RIFT INTERACTION
Dotychczasowy model Błony zakładał początkowo jednokierunkową zależność:
bodziec anomalny → cortical gating → ograniczenie dostępu informacji do świadomego przetwarzania
Materiał zebrany podczas późniejszych ekspozycji wskazuje, że model ten jest niewystarczający. Charakter Pęknięcia ma istotny wpływ na sposób funkcjonowania Błony. Różne anomalie mogą powodować odmienne profile odpowiedzi przy porównywalnym poziomie ekspozycji. W niektórych przypadkach obserwuje się niemal całkowite odfiltrowanie bodźca. W innych Błona pozostaje funkcjonalna na poziomie percepcyjnym, lecz zawodzi podczas kodowania lub integracji informacji.
Nie wyklucza się również sytuacji, w których Pęknięcie samo modyfikuje parametry działania Błony.
Na obecnym etapie brak danych pozwalających określić, czy jest to bezpośrednie oddziaływanie anomalne na układ nerwowy, czy skutek przeciążenia istniejących mechanizmów poznawczych.
1. Perceptual exposure
W przypadku Pęknięć oddziałujących przede wszystkim na percepcję podstawowym miejscem obserwowanej dysfunkcji jest relacja pomiędzy bodźcem sensorycznym a jego świadomą reprezentacją. W części przypadków rejestrowano prawidłową aktywność na poziomie wejściowym przy jednoczesnym braku odpowiadającego jej świadomego rozpoznania. Oznacza to, że informacja może zostać odebrana przez układ nerwowy bez uzyskania statusu świadomego doświadczenia.
Charakterystyczne są:
pomijanie pojedynczych elementów pola percepcyjnego,
zastępowanie informacji anomalnej interpretacją konwencjonalną,
nieciągłość obserwacji,
rozbieżność pomiędzy deklarowaną percepcją a zapisem zewnętrznym.
W takich przypadkach Błona wydaje się działać zgodnie z podstawowym modelem filtrowania.
Problem pojawia się wtedy, gdy informacja pozostaje obecna mimo kolejnych prób jej odrzucenia.
2. Temporal exposure
Pęknięcia związane z zaburzeniem następstwa czasowego wykazują odmienny profil. Nieprawidłowość nie musi dotyczyć samego odbioru informacji. Obserwator może prawidłowo rejestrować kolejne elementy zdarzenia, lecz nie być zdolnym do utworzenia z nich spójnej sekwencji.
W materiałach poekspozycyjnych obserwowano:
przestawienie kolejności wspomnień,
powtarzające się fragmenty zapisu,
luki pomiędzy prawidłowo zapamiętanymi zdarzeniami,
poczucie jednoczesności zdarzeń następujących po sobie,
rozbieżność pomiędzy czasem obiektywnym a subiektywnym.
W tym przypadku Błona może nie ograniczać ilości informacji. Może natomiast ograniczać zdolność do prawidłowego uporządkowania informacji w czasie. Jest to istotne rozróżnienie. Obserwator może pamiętać zdarzenie prawidłowo na poziomie pojedynczych elementów, jednocześnie nie być zdolnym do odtworzenia prawidłowej relacji pomiędzy nimi.
3. Material exposure
Pęknięcia wpływające na właściwości materii stwarzają szczególny problem metodologiczny. Jeżeli obserwowana zmiana dotyczy jednocześnie obiektu fizycznego i jego reprezentacji poznawczej, nie można jednoznacznie ustalić, który z procesów został zaburzony jako pierwszy.
W części przypadków świadkowie wykazują zgodność co do fizycznych właściwości obiektu, lecz nie są w stanie utrzymać tej informacji w pamięci. W innych obserwuje się sytuację odwrotną: świadek zachowuje spójne wspomnienie właściwości, której nie potwierdza późniejsza dokumentacja fizyczna.
Dane te sugerują, że Błona może reagować nie tylko na nietypowość bodźca, ale również na niezgodność pomiędzy kolejnymi stanami tego samego obiektu. Hipoteza ta pozostaje niepotwierdzona.
4. Identity exposure
Najbardziej złożony profil obserwuje się w przypadku Pęknięć ingerujących w rozpoznawanie tożsamości, ciągłość własnego doświadczenia lub identyfikację osób i obiektów. W takich przypadkach klasyczny model Błony okazuje się niewystarczający. Informacja może zostać prawidłowo odebrana i zapisana, lecz następnie przypisana do niewłaściwego źródła.
Obserwowano między innymi:
rozpoznawanie nieznanej osoby jako znanej,
przypisywanie własnych wspomnień innemu podmiotowi,
zmianę identyfikacji obiektu bez odpowiadającej jej zmiany sensorycznej,
zachowanie szczegółowego wspomnienia przy jednoczesnej utracie informacji o jego źródle.
Wstępna interpretacja zakłada zaburzenie integracji poznawczej, a nie klasyczny błąd percepcyjny. Nie można jednak wykluczyć, że w tego typu przypadkach Błona działa na wcześniejszym etapie przetwarzania.
5. Multimodal exposure
Szczególne znaczenie mają Pęknięcia oddziałujące jednocześnie na więcej niż jeden kanał sensoryczny lub proces poznawczy. W takich przypadkach obserwuje się wzrost rozbieżności pomiędzy poszczególnymi etapami przetwarzania.
Przykładowo:
bodziec sensoryczny → prawidłowa rejestracja → nieprawidłowe kodowanie → prawidłowe przypomnienie fragmentu → błędna integracja
lub:
bodziec sensoryczny → częściowa selekcja → fragmentaryczne kodowanie → brak świadomego rozpoznania
Wielomodalność zwiększa prawdopodobieństwo przeciążenia mechanizmów integracyjnych. Nie oznacza to jednak, że liczba zaangażowanych zmysłów jest bezpośrednim predyktorem ciężkości ekspozycji. Istotniejsza może być zgodność lub sprzeczność informacji pochodzących z różnych kanałów.
6. Rift-induced modulation
Najbardziej problematyczne przypadki dotyczą Pęknięć, dla których można wykazać zmianę zachowania Błony pomiędzy początkiem i końcem ekspozycji.
W takich przypadkach nie wystarcza model:
Pęknięcie → Błona → reakcja obserwatora
Dopuszczalny staje się model:
Pęknięcie ↔ Błona ↔ obserwator.
Oznaczałoby to, że anomalia może zmieniać warunki, w których zachodzi jej własne postrzeganie. Dotychczasowy materiał nie pozwala ustalić, czy efekt ten jest właściwością Pęknięcia, czy wynikiem narastającego obciążenia układu nerwowego. Korelacja jest jednak wystarczająco powtarzalna, aby uwzględnić ją w dalszych badaniach.
Szczególne znaczenie ma pytanie, czy zmiana przepuszczalności następuje przed rozpoznaniem Pęknięcia, czy dopiero w jego następstwie. Rozstrzygnięcie tej kwestii pozwoliłoby określić, czy Błona stanowi wyłącznie mechanizm obronny organizmu, czy też jest jednym z elementów interakcji pomiędzy obserwatorem a anomalią.
7. Classification problem
Nie należy zakładać, że każde Pęknięcie może zostać przypisane do pojedynczego profilu oddziaływania.
Klasyfikacja ma charakter operacyjny, a nie ontologiczny.
Pęknięcie zaklasyfikowane jako percepcyjne może wykazywać wtórny wpływ na pamięć. Pęknięcie temporalne może powodować zaburzenia identyfikacji. Zjawisko początkowo zakwalifikowane jako materialne może ostatecznie okazać się przede wszystkim problemem integracji poznawczej. Dlatego klasyfikacja powinna być aktualizowana wraz z pojawieniem się nowych danych. Kategorie opisują obserwowany efekt. Nie definiują natury Pęknięcia.
8. Operational conclusion
Dotychczasowe badania pozwalają przyjąć, że nie istnieje uniwersalny profil reakcji Błony na Pęknięcie.
Rodzaj anomalii wpływa na:
etap przetwarzania, na którym pojawia się zakłócenie,
zakres informacji podlegającej filtrowaniu,
trwałość zapisu pamięciowego,
zdolność do późniejszej integracji,
prawdopodobieństwo wystąpienia Przechyłu.
W konsekwencji ocena przepuszczalności obserwatora bez jednoczesnego określenia charakterystyki Pęknięcia ma ograniczoną wartość diagnostyczną. Najważniejszy wniosek pozostaje jednak prosty - Błona nie reaguje na wszystkie anomalie w ten sam sposób.
Jeżeli dalsze badania potwierdzą możliwość aktywnej modulacji Błony przez Pęknięcie, konieczna będzie rewizja obecnego modelu cortical gating. W takim przypadku Błona nie będzie już mogła być traktowana wyłącznie jako filtr chroniący obserwatora przed informacją anomalną. Może stanowić miejsce interakcji pomiędzy układem poznawczym a samą anomalią.