Hefðbundinn heimspekitími fylgir ferli sem hefst með stuttum sögulestri sem opnar möguleika á samræðurannsókn. Gott er að undirbúa börnin fyrir lesturinn og útskýra hvað stendur til. Eftir lesturinn hvetur kennarinn börnin til að ræða um efnið frá ýmsum sjónarhornum – sjónarmið sögupersóna, einstaka setningar, orð, hugmyndir og spurningar sem vöknuðu.

Kennarinn skráir spurningar barnanna á stórt blað eða töflu, með nafni hvers barns, og viðfangsefni er síðan valið til umræðu. Í samræðunni má annaðhvort nota spurningar barnanna eingöngu eða styðjast við kennsluleiðbeiningar og verkefni sem tengjast vangaveltum þeirra. Börnin eru hvött til að tengja lesefnið við eigin reynslu og kennarinn varðveitir orðalag þeirra.

Samræðan byggist á opnum Sókratískum spurningum eins og „Geturðu útskýrt...?", „Hvað meinarðu...?", „Af hverju finnst þér það...?" og „Hvernig veistu það...?". Allir fá tækifæri til þátttöku og hlustað er á allar hugmyndir. Í heimspekivinnu þurfa börnin að læra grunnreglur um umræðuhætti – t.d. að rétta upp hönd/biðja um orðið og hlusta. Þau læra smám saman að beita heimspekilegri hugsun, íhuga mál og skilja hugtök sem notuð eru.

Í lok tímans tekur kennarinn saman umræðuna, þótt ekki sé nauðsynlegt að komast að einni sameiginlegri niðurstöðu. Kennarinn getur stuðst við gátlista til að fylgjast með framförum barnanna, eins og hvort þau sýni skapandi hugsun, spyrji spurninga eða skipti um skoðun.

Óhefðbundin heimspekivinna er sveigjanlegri og sprettur oft fram í óformlegum aðstæðum. Hún getur átt sér stað við matarborðið, í útiveru, við skapandi starf eða í frjálsum leik. Þessi nálgun byggir á næmi kennarans fyrir heimspekilegum tækifærum sem birtast í daglegu starfi, þegar börn spyrja djúpra spurninga eða velta fyrir sér tilverunni.

Í óhefðbundinni heimspekivinnu er ekki endilega stuðst við fyrirfram ákveðna texta heldur má byggja á barnabókum sem verið er að lesa, atburðum sem gerast í umhverfinu, fréttum eða öðru sem vekur áhuga barnanna. Umræðuformið er lausbeislaðra og ekki er nauðsynlegt að skrifa niður spurningar eða ákveða viðfangsefni fyrirfram.

Þessi aðferð leyfir fjölbreyttari miðlunarleiðir – börn geta teiknað hugmyndir sínar, skapað leikrit, notað hlutverkaleik eða aðrar listrænar leiðir til að tjá heimspekilegar hugsanir. Kennarinn er vakandi fyrir tækifærum til að dýpka samtöl og hjálpa börnum að þróa hugsun sína án þess að formgera ferlið um of.

Óhefðbundin heimspekivinna miðar að því að flétta heimspeki inn í daglegt starf leikskólans. Starfsfólk þarf að vera vakandi fyrir tækifærum til samræðna hvar sem þau gefast, svo sem í samverustundum, fataherbergi, við matarborðið eða í sandkassanum. Með þessu móti verður heimspekin að skapandi leik þar sem kennarinn grípur orð og hugsanir barnanna á lofti

Kennarinn gegnir lykilhlutverki í báðum aðferðum. Í hefðbundinni heimspekivinnu leiðir kennarinn samræðuna, skráir spurningar, heldur utan um samræðureglur og beitir markvissri spurningatækni. Hann þarf að temja sér að fara úr hlutverki fræðimanns yfir í hlustanda og leiðbeinanda.

Í óhefðbundinni heimspekivinnu er kennarinn fremur þátttakandi sem skapar tækifæri til heimspekilegra samræðna. Hann þarf að vera vakandi fyrir möguleikum sem felast í dagskipulaginu og spyrja opinna spurninga eins og: „Hvað?", „Hvernig?", „Hvers vegna?", „Hvað ef...?" og „Hvað þá...?".

Kennarinn verður að virða skoðanir barnanna, setja sig í þeirra spor og aðstoða við að orða hugsanir án þess að taka af þeim heiðurinn. Hann dregur reglulega saman umræðuna svo samhengið sé öllum ljóst. Heimspekileg vinna snýst um mannlega breytni og samskipti, sem er stór uppeldisþáttur í hverjum skóla. Hún vekur spurningar um rétt og rangt, viðeigandi og óviðeigandi, og er góð leið til að takast á við slík álitamál.

Hvort sem um hefðbundna eða óhefðbundna heimspekivinnu er að ræða, krefst hún kennara sem hefur trú á viðfangsefninu, er hreinskilinn, forvitinn og gagnrýninn. Án málefnalegrar og gagnrýninnar umræðu er tómt mál að tala um lýðræði eða kennslu í því. Heimspekin getur vegið þungt á vogarskálinni þegar kemur að því að efla alhliða þroska barna.