála barni 2.

Barn 7: Það er vont að vera latur. Þá gerir maður ekki neitt. Bara liggur í leti.

Sp: Hvað gerist ef maður gerir ekki neitt?

Barn 1: Þá gerist ekki neitt.

Barn 5: Mér finnst vont að vera latur. En ég veit ekki af hverju.

Sp: Má einhver vera latur?

Flest: Já.

Sp: Af hverju má það?

Barn 3: Það er bara af því að maður ræður því sjálfur.

Sp: Má maður alltaf vera latur?

Öll: Nei.

Mörg: Því þá gerist ekkert.

Sp: Eru allir einhvern tímann latir?

Sp: Af hverju ekki? Latir?

Öll: Já.

Barn 2: Sérstaklega á morgnana þegar þeir sofa.

Barn 1, barn 7 og barn 3 voru sammála barni 2.

Sp: Af hverju er maður latur á morgnana?

Barn 3: Þá nennir maður ekki á fætur. Það er svo þægilegt að liggja í rúminu.

Barn 2: Þá er maður þreyttur.

Dæmi, hjá fjögra ára börnum.

Sp: Hvað er þetta?

Barn 1: Þetta er sól auðvitað.

Sp: Er hún lifandi?

Barn 1: Nei, hún getur ekki hreyft sig.

Sp: Er hún ekki lifandi?

Barn 1: Nei.

Barn 2: Jú, hún fer í kringum allan hnöttinn.

Barn 1: En hún er samt ekki lifandi.

Barn 2: Jú.

Sp: Þið eruð ekki sammála hérna, barn 2 segir að hún sé lifandi og barn 1 segir að hún sé það ekki. Getum við komist að því hvort hún er lifandi?

Barn 2: Já, ég.

Sp: Hvernig getum við komist að því?

Barn 3: Í flugvél.

Barn 4: Nei.

Barn 2: Þá springur flugvélin.

Barn 3: Nei.

Barn 2: Jú það er svo heitt. Sólin er svo voðalega heit.

Barn 3: Nei hún er svo köld.

Barn 1: Kannski í eldflaug?

Barn 2: Nei.

Sp: Ég held við getum kannski ekki komist að þessu.

Barn 3: Jú í flugvél.

Barn 2: Nei, hún springur ég var búin að segja þér það.

Sp: En heldurðu að flugvélin geti komist svona hátt?

Barn 4: Nei, svo geturðu bara dáið.

Dæmi, hjá fjögra ára börnum.

Sp: Getur snjókarl dáið?

Barn 1: Nei.

Barn 2: Nei.

Barn 3: Já

Sp:Hvert fer snjókarlinn þá?

Barn 3: Þá fer hann út í skóg.

Sp: Eruð þið sammála?

Barn 4: Hann kann ekki að labba.

Barn 1: Já (sammála).

Barn 5: Ég sagði ekkert.

Sp: Hvert fer hann, snjókarlinn, þegar hann deyr?

Barn 4: Þá fer hann uppá sjúkrahús.

Barn 5: Nei, upp til himna.

Barn 2: Hann fer til Guðs.

Barn 4: Nei, hann fer á sjúkrahús, á svona bakka í bílinn og svo keyrir bíllinn uppá sjúkrahús.

Barn 5: Nei, hann fer upp til himna.

Barn 4: Nei; hann fer á bakka.

Sp: Hvað gerist svo þegar hann kemur uppá sjúkrahús?

Barn 4: Þá fer hann inná sjúkradeild.

Barn 1: Já og læknast.

Barn 4: Stundum læknast fólk. Hann verður frískur.

Sp: Þá er hann ekki dáinn, heldur frískur, eða hvað?

Barn 5: Dánir fara til himna.

Barn 4: Nei, uppá sjúkrahús.

Sp: Og hvað gerist þar?

Barn 2: Lækna, lækna litla og stóra.

Barn 4: Lækna fólkið.

Sp: Er það þá nokkuð dáið? (ef það er læknað).

Barn 5: Pabbi minn er dáinn og er uppí himni.

Barn 4: Þá breytist maður í draug.

Barn 5: Nei, maður verður bara, er langt upp í himni.

Barn 2: Á ég að segja ykkur eitt, snjókarlar geta ekki dáið.

Barn 3: Veit ekki alveg um það.

Barn 1: Ljós talandi.

Sp: Hvað þá?

Barn 1: Það er ljós, snjókarl deyr og fer til dýralæknis.

Barn 4: Nei, hann getur það ekki af því að dýralæknir getur ekkert læknað hann.

Barn 2: Hann fer ekki uppá sjúkrahús.

Barn 4: Uppí himni eru bara ský, sól og stjörnur.

Barn 5: Og Guð.

Barn 1: Og Guð passar alla.

Barn 5: Líka þegar maður er dáinn.

Barn 3: Þegar maður bráðnar fer maður upp.

Barn 4: Maður er ekki dáinn þá.

Barn 3: Snjókarlinn bráðnaði.

Barn 4: Sumir geta dáið þegar það er eitthvað slasað.

Barn 3: Ef maður er sofandi og vaknar aldrei aftur þá er maður dáin, ha.

Sp: Hvert fer maður þá?

Barn 5: Upp til himna.

Barn 3: Til Guðs.

Barn 2: Já, ef maður grefur fugla þá fara þeir líka til himna.

Barn 3: Fór til himna.

Sp: Hver?

Barn 3: Snjókarlinn fór til himna.

Barn 2: Og fuglinn.

Barn 5: Snjókarlinn fékk vængi.

Sp: Hvað gerir snjókarlinn svo uppí himni?

Barn 2: Engin kemur að sækja snjókarlinn.

Barn 3: Drekka og borða.

Barn 1: Bara, horfa.

Barn 5: Læknast.

Barn 4: Maður verður ekki frískur þar!

Barn 3: Borða allan matinn sinn.