I am following an online journalism course. The online course Journalism is in Dutch, that is why this article is in Dutch. In the sixth lesson I had to write an article of 600 - 800 words. I chose to make an article about Utrecht, Transwijk.
Mijn interesse in de buurt Transwijk* is ontstaan doordat ik bijna iedere dag met het openbaar vervoer (OV) erdoorheen moet van en naar Utrecht CS. Om meer te weten te komen over Transwijk laat ik me door een Utrechtse journalist rondleiden in Transwijk. Tijdens de groepsrondleiding georganiseerd door de gemeente Utrecht worden de belangrijke plekken in Transwijk aangestipt en de geschiedenis van Transwijk. Om een artikel over deze buurt te kunnen schrijven en de aangestipte te onderzoeken heb ik de plannen van de gemeente Utrecht over de buurt ingezien en het Utrechtse Archief bezocht.
*Met buurt Transwijk en Transwijk bedoel ik hetzelfde.
Transwijk is een buurt in de wijk Utrecht Zuidwest. Transwijk wordt vaak gezien als onderdeel van Kanaleneiland, maar is geen onderdeel van deze buurt. Ook heeft Transwijk geen goede reputatie door de gebeurtenissen op Europalaan. Utrecht is klaar om deze buurt een andere reputatie te geven en een eigen identiteit gezien de plannen voor dit gebied.
De grens tussen Transwijk en Kanaleneiland loopt in de straten Beneluxlaan, Aziëlaan, Amsterdam-Rijnkanaal en de Weg der Verenigde Natie (Wikipedia, 2024). Velen denken dat Park Transwijk in Kanaleneiland ligt, maar Park Transwijk is onderdeel van Transwijk.
Transwijk is ontstaan na aanleg van de Amsterdam-Rijnkanaal. Al in de jaren 20 van de 20e eeuw wordt Transwijk in de uitbreidingsplannen genoemd. Berlage dacht aan functiescheiding: woongedeelte, industrie en bedrijvigheid en een groot groen park. De bouw van Transwijk begon in 1959. De geplande laagbouw wordt in Transwijk geconcentreerd. Laagbouw in een parkachtige omgeving. De naam Transwijk komt van de voormalige boerderij die daar lag. Door groei van de bomen heeft een groene buurt moeten ontstaan waar de woonwijk aansluit op de sportvelden en het park, geheel groen. De straten in Transwijk lopen meer noord-zuid en zijn vernoemd naar verzetsstrijders en wegbereiders van de toekomst (Heurneman et al, 2004).
Hedendaags kan de Transwijk Parkbezoeker genieten van een cricketwedstrijd. Het park is bedacht om de bewoners te laten recreëren (Heurneman et al, 2004). In raadsvoordracht:
"Het karakter en het aspect van dit park zullen afwijken van hetgeen men vroeger onder het begrip park verstond. Er is getracht door situering van onderdelen, de beplantingen en de waterpartijen een geheel te verkrijgen dat aan alle leeftijdsgroepen de wenselijke recreatie kan bieden."
Park Transwijk is een doe-park met 2 moestuinen, een verkeerspark en een boerderij. Bij de boerderij en moestuinen kan boodschappen gedaan worden en is er een kinderboerderij. Het park Transwijk is 1 van de grotere parken van Utrecht. De hoofdpaden werden geasfalteerd en de kleinere paadjes kregen klinkerbestrating. Het ontwerp van het park is van landschapsarchitect B.J. Galjaard. De rechte lijnen in het park sluiten goed aan bij de omgeving waarin flatgebouwen domineren aan de Kanaleneilandzijde. Onder de heuvel in het park ligt een grote waterkelder. Water wordt ‘s nachts uit Bilthoven hiernaar toe gepompt en overdag verbruikt door bewoners van Utrecht. In 2004 is gepoogd het park te verbeteren door nieuwe of verbeterde voorzieningen aan te leggen. De weide werd geschikt gemaakt voor grote evenementen (Heurneman et al, 2004). Tot 2029 wordt park Transwijk weer gerenoveerd, zodat het park ook geschikt zal zijn voor de toenemende bewoners aantallen in Transwijk.
1986 wordt aan de Europalaan de eerste legale tippelzone van Nederland geopend, bij de bedrijventerrein om de overlast te beperken. Toentertijd woonden weinig mensen in deze omgeving. De zone is alleen geopend buiten kantooruren. De afwerkplek werd aan de kanaalweg gevestigd. De afschaffing van het bordeelverbod in 2000 had weinig invloed op het gebied (Heurneman et al, 2004). Met het ontwikkelen van de Max Toren en het verhuren van de gebouwen aan de kanaalweg aan kleine ondernemers probeerde de gemeente de eerste stappen te zetten tot het veranderen van de reputatie van de buurt. Door ruimtegebrek gaat bijna als behalve de Max toren tegen de vlakte om een nieuwe woonwijk neer te zetten. Dit moet het gebied rond Europalaan een nieuwe reputatie geven.
Voordat de tram werd aangelegd werd gedacht aan een trein, maar die moest hoogteverschillen overbruggen en er was een vervelende aftakking bij Lunetten nodig van de lijn Utrecht Den Bosch. De lijn werd in 1975 goed gekeurd. Er was een nieuwe verbinding tussen Utrecht en Nieuwegein nodig. Door protesten van bewoners is de tram langs de grote wegen en de drukste stukken van Transwijk en Kanaleneiland aangelegd i.p.v. door Kanaleneiland. In 1983 wordt de tramverbinding officieel geopend (Heurneman et al, 2004).
Naast toren Max is iets verderop Nieuw Defensie in aanbouw. Tussen deze twee delen van Transwijk aan de Europalaan zijn ook woningen gepland. Transwijk wordt flink uitgebreid qua bewoners aantal en de tippelzone verdwijnt daarmee. Hopelijk wordt Transwijk dan eindelijk vrouwvriendelijk, want toen ik bij de hoofdkantoor van Vroomen & Dreesman (V&D) op sollicitatiegesprek was geweest, heb ik de vrouwonvriendelijkste stuk van Utrecht moeten oversteken van en naar de sollicitatiegesprek. Ik en V&D zijn o.a. daardoor geen match geworden. V&D is in 2015 failliet verklaard.
Wikipedia (2024) https://nl.wikipedia.org/wiki/Transwijk
Heurneman, M., Santen, B. van et Vogelzang, F. (2004) De Utrechtse wijken: Dichterswijk, Rivierenwijk, Transwijk, Kanaleneiland, Zuidwest. [Utrecht] : Stichting Publicaties Oud Utrecht; Het Utrechts Archief.
Merwede (2024a) https://merwede.nl/woningaanbod/
Merwede (2004b) https://bouwenaanmerwede.nl/
Gemeente Utrecht (2024) https://www.utrecht.nl/wonen-en-leven/parken-en-groen/parken-en-plantsoenen/park-transwijk
Utrecht Natuurlijk (2024) https://www.utrechtnatuurlijk.nl/locaties/stadstuin-foodforgood/