Antičke nekropole i praistorijsko naselje

Датум постављања: Jul 30, 2015 5:8:54 PM

Kuća iz bakarnog doba

Pošto će biti uništeno izgradnjom auto-puta, nalazište na mestu Gradište u Staničenju na istočnom kraku Koridora 10, više od mesec dana istražuju stručnjaci Arheološkog instituta iz Beograda.

Kako objašnjava dr Sofija Petković, karakter nalazišta takav je da “i u slučaju da je bilo sistematskih istraživanja ono ne bi moralo da se konzervira i prezentuje”.

Iskopavanja će trajati do avgusta

Ovo je jedini način zaštite ovog tipa arheoloških lokaliteta, odnosno nekropola i naselja sa ostacima objekata od lakog materijala, kuća od naboja i pletera, kakve su nađene u praistorijskom horizontu nalazišta u Staničenju - ističe viša saradnica Arheološkog instituta.

Kaže da se istraživanja nastavljaju do kraja avgusta, kada će ovo nalazište biti potpuno istraženo, a svi predmeti sa lokaliteta biće potom predati Muzeju “Ponišavlja” u Pirotu.

Petkovićeva napominje da su prva istraživanja rađena prošle godine, kada je otkriven deo kasnoantičke hrišćanske nekropole iz perioda od 4 do 6. veka, istraženo je 56 grobova, kao i slojevi iz bakarnog doba. Iskopavanja su prekinuta na zahtev “Koridora Srbije”, ali su sredinom juna nastavljena.

Naselje bilo stanica na putu “Via militaris”

Nekropola, u kojoj je otkriveno još 36 kasnoantičkih grobova, pripada naselju u podnožju velikog utvrđenja na brdu Gradište čiji su bedemi još vidljivi.

S obzirom na veličinu površine koju obuhvata nekropola naselje je moralo biti veliko. Najverovatnije se radi o značajnoj postaji, koja se nalazila na rimskom putu "Via militaris" od Niša do Sofije i utvrđenju koje je štitilo ovu komunikaciju - kaže Sofija Petković.

Kasnoantički grob

Objašnjava da je ovo utvrđenje postojalo do 7. veka kada je, najverovatnije, napušteno pod udarima avarskih i slovenskih osvajača.

Što se tiče groblja, u sloju grobova nađena su tri bronzana rimska novčića, koja ukazuju da je ono nastalo u poslednjoj četvrtini 4. veka. U samim grobovima, osim skeleta nije bilo nikakvih nalaza.

Nismo našli čak ni delove nakita ili odeće, što svedoči o tome da su tadašnji stanovnici Staničenja bili hrišćani, ali i da su imali veoma skroman socijalno- ekonomski status - objašnjava Petkovićeva.

Ispod nekropola artefakti iz bakarnog doba

Areholozi su otkrili da su kasnoantički grobovi kod Staničenja ukopavani u naselje staro oko 5.000 godina, odnosno iz bakarnog doba.

Jedinstvena keramička posuda askos

Otkriveni su mnogobrojni ulomci grnčarije, oruđa od glačanog kamena i okresanog kremena, koštane igle i drugi predmeti od kosti i roga, kao i podovi od naboja od tri kuće, ukopane delom u padinu brda Gradište - objašnjava Petkovićeva.

Napominje da se među praistorijskim nalazima ističu “jedinstven na našem prostoru keramički aksos, posuda za sipanje ulja i ručni kameni žrvanj za sitnjenje žitarica i semenki”.

Da su stanovnici ovog naselja poznavali metalurgiju bakra, objašnjava, svedoči deo keramičke posude na koji su zalepljene kapljice ovog metala.