Dýraleikurinn

Kennsluleiðbeiningar: Dýraleikur fyrir heimspekistund í leikskóla

Markmið:

• Að þjálfa gagnrýna hugsun og rökfærslu hjá börnunum

• Að æfa spurningatækni og greiningu upplýsinga

• Að efla samskiptahæfni og virka hlustun

• Að dýpka þekkingu barna á dýrum og eiginleikum þeirra

• Að læra að virða mismunandi hugmyndir og aðferðir

Framkvæmd:

Undirbúningur:

• Finna hentuga staðsetningu, þar sem er næði og hægt er að sitja í hring

•  Ef planið er að allir fái að hugsa um dýr er mikilvægt að hafa litla hópa, 4-5 börn, fer eftir aldri og þroska.

• Hægt að nota sem upphitunarleik eða sem kveikja að rannsókn

Leikurinn:

1. Börn og kennari sitja í hring

2. Kennari útskýrir leikinn: „Við ætlum að gera dýraleik. Einn okkar hugsar sér dýr, og við hin reynum að giska á hvaða dýr það er með því að spyrja spurninga sem hægt er að svara með já eða nei.“

3. Kennari sýnir dæmi með því að hugsa sér dýr og hvetja börnin til að spyrja spurninga

4. Eitt barn er valið til að hugsa sér dýr (getur verið sjálfboðaliði eða kennari velur)

5. Hin börnin skiptast á að spyrja já/nei spurninga, t.d. „Er dýrið stórt?“, „Býr dýrið í sjónum?“, „Er dýrið með fjóra fætur?“

6. Leikurinn heldur áfram þar til börnin giska á rétta dýrið eða ákveðinn fjöldi spurninga hefur verið notaður

Eftirfylgni:

• Ræða hvaða spurningar hjálpuðu mest til að finna dýrið

• Skoða hvernig hægt er að þrengja möguleikana með góðum spurningum

• Ræða um eiginleika mismunandi dýra og flokka þau (fer eftir aldri)

Skapandi nálgun:

• Föndur: Eftir leikinn er hægt að fara í myndsköpun, teikna dýr, búa til dýr úr fjölbreyttum efnivið o.s.frv. hægt að ræða frekar um eiginleika eins og stærð, fjölda fóta og hvað er líkt og ólíkt. Mögulega hægt að bæta við eiginleikum.

• Hljóðleikur: Börnin geta hermt eftir hljóðum dýrsins þegar það hefur verið uppgötvað

• Líkamstjáning: Barn sem hugsar sér dýr má sýna hreyfingar dýrsins án orða

• Samvinnuverkefni: Börnin búa til sögu í sameiningu um dýrið sem var uppgötvað

• Ný sjónarhorn: „Hvað heldur þú að dýrið hugsaði ef það væri hér með okkur núna?“

• Umbreytingarleikur: Ef þú gætir breytt þér í þetta dýr í einn dag, hvað myndir þú gera?

• Tilraunaleikur: Hvað ef dýrið gæti talað? Hvað myndi það segja við okkur?

Tengsl við heimspeki:

• Leikurinn þjálfar röklega hugsun og gagnrýna hugsun

• Börn læra að flokka og skipuleggja upplýsingar

• Börn læra að ekki eru allar spurningar jafn gagnlegar

• Þau læra að mismunandi aðferðir geta leitt að sama markmiði

Lykiláhersla: Spurningatækni og rökhyggja

• Börnin læra hvaða spurningar eru gagnlegar og hverjar ekki

• Kenna börnum að þrengja möguleika með kerfisbundnum hætti

• Hvetja börn til að hlusta á spurningar annarra og læra af þeim

• Ræða um mismunandi leiðir til að leysa þrautir

Ábendingar:

• Fyrir yngri börn er gott að takmarka dýrin við fáa möguleika, eða jafnvel með leikfangadýrum

• Fyrir eldri börn má gera leikinn flóknari með framandi dýrum

• Hjálpið börnum að móta spurningar sínar ef þau eiga erfitt með

• Skrifið niður eða teiknið vísbendingar eftir því sem þær koma fram

• Hafið myndir af algengum dýrum til að styðja við umræðuna

• Brugðist jákvætt við mistökum og notið þau sem tækifæri til að læra

Framhaldsumræður:

• „Hvað gerir dýr að því dýri sem það er?“ (t.d. hvað gerir kött að ketti?)

• „Eru sum dýr mikilvægari en önnur? Hvers vegna/hvers vegna ekki?“

• „Hvernig væri að vera þetta dýr í einn dag?“

• „Af hverju eru sum dýr gæludýr en önnur villt?“

• „Hvað gerir góða spurningu góða?“

• „Hvernig getum við vitað hvort við erum að nálgast rétta svarið?“

• „Hvernig er hægt að flokka dýr á mismunandi vegu?“

• „Hvað er líkt og ólíkt með mönnum og öðrum dýrum?“