Ақын және жазушы, ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиетінің жарқын өкілдерінің бірі. Сұлтанмахмұт Торайғыров 1893 жылы Павлодар облысы Баянауыл ауданында дүниеге келген.
1902-1911 жылдары түрлі мектептерде, медреселерде оқыды. 1912 жылы қарашада С.Торайғыров Троицк қаласына барып, білімін жалғастырғысы келеді. 1916 жылдың күзінде С.Торайғыров Томск қаласында орыс тілі курсына түсті. 1917 жылы наурызда Семей қаласында Қазақ комитетінде кіші хатшы болып жұмыс істейді. "Сарыарқа" газетінде оның мақалалары, өлеңдері жарияланады, онда ол "Алаш"партиясының басшыларын мадақтайды. Денсаулығына байланысты ол 1918 жылдың жазында Баянауылға оралды. Мұнда ол мұғалім болып жұмыс істеді, өлеңдер, өлеңдер жазды. С. Торайғыров небәрі 27 жыл өмір сүрді. Бірақ соған қарамастан, ол ұрпақтарына құнды әдеби мұра қалдыра алды. Оның шығармалары көп жанрлы, тақырыпқа бай, терең мазмұнды. Олардың басты ерекшелігі-реализм мен ұлт.
С. Торайғыров кесенесі ауылдан шығысқа қарай 3 км, көлден солтүстік-шығысқа қарай 1 км жерде орналасқан. Торайғыр, Павлодар қаласына барар жолда. 1958 жылы қабірге обелиск орнатылып, металл қоршау жасалды. 1975 ж. алдыңғы жағында барельефі бар жаңа обелиск орнатылды. 1993 жылы оның туғанына 100 жыл толуына орай қабірдің үстінде кесене тұрғызылды. Батыс Қазақстанның мемориалдық сәулет дәстүріндегі әктас блоктарынан жасалған. Кесененің екі жағында бір қатарда жерлеу орындарының үстінде қорқыныш бар. Кесененің айналасындағы аумақ жыртылған граниттен жасалған тақталармен қапталған және қоршалған.
Сұлтанмахмұт Торайғыров кесенесінің қасиетті орны қазіргі қазақ мәдениетіндегі көрнекті ақын-жазушының орны, ХХ ғасырдың басындағы Қазақстанның қоғамдық өмірінің дамуындағы рөлі айқындалады. Сұлтанмахмұттың ақын, жазушы, қоғамдық тұлға ретіндегі қызметі, идеялары, шығармашылық стилі қазақтардың тұтас ұрпақтарының ұлттық санасы мен мәдениетін қалыптастыруға, елдің тәуелсіздігі жолында ұлттық сана-сезімді қолдауға үлкен әсер етті. Ақынның көрнекті тұлғасына құрмет көрсету және дұға оқу ниеті оның жерленген жеріне жаппай баруға себеп болды.