November 2025

Van het bestuur

Zeventig jaar Orde van den Prince

Op zondag 2 november was ik te gast bij de afdeling Kortrijk om de 70e verjaardag van de stichting van de Orde van den Prince te vieren - op 2 november 1955, eveneens te Kortrijk.

Er werd niet alleen gefeest, maar ook nagedacht over wie we zijn en waarom we bestaan. Zeventig jaar na de stichting van de Orde van den Prince bleek de boodschap van onze stichter verrassend actueel. Wat Guido Van Gheluwe in 1955 voor ogen had, blijft ook vandaag richting geven aan onze vereniging.

Lees meer

Een bijzondere viering

Op zondag 2 november was ik te gast bij de afdeling Kortrijk om de zeventigste verjaardag van de stichting van de Orde van den Prince te vieren - op 2 november 1955, eveneens te Kortrijk. Zeventig jaar is niet niks voor een vereniging. Onze samenleving is in die tijd grondig veranderd en ook intern hebben we crisissen doorgemaakt en overwonnen. Dat 'overleven' wijst op specifieke krachten en eigenschappen die het beschermen.

Een verjaardag is er om iets te herdenken, om met enige nostalgie terug te blikken, maar ook om te reflecteren en vooruit te kijken, en de volgende generaties te inspireren.

Het was een mooie viering in het Parkhotel: typisch voor onze vereniging - gezellig onder vrienden, met voedsel voor lichaam én geest. Voorzitter Luc Van Dorpe verwelkomde de gasten en verwees naar het veertigjarig jubileum, dertig jaar geleden, dat eveneens in Kortrijk onder ruime belangstelling plaatsvond. Historicus Paul Klep (afdeling Westhoek) vatte zeventig jaar verenigingsleven samen aan de hand van de voor hem meest markante momenten. Tussen de gerechten door bracht zanger en accordeonist Rein De Vos klassiekers uit Noord en Zuid, vaak met het publiek als enthousiast koor. Ook het Wilhelmus en De Vlaamse Leeuw ontbraken niet.

Terug naar de basis

In mijn toespraak bracht ik hulde aan onze stichter Guido Van Gheluwe. Hij schonk ons een geniale formule om Vlamingen en Nederlanders te verenigen rond taal en cultuur, in een sfeer van vriendschap en tolerantie. Die unieke formule vind je bij geen enkele andere cultuurvereniging in de Lage Landen.

In die zeventig jaar is er veel gediscussieerd over de doelstellingen van de OvdP. Er zijn boekjes geschreven over de betekenis van de Keure, talloze beleidsplannen opgesteld om onze missie te omschrijven en de toekomst veilig te stellen. Soms leek het alsof de vereniging het noorden kwijt was - "want de Vlaamse zaak was toch beslecht, de noodzaak voor de vereniging verdwenen, en Vlamingen blijven toch altijd verschillend van Nederlanders". Zelfs vandaag nog menen sommigen dat de OvdP nood heeft aan een groot onderhoud.

Maar niets is minder waar. 'Terug naar de basis' is mijn motto, met een beleid samengevat in drie aandachtspunten:

Het versterken en verdiepen van wat ons bindt en verenigt – taal, cultuur en tolerante vriendschap binnen de afdelingen.
Leden bewustmaken van de rijkdom van het OvdP-netwerk en de waarde van ontmoetingen buiten de eigen afdeling.
Met trots uitstralen wie we zijn, en relaties aanknopen met zusterverenigingen en instellingen die zich inzetten voor taal en cultuur, vooral de vakgroepen Neerlandistiek in het buitenland.

Inspiratie voor de toekomst

Ik voel me hierbij geïnspireerd door de woorden van onze stichter, die de vereniging zeventig jaar geleden oprichtte met een verreikende visie. In een radio-interview van 30 maart 1986 vat Guido Van Gheluwe de essentie samen van wat en wie we zijn als OvdP-leden. Zijn 'beleidsplan' is eenvoudig en glashelder - en blijft onverminderd geldig voor de volgende zeventig jaar.

Graag deel ik deze woorden met jullie. Onderdelen van het interview heb ik samengebracht in een videomontage van twaalf minuten. Blijf kijken tot het einde, en laat je inspireren.

We zijn inderdaad lid van een unieke vereniging - een die we moeten koesteren, verderzetten en vrijwaren voor de volgende generaties.

Jan Van Daele
President

De stichter aan het woord

Op 30 maart 1986, paasdag, was de stichter van de Orde van den Prince, Guido Van Gheluwe (1926-2014), te gast in het populaire zondagochtendprogramma Kramiek op Radio 2.

Hij had het over de doelstellingen van de vereniging die hij ruim dertig jaar eerder opgericht had. Hij wees op het belang van de leefregel die elk lid vandaag nog kent, amicitia et tolerantia, en hoe die geïnterpreteerd moet worden.

Het is een uniek document, dat veertig jaar later nog niets aan kracht, betekenis en actualiteit ingeboet heeft. Deze opname is het beluisteren meer dan waard.

Met dank aan VRT voor het ter beschikking stellen van het geluidsmateriaal.

Guido Van Gheluwe in 1985

Oproep vrijwilligers voor historisch overzicht OvdP

Bij de zeventigste verjaardag van onze vereniging doe ik graag een beroep op jullie allemaal. Ik zoek vrijwilligers om mee te werken aan een historisch overzicht van de OvdP. We beschikken reeds over de boeken van Kristin Van der Wee en Edward De Maesschalck over het wel en wee van de OvdP tot 2005. Ik wil graag aan het vervolg werken, met ideeën voor een multimediale aanpak – zowel print als digitaal.

De focus wil ik leggen op markante leden en feiten, eerder dan op pure geschiedschrijving, met het oog op 75 jaar Orde van den Prince in 2030. Historici, tekstschrijvers, archivarissen, techniek-enthousiastelingen, interviewers en anderen met interesse en tijd mogen zich bij mij aanmelden: jan.vandaele@ovdp.org.

Zeventig jaar Orde van den Prince is geen eindpunt, maar een mijlpaal - een richtingwijzer naar de toekomst die wij samen vormgeven.

Jan Van Daele
President

Aankondigingen en oproepen

Van vogala tot noncha

Op dinsdag 18 november (kort dag, dus niet aarzelen!) spreekt Miet Ooms (afd. Leuven-Arenberg) bij de Prince-Academie over haar nieuwste boek, Van vogala tot noncha. Het boek schetst de geschiedenis van het Nederlands, niet in een gortdroge opsomming van feiten, maar als een levendig verhaal van anekdotes en weetjes.

Lees meer

Miet Ooms studeerde Nederlands en Duits aan de KU Leuven. Ze werkt als vertaalster en is vrijwillig wetenschappelijk medewerker aan de KU Leuven. Miet vertelt verhalen over taal op haar website taalverhalen.be.

In haar nieuwste boek, Van vogala tot noncha, schetst Miet de geschiedenis van het Nederlands aan de hand van intrigerende vragen. Is hebban olla vogala echt het oudste zinnetje in het Nederlands? Was de Statenbijbel het eerste boek in de standaardtaal? Waarom werd tante Sidonie in de jaren zestig tante Sidonia? Welke woorden en uitdrukkingen hebben we te danken aan Koot & Bie?

Inschrijven voor de lezing van Miet Ooms kan op de website van de Prince-Academie.

Kathedraallezing met Jan Balliauw

Op zondag 7 december organiseert de afdeling Graafschap Loon opnieuw een Kathedraallezing in Hasselt. De gastspreker is Ruslandkenner en voormalig VRT-journalist Jan Balliauw. Na zijn lezing volgt een optreden van het koor Aléa.

Lees meer

Geopolitiek is een belangrijk instrument geworden voor vele machthebbers. Wat dreef Poetin toen hij in februari 2022 besloot om Oekraïne binnen te vallen? Velen konden niet geloven dat een dergelijke grootschalige oorlog nog mogelijk was in het Europa van de 21e eeuw.

Poetin greep terug naar het aloude machtsdenken in de internationale politiek. Zijn poging tot verovering van Oekraïne was essentieel om zijn ultieme droom te realiseren: van Rusland opnieuw een machtige staat maken die dominant is op het Europese continent.

In zijn boek De droom van Poetin onderzoekt Rusland-expert Jan Balliauw waarom Poetin de confrontatie met het Westen heeft opgezocht. Hij licht dit omstandig toe in zijn lezing.

De middag wordt afgesloten met een concert van het koor Aléa en een boekenverkoop/signeersessie met de auteur.

Praktisch

Wanneer: zondag 7 december, 16.00 uur
Waar: kathedraal van Hasselt
Prijs: 15 euro

Inschrijven: UitinVlaanderen

Taal en cultuur

Gedicht van de maand: rozen en klaprozen in november

Al ligt 11 november al weer enkele dagen achter ons, in Gedicht van de maand staan we toch even stil bij de herdenking van de wapenstilstand op 11 november 1918, die het einde betekende van de Eerste Wereldoorlog.

Gust Vanhove (afdeling Brussel) schreef het gedicht Poppies and Roses en de vertaling hiervan in het Nederlands. Het is een persoonlijk eerbetoon voor zes vrouwelijke gesneuvelde militairen, die begraven liggen op Heverlee War Cemetery, een Britse militaire begraafplaats met gesneuvelden uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

Gust Vanhove en Michael Whitburn van het Royal British Legion, die tijdens de 11 november-herdenking van vorig jaar de Engelse versie van het gedicht voorleest. Ze staan voor de graven van de jonge gesneuvelde vrouwen.

Lees meer

Poppies and roses

Men and women
Side by side here
In Heverlee

They came to face the enemy
From over the sea and far away

Together in war
Together in peace
Together for evermore

Now names on headstones
Never to fade away

Poppies for the heroes
Roses for Clara,
Eileen, Joan, Elsie and Bella
And one for Marie Rose

Flowers the colour of blood
To honour their memory

Lest we
Who are now free
Forget
Here in Heverlee

Gust Vanhove (Heverlee, November 11, 2024)

In memory of Clara Carter, Isabella Goodfellow, Joan Dorothy Liddell, Elsie Kathleen Norris, Marie Rose and Eileen Smith, all members of the Auxiliary Territorial Service (the women's branch of the British Army in the Second World War), serving in the 51st Heavy Anti-Aircraft Regiment, who lost their young lives in Belgium on 13th January 1945.

Klaprozen en rozen

Mannen en vrouwen
liggen hier in Heverlee
naast elkaar

Zij kwamen van overzee
uit landen ver weg hier vandaan

Samen in oorlog
Samen in vrede
Samen voor altijd

Nu zijn jullie namen op grafstenen
die nooit zullen vervagen

Klaprozen voor de helden
Rozen voor Clara
Eileen, Joan, Elsie en Bella
En een roos voor Marie Rose

Bloemen in de kleur van bloed
Om hun herinnering te eren

Laten wij,
die nu vrij zijn
hen nooit vergeten
Zij die hier rusten in vree
Hier in Heverlee

Gust Vanhove (Heverlee, 11 november 2024)

Ter nagedachtenis aan Clara Carter, Isabella Goodfellow, Joan Dorothy Liddell, Elsie Kathleen Norris, Marie Rose en Eileen Smith, leden van de Auxiliary Territorial Service (de vrouwentak van het Britse leger in de Tweede Wereldoorlog), van het 51ste Heavy Anti-Aircraft Regiment, die hun jonge leven lieten in België op 13 januari 1945.

11 november

In België wordt sinds 1922 op 11 november de wapenstilstandsceremonie gehouden, vroeger om de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog te gedenken, thans ook die van de Tweede Wereldoorlog en alle andere oorlogen in de wereld. In België en Frankrijk is Wapenstilstandsdag (Armistice) een nationale feestdag. Ook in het Verenigd Koninkrijk en het Britse Gemenebest wordt uitgebreid aandacht besteed aan deze dag (Remembrance Day of Armistice Day). Het symbool voor de herdenking is, vooral in het Verenigd Koninkrijk, de klaproos (Engels: poppy).

Wandelen

Toen ik in Leuven woonde in de jaren tachtig van de vorige eeuw, ging ik regelmatig wandelen in de bossen van Heverlee en kwam dan dikwijls terecht op de Engelse militaire begraafplaats, waar gesneuvelden vanuit het hele Britse Gemenebest (Commonwealth) liggen. De graven van zes jonge vrouwen, links bij het binnenkomen, hebben mij steeds geïntrigeerd. Vandaar dit persoonlijke eerbetoon. Dit gedicht werd vorig jaar op 11 november in beide talen voorgelezen tijdens de huldeceremonie van het Royal British Legion (RBL). In totaal zijn in de Tweede Wereldoorlog 717 leden van de Auxiliary Territorial Service gesneuveld.

Gust Vanhove

Voor het decembernummer is genomineerd: de afdeling Delft.

Nieuwe leden

Nieuw lid Gorik Hageman, docent, decaan en Zeeuws onderwijsambassadeur

foto: Omroep Zeeland

Bij de Orde van den Prince bekleedt de afdeling Hulst in het gewest Oost- en Zeeuws-Vlaanderen een bijzonder plaats: deze afdeling is 'grensoverschrijdend' en heeft dus zowel Vlaamse als Nederlandse leden. Buren van elkaar, maar ze wonen wel in het 'buitenland'. Nieuw lid Gorik Hageman is Nederlander, heeft ook de Belgische nationaliteit, woont in België en werkt in beide landen, waar hij telkens de liefde voor de taal uitdraagt.

Lees het interview

Gorik Hageman studeerde Germaanse Filologie (Duits-Engels) aan de Universiteit Antwerpen. Hij doceert Duits aan het Reynaertcollege in Hulst en is daar ook decaan van de havo. Al zes jaar is hij daarnaast Zeeuws onderwijsambassadeur. Hij woont in Sint-Niklaas, in Vlaanderen dus.

Gorik Hageman: "Het lijkt een druk leven met veel opdrachten, maar met goed plannen komt het in orde. Het zijn allemaal taken in dezelfde sector, telkens met een andere invalshoek. Die combinatie maakt het zeer interessant. Ik organiseer mijn werk zo dat ik op maandag en dinsdag lesgeef, op donderdag mijn job als decaan waarneem en op woensdag en vrijdag Zeeuws onderwijsambassadeur ben."

Verbinding

Als Zeeuws onderwijsambassadeur gaat Gorik Hageman op zoek naar verbinding tussen de onderwijssituatie in Vlaanderen en in Zeeuws-Vlaanderen. "Ik merkte dat er te weinig uitwisseling bestond tussen Vlaamse en Nederlandse docenten in de grensstreek. Belgische docenten gingen voor een vaste benoeming en bleven daarom in België. Terwijl er in Nederland meerdere opportuniteiten openlagen. Ik wou aan de Vlaamse docenten tonen wat er mogelijk was in Nederland. In Nederland heerst een andere onderwijsaanpak. Het is er minder hiërarchisch ingesteld."

Lesgeven

Ook de manier van lesgeven verschilt behoorlijk, weet Gorik Hageman. "In Vlaanderen is men sterk gericht op reproductie van kennis, in Nederland gaat men voor vaardigheden. Beide methoden hebben hun voor- en hun nadelen. Een aanpak wordt door sommige docenten gesmaakt, door anderen niet. Maar ik wilde graag wijzen op alle mogelijkheden, en kansen bieden. Ondertussen is de situatie wel veranderd. Ook in de Vlaamse scholen heerst minder hiërarchie, en op de koop toe is het lerarentekort in Vlaanderen erg groot geworden. Men blijft er dus makkelijker in de eigen omgeving. Maar ik blijf wijzen op alle opportuniteiten."

De job van onderwijsambassadeur is redelijk uniek. Een tijdlang was er een Belgische tegenhanger. Onderwijsminister Ben Weyts stelde Evy Geysels aan. Maar die functie is inmiddels alweer geschrapt.

Lezing

Door zijn interesse in taal voelt Gorik Hageman zich thuis bij de Orde van den Prince. "Ik gaf drie jaar geleden een lezing op een colloquium van het Algemeen Nederlands Verbond in het Gents Havenhuis over grensoverstijgend onderwijs. Het colloquium kwam er mede op initiatief van de OvdP-afdeling Gent Willem I. Ik wees in de lezing op alle voordelen die een dergelijk onderwijssysteem biedt, in tegenstelling tot het gebruik van de twee aparte huidige systemen. Of met andere woorden: waar ligt de verbinding tussen de Vlaamse en Nederlandse onderwijsinstellingen? Frank Lafort, van de Prince-afdeling Hulst, vroeg me om de lezing te hernemen in Hulst, en sindsdien was ik daar te gast, tot ik in oktober vast lid werd."

Taal, open verbinding, amicitia et tolerantia, zijn Gorik Hageman duidelijk niet vreemd.

Chris Vermuyten
Lid van de redactie van PrincEzine

21 nieuwe leden in oktober - wie zijn dat?

Apeldoorn

Chris J. Dijkens, consultant / senior international expert
Jannes Oosting, voormalig belastingadviseur
Janet S. Schokker, gepensioneerd

Breda

Rob R.J. Versteylen, arts / radioloog

Curaçao

Carla M.E.J. Arrindell-Cremers, gepensioneerde leerkracht
Irmgard B.E. Swakhoven-Troeman, master in Education

Hulst

Sander S.J.W. Compiet, beleidsmedewerker sociaal domein
Marc M.C.M. Guillet, gepensioneerd journalist / schrijver
Gorik G.C.M. Hageman, Zeeuws onderwijsambassadeur
Maria M.T.I. Stallaart-Mangnus, docent
Thérèse T. van de Poll, rechterlijk bestuurslid / rechter rechtbank Zeeland-West-Brabant

Land van Waas en Dendermonde I

Noëlla De Belie, gepensioneerd

Land van Waas en Dendermonde II

Catherine C.V. Verlinden, administratief bediende

Lier

Jo Rams, advocaat
Kristin Van Eetvelt, historica / theesommelier
Dominiek Vanbesien, orthopedagoog, directeur organisatie Jeugdhulp, zaakvoerder Brocanterie De Klok

Maastricht

Jos J.H.W.M. Hamerlinck, Bovenschools Directeur Speciaal Onderwijs SBO (gepensioneerd)
Harrie H.J.G Van Beers, directeur / bestuurder

Roeselare-Izegem-Tielt

Anne Morlion, relatietherapeut, conflictbemiddelaar
Peter C.D. Pollet, cardioloog

Zuid-Oost-Vlaanderen

Paul G.P.G. Mouton, arts / neuropsychiater

Leden in de kijker

112 pagina's vossengedichten, commentaar en pentekeningen in gedichtenbundel roodvos

Peter Holvoet-Hanssen, lid van de afdeling Scheldeland, presenteerde onlangs zijn nieuwe bundel roodvos tijdens een boekvoorstelling in Antwerpen. Hij deed dat in aanwezigheid van onder anderen Reynaertspecialist Frits van Oostrom, van wie het volgende commentaar bij de bundel is: "Diep eresaluut voor de durf, de kracht, de schoonheid en de eerlijkheid."

Peter Holvoet-Hanssen en Noëlla Elpers (foto: Frits van Oostrom)

Lees meer

Wie bij het lezen van de naam Van Oostrom echter denkt dat het hier gaat om een hertaling van Van den vos Reynaerde, vergist zich schromelijk. De bundel roodvos is geen nieuwe versie van de Reynaert in dichtvorm, zoals voorheen de hertalingen van bijvoorbeeld Walter Verniers of Ard Posthuma. Wel is het zo dat de vos een motief is in het werk van Peter Holvoet-Hanssen, al sinds zijn debuut. De bundel roodvos (bewust met kleine letter r) verzamelt aan de ene kant alle vosgedichten van Holvoet-Hanssen sinds 1991 en presenteert tegelijk een reeks gloednieuwe gedichten.

Muze

Echtgenote Noëlla Elpers speelt een belangrijke rol in de bundel. Ze is de eerste lezer van Holvoet-Hanssen, maar ook zijn kritische redacteur. Dat betekent dat ze regelmatig ingrijpt in de bundel. Ze doet dat heel zichtbaar, letterlijk, want haar kanttekeningen en commentaren zijn opgenomen in roodvos. Op die manier ontstaat een samenspraak tussen de dichter en zijn muze. In feite is het een tweeledige bundel, een zogenaamd 'dubbelboek': een overzicht van drie decennia vossenpoëzie en een hedendaagse bundel met woord en beeld in dialoog. Wie de poëzie te gesloten vindt – "te hybride", "niet echt toegankelijk", "te vrij" en "nogal rauw" ving ik als commentaren op - zal in ieder geval genieten van de prachtige pentekeningen van de hand van Noëlla Elpers.

Leidraad

Noëlla Elpers schreef ook de proloog, 'Pennenstreken', die een interessante leidraad biedt bij de bundel. Onderstaande citaten hieruit maken direct duidelijk dat we hier niet de alom bekende Reynaert moeten verwachten. Elpers schrijft:

"De bundel bevat eerdere en nieuwe gedichten van Peter die niét Reynaert de vos is. De gedichten gaan over een voor zijn nest vechtende, almaar vermoeidere troubadour met vossenstreken en over zijn ouder wordende muze met pennenstreken. Ik ben geen Hermeline, maar toch heb ik in zijn stoutste verzen - in de middeleeuwse betekenis van dat woord - meegekeken en af en toe mijn zegje gedaan.

(…)

In deze chronologische vossenbundel tracht een ontdekkingsreiziger die zijn alter ego’s heeft afgeschud mens te worden. Van kleins af aan werd hij als buitenstaander beschouwd, ook in de poëzie. Anderzijds voelde hij geen connectie met machthebbers en conformisten, wel met vrijbuiters en deelnemers van sociaal-artistieke projecten waar hij actief in was.

(…)

Hermeline en haar rekel horen niet thuis in het rijk van koning Nobel, maar toch moet er brood op de plank komen. Doorheen de tijd staat zij pal achter haar rekel, niet vanwege het rolpatroon: zij is zijn toevluchtsoord en adviesorgaan. De vos doet alles voor haar en zijn welpjes. Daar zit een melancholische tederheid in verscholen die door de eeuwen heen ondergeschikt is geraakt aan zijn diabolische uithalen naar de hofhouding, die hem liever kwijt dan rijk is. Hij is immers de vervelende getuige die het reilen en zeilen van het Hof kent en doorziet.

Zoals de vos in het Reynaert-verhaal mens én vos is, zo is Peter een volledig zelfstandige troubadour die, samen met mij, de eindjes aan elkaar moet knopen. Tegelijkertijd staat hij dag en nacht in dienst van de poëzie. Toch blijft Peter onvoorspelbaar als een vos. Hij zou wel eens onverwacht kunnen toehappen en de beste kip uit je hok roven.

Gelukkig zie ik nog steeds het puntje van een vossenstaart in ons nest…"

Een proevertje

Tot slot nog een gedicht, om de lezer zelf te laten proeven van een vossengedicht à la Holvoet-Hanssen. Voor zijn doen is Kijk, welpje, de Vos beet in de maan (pagina 53) tamelijk klassiek. Het lijkt een sonnet, maar is het niet, door die extra regel. Wie de slotregel goed leest, kan er een levensles in zien. Met dit gedicht begint de reeks nieuwe gedichten in de bundel (pagina's 53-97).

Kijk, welpje, de Vos beet in de maan

je tondel is nat, schuintamboer, vaandel gescheurd
lees nog dit gedicht: een compositie, niet chaotisch
niet slordig; de tentakels reiken verder, buiten het
netwerk van druden of druïden, kader van schout
en uitgestreken edelsmid of zeeleeuwen aan de lijn

volg mijn mollenspoor, hun kurkentrekkersnuitje
zoals Sylvia Plath het optekende - volg schaduwen
van soldaten op weg naar een anoniem massagraf
ver weg van de moederschoot; stil nu - nestel dan
op de rozenblaadjes tussen de doorns, buiten is er:

de sterrendans van de muggen en het licht is bezig
ook in dit gedicht: je ziet er de ringen van Saturnus
de rotsen hebben weer ogen, toekomst en verleden
zijn gelijktijdig aanwezig; ruik je de kievitsbloemen

hoor, het leven: "denk niet in punten maar in lijnen"

Marianne van Scherpenzeel
Lid van de redactie van PrincEzine

Aanvulling: de auteur van roodvos liet als reactie weten dat het juist zijn bedoeling was hybride, vrij, teder en r(a)uw te zijn.

roodvos
Peter Holvoet-Hanssen, met aan- en pentekeningen, proloog en epiloog door Noëlla Elpers Paperback met flappen - 112 pagina's
ISBN 978-94-6383-807-8
€ 19,50

Met zijn bundel Goleman (2024) is Peter Holvoet-Hanssen genomineerd voor de vijfjaarlijkse Karel van de Woestijneprijs. Je kunt stemmen voor de publieksprijs via dit formulier.

Corry Boone en haar minibieb met kinderzwerfboeken

In Nederland vind je op verschillende plekken kinderboeken die je zomaar mag meenemen. Op één voorwaarde: als je het boek gelezen hebt, dan laat je het achter op een plek waar iemand anders het weer kan meenemen. Zwerfboeken noemen ze die boeken. Corry Boone, NT&C-secretaris van de afdeling Zwolle, heeft een minibieb met zwerfboeken.

Lees meer

Tijdens de oktoberbijeenkomst van onze afdeling in Zwolle had ik een tiental boeken meegenomen. Alle boeken waren voorzien van de sticker 'Kinderzwerfboek'.

De term 'Kinderzwerfboek' was onbekend bij de afdeling.

Ik schrijf er dit nieuwsbericht over om ook andere afdelingen ermee te bereiken.

Het hebben van een minibieb en daaraan gekoppeld 'Kinderzwerfboek' is een leuke manier om bij te dragen aan de taalverbetering van kinderen en laaggeletterdheid tegen te gaan.

Vanuit een minibieb die ik in mijn voortuin heb staan, ben ik ook een deel gaan inrichten met kinderboeken van het Kinderzwerfboekenproject.

Zwerfboeken zijn van alle kinderen! Je neemt het boek mee naar huis en als je het uit hebt, laat je het weer verder zwerven.

Het is de perfecte ruilplek voor gelezen kinderboeken.

Iedereen kan een zwerfboekenstation starten. Bij je eigen woonhuis, maar ook bijvoorbeeld op plaatsen in een achterstandswijk.

Wanneer je je aanmeldt bij Kinderzwerfboek.nl krijg je alle informatie. Ben je eenmaal lid en heb je een plek gecreëerd voor kinderboeken, dan krijg je enkele malen per jaar een heel pakket nieuwe kinderboeken om te plaatsen. Alle boeken zijn voorzien van de sticker 'Kinderzwerfboek'.

Een Kinderzwerfboekstation starten is eenvoudig en kost vrijwel niets. Zoek een goede plek waar veel kinderen komen en zorg voor een plank, een kast of een kist! Dat mag binnen of buiten, als het maar op een openbare plek is waar kinderen gemakkelijk kunnen komen.

Corry Boone
Afdeling Zwolle

Het Kinderzwerfboekenproject is vooral in Nederland populair, met meer dan 6.000 stations, maar ook Vlamingen kunnen eraan meedoen.

Orde van den Prince

OvdP-reis naar Breda en de Oranje-Nassaus

Gewapend met een paraplu en hun nieuwsgierigheid trokken de deelnemers aan de eerste OvdP-reis eind oktober door Breda, waar een begeleide excursie hen langs de hoogtepunten van de stad voerde. Van de Koninklijke Militaire Academie tot de Grote Kerk: overal bleek het verleden van de Oranjes tastbaar aanwezig.

Lees meer

De eerste OvdP-reis begon bij het Kasteel van Breda, waar deskundige oud-militairen de groep meenamen door de rijke geschiedenis van het complex. De deelnemers waren afkomstig uit maar liefst twaalf verschillende OvdP-afdelingen. Om binnen te mogen komen, onderging iedereen vooraf een strenge defensiecontrole. Er was bewondering voor het voormalige woonslot van de Nassaus, waar nu al twee eeuwen de Koninklijke Militaire Academie (KMA) is gevestigd. Met mooie verhalen en grote maquettes brachten de oud-militairen de historie van plek verder tot leven. Tijdens de lunch op de grote markt ontstonden levendige gesprekken tussen leden uit zowel Nederland als Vlaanderen. "Je leert elkaar echt kennen als je samen door de geschiedenis wandelt", merkte een van de deelnemers op.

Stedelijk Museum

In het Stedelijk Museum Breda werd duidelijk hoe de stad, in het verleden gelegen op de grens met de Spaanse Nederlanden, een unieke rol speelde in de wording van Nederland. De tijdelijke tentoonstelling bood - met schilderijen uit de collectie van Museum Prinsenhof in Delft - historische perspectieven op politieke en culturele ontwikkelingen die verrassend actueel aanvoelden. Voor het eerst worden de verhalen van Willem van Oranje in Delft en van de vaste collectie over de Bredase Nassaus in samenhang gepresenteerd, nu de collecties bijeengebracht zijn in één pand. Het was dan ook zeer de moeite waard om dit museum te bezoeken aldus deelnemers, zeker met als gids Princelid Karline van den Broecke van de afdeling Den Haag.

Waalse kerk

Het slotakkoord vormde het bezoek aan de bijzondere Waalse kerk voor de Franstalige geloofsgemeenschap en de Grote Kerk met de graven van de Nassaus. Princelid Jacques Vermeeren uit Breda lichtte dit toonbeeld van gotische architectuur toe. Van de Tachtigjarige Oorlog tot de hedendaagse culturele invulling: de geschiedenis weerklonk in elke steen, aangevuld met muziek en moderne textielkunstwerken.

Ondanks het druilerige weer waren de deelnemers zeer enthousiast over de inhoud, de begeleiding en de ontmoetingen onderweg. Binnen de Orde zal dit initiatief in het kader van OvdP-reizen uitbreiden naar andere steden, zodat leden ook elders samen de cultuur van Nederland en Vlaanderen kunnen vieren.

Anna de Zeeuw
Gewestpresident Schelde-Mark

Bekijk hier de foto's van de OvdP-reis naar Breda.

Geslaagd OvdP-weekend in Gent

De tweede OvdP-reis ging naar Gent. Ook die was meer dan geslaagd, zoals blijkt uit het beeldverslag.

Prince-Academie - VRT-journaliste Veerle Devos over China

VRT-journaliste Veerle Devos opende op 27 oktober de lezingenreeks van de Prince-Academie over China met het verhaal van de West-Vlaamse jezuïet Ferdinand Verbiest, die aan het hof van de Chinese keizer werkte. In haar lezing legde ze geregeld een verband tussen het China van de 17e eeuw en het huidige China. Niemand kan het China van vandaag begrijpen zonder alle aspecten van zijn geschiedenis te kennen, stelt de Chinese president, Xi Jinping.

Ruim 120 deelnemers hebben de lezing van Veerle Devos online bijgewoond. Je kunt ze terugkijken op de website van de Prince-Academie, of door op de afbeelding te klikken.

Afdelingen en gewesten

Gent Princehof bezoekt universiteit van Lublin

Neerlandistiek kan men in Polen aan drie universiteiten studeren: Poznan, Wrocław en Lublin. Lublin is gelegen in Oost-Polen, niet ver van de grens met Oekraïne. De vakgroep Neerlandistiek aldaar is met afstand de kleinste van de drie en kampt al enkele jaren met lage studentenaantallen. Voor het huidig academiejaar 2025-2026 waren er, net als twee jaar geleden, zelfs niet voldoende studenten om de Bachelor op te starten.

De afdeling Gent Princehof heeft het peterschap van deze vakgroep op zich genomen. Eind oktober bezochten drie leden van de afdeling de vakgroep neerlandistiek in Lublin.

Lees meer

Voorzitter Jan Bosschem van de afdeling Gent Princehof, secretaris NT&C Luc Verkest en Jean van der Donk hadden tijdens hun bezoek aan Lublin gezamenlijke activiteiten met de studenten.

Samen met het docententeam, Gunther Van Neste van de Nederlandse Taalunie en Robert De Louw van de Internationale Vereniging voor de Neerlandistiek was er ook een vergadering met professor Ewa Domagała-Zyśk, de gevolmachtigde voor didactiek van de KU Lublin. Gezamenlijk werd gezocht naar oplossingen. Een aantal concrete pistes werden geïdentificeerd.

De afdeling Gent Princehof zal het docententeam bijstaan bij het uitwerken van een beleidsplan, in een poging om de vakgroep een duurzame toekomst te geven.

Op de foto bij dit artikel, van links naar rechts:

Jean van der Donk, voormalig voorzitter OvdP Gent Princehof
Gunther Van Neste, algemeen secretaris Nederlandse Taalunie
Professor Wilken Engelbrecht, docent KU Lublin
Professor Ewa Domagala-Zyśk, gevolmachtigde voor didactiek, KU Lublin
Professor Marcin Polkowski, docent KU Lublin
Luc Verkest, coördinator NT&C OvdP Gent Princehof
Kamila Tomaka, coördinator Neerlandistiek KU Lublin
Robert De Louw, vicevoorzitter Internationale Vereniging voor Neerlandistiek
Jan Bosschem, voorzitter OvdP Gent Princehof

Op de website van de KU Lublin staan nog meer foto's.

Prijs voor masterscriptie over onderwijsvernieuwing op Gronings jubileum

De afdeling Groningen vierde vorige maand haar achtste lustrum. Met een jubileumboekje, met een prijs voor de beste Nederlandstalige masterscriptie, met een voordracht over de macht van dirigenten, met nieuwe NT&C-plannen en met Mijnheer de President (die van Boudewijn de Groot).

President Jan Van Daele, jurylid Ronald Ohlsen en Betsy Nortprijs-laureaat Marleen Schoonhoff.

Lees meer

De afdeling Groningen is in 1985 opgericht. Vorige maand vierde zij haar achtste lustrum in Café De Sleutel. De viering werd extra luister bijgezet door de uitreiking van de tweede Betsy Nortprijs. De afdeling mocht meer dan veertig gasten verwelkomen, onder wie de president van de Orde van den Prince, Jan Van Daele. De voorzitter van de afdeling Zwolle, Thera de Jong, was eveneens aanwezig en hield tijdens het lustrumdiner een mooie felicitatiespeech voor de jarige afdeling. Het programma was zo opgesteld dat tussendoor van het lustrumbuffet kon worden genoten.

Dirigent

Gewestpresident Noord-Nederland Dato Steenhuis opende de avond. Hij feliciteerde de afdeling met het lustrum en hield een voordracht over de macht van de dirigent. Een opvallend gegeven: veel beroemde dirigenten hebben een hoge leeftijd bereikt. Behalve felicitaties hoort bij een lustrum ook een terugblik.

Een van de oprichters van de afdeling, Aimé Wijffels, vertelde over de eerste jaren van de afdeling Groningen. Vermeldenswaard is het grote aantal hoogleraren dat bij de oprichting lid werd. In de beginjaren overleden er meerdere leden. Was de Orde wel zo goed voor de gezondheid? In het boekje Hoe het met ons in orde is gekomen, dat de afdeling in september 2021 uitbracht, zijn de beginjaren mooi beschreven.

Boekjes

De afdeling heeft door de jaren heen verschillende boekjes gemaakt. Ook ter gelegenheid van het lustrum verscheen er een. Dirkje Postma, de NT&C-coördinator van de afdeling, overhandigde het eerste exemplaar van het lustrumboek Een achtste lustrum in Groningen aan de president van de Orde, Jan Van Daele. Zij vertelde hem ook over alle NT&C-plannen van de Groningse afdeling betreffende de Nederlandse taal.

Muziek

Muziek en dichtkunst kwamen uitgebreid aan de orde tijdens de lustrumviering. Gewestpresident Dato Steenhuis presenteerde protestmuziek uit de Nederlanden, zoals Mijnheer de President van Boudewijn de Groot. Een van de dichtkunstenaars die de afdeling rijk is, Hans van de Sande, droeg zijn speciaal voor deze gelegenheid geschreven lustrumgedicht voor.

Prinsjesdag of Princedag

Het is vandaag weer Prinsjesdag
Dat is al ruim twee eeuwen het geval
Maar voor een uitgang uit dit jammerdal
Moet men nog eind’loos overstag

Wellicht ziet u het antwoord al:
Vier elke maand een Princedag
Dan kan men, bij een tegenslag
Veel sneller doen, wat denken aanbeval

Wij volgen nu al veertig jaar dat plan
Van vriendschap en verdraagzaamheid

Wellicht wordt het nu ook eens tijd
Dat beide kamers als één man
Zich richten in hun bezigheid
Naar de Orde uit 'Waar niets boven kan'

Betsy Nortprijs

Na het diner werd voor de tweede keer de tweejaarlijkse Betsy Nortprijs uitgereikt, ditmaal aan Marleen Schoonhoff voor haar masterscriptie Jaap en schoolmeesters met idealen. Een onderzoek naar de verwerking van onderwijskundige idealen in de praktijk op het Nederlandsch Lyceum en in het onderwijs aan Jaap Kann, 1909-1918.

De Betsy Nortcommissie bestond deze tweede editie uit Rolf Bremmer (afdeling Friesland), Janke Klok en Dirkje Postma (secretaris NT&C van de afdeling Groningen). In de jury hadden deze keer zitting Theo Brugman (afdeling Hondsrug), Erwin de Vries, Ronald Ohlsen en Cisca Wijmenga (afdeling Groningen). Voor beide commissies fungeerde Petra Broomans, voorzitter van de afdeling Groningen, als adviserend voorzitter.

Juryrapport

Jurylid Ronald Ohlsen las het juryrapport voor. De Betsy Nortprijs voor de beste in het Nederlands geschreven masterscriptie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) werd mede mogelijk gemaakt door middelen uit het NT&C-budget van de Orde van den Prince. President Jan Van Daele overhandigde het certificaat aan de laureaat van de Betsy Nortprijs. Na haar dankwoord hield zij een boeiende lezing op basis van haar scriptie.

Het was een mooie lustrumviering en met de Betsy Nortprijs treedt de afdeling meer naar buiten. Naast de vele NT&C-activiteiten is deze prijs een manier om meer aandacht te vestigen op het Nederlands.

Petra Broomans
Voorzitter van de afdeling Groningen

Lees meer over Betsy Nort.

Opinie

In september 2024 is een werkgroep van acht OvdP-leden aan de slag gegaan, die los van het huidige Bestuur gediscussieerd heeft over de toekomst van onze vereniging. Op 31 oktober heeft de werkgroep haar rapport, met een aantal voorstellen, aan het Bestuur overhandigd.

Lees het rapport en de reactie van het Bestuur

Praktisch

Kalender

Wil je een grote activiteit van je gewest of afdeling plannen? Kijk dan eerst in de kalender welke activiteiten andere gewesten en afdelingen al gepland hebben.

Volgende nummer

De volgende PrincEzine komt uit op 19 december 2025. Om meegenomen te kunnen worden in die nieuwsbrief dienen artikelen uiterlijk maandag 15 december (liefst eerder) binnen te zijn op het secretariaat of bij de portefeuillehouder Communicatie, Ruud Hendrickx. De redactie beslist, waar mogelijk in overleg, of en hoe een artikel wordt opgenomen in PrincEzine.

Richtlijnen

Volg de richtlijnen voor het aanleveren van artikelen en foto's voor PrincEzine. De redactie gebruikt alleen foto's die rechtenvrij zijn of waarvoor de rechthebbende toestemming heeft gegeven. Het plaatsen van foto's waar copyright op rust, kan tot hoge schadeclaims leiden.

Portefeuillehouder Communicatie Ruud Hendrickx geeft tips voor het schrijven van teksten die op een scherm gelezen moeten worden, in een video van de Prince-Academie.

Redactie

Elwin Lammers, Ruud Hendrickx, Marianne van Scherpenzeel en Chris Vermuyten.

Page updated

Report abuse