PERCEPTION

PERCEPTION

Badania nad percepcją podczas ekspozycji anomalnej należy odróżnić od badań nad pamięcią. W przypadku pamięci możliwa jest analiza materiału po zakończeniu ekspozycji. W przypadku percepcji przedmiotem obserwacji jest bieżące przetwarzanie informacji sensorycznej, zachodzące w czasie rzeczywistym.Dotychczasowe dane wskazują, że Błona nie działa na jednym poziomie układu percepcyjnego. Efekty obserwowano zarówno na poziomie selekcji bodźca, jak i jego integracji w korowych sieciach asocjacyjnych.

Nie stwierdzono natomiast dowodów na istnienie pojedynczego „ośrodka Błony”.

Aktualny model zakłada udział rozproszonych mechanizmów thalamocortical gating, kontroli uwagowej, predykcyjnego przetwarzania oraz regulacji precyzji sygnału sensorycznego.

1. Sensory registration

Pierwszy etap ekspozycji nie wykazuje zasadniczo odmiennego charakteru na poziomie receptorowym. W badaniach, w których możliwe było kontrolowanie bodźca wejściowego, rejestrowano prawidłową aktywność pierwszorzędowych struktur sensorycznych pomimo późniejszego braku świadomej percepcji określonych elementów bodźca. Dotyczy to przede wszystkim danych EEG oraz odpowiedzi wywołanych, w których zachowana była wczesna komponenta odpowiedzi sensorycznej przy jednoczesnym osłabieniu późniejszych komponent związanych z integracją i świadomym rozpoznaniem. Wynik ten ma istotne znaczenie dla modelu Błony. Informacja anomalna nie musi zostać zablokowana na wejściu sensorycznym. Może przejść przez wczesne etapy analizy, a następnie zostać ograniczona na poziomie dalszego przetwarzania korowego.

2. Thalamocortical gating

Jednym z głównych obszarów zainteresowania pozostaje układ połączeń wzgórzowo-korowych.W standardowym przetwarzaniu sensorycznym wzgórze nie pełni funkcji prostego przekaźnika. Stopień przekazywania informacji do kory zależy od stanu funkcjonalnego sieci oraz od mechanizmów regulujących selekcję sygnałów.

Podczas ekspozycji anomalnej obserwowano zmiany w stosunku pomiędzy aktywnością odpowiedzi sensorycznej a późniejszą aktywnością obszarów asocjacyjnych.

Giles interpretuje ten efekt jako możliwą manifestację aberrant thalamocortical gating. Nie oznacza to całkowitego zahamowania transmisji.

Bardziej prawdopodobne jest zmniejszenie efektywnego współczynnika transmisji informacji, przy jednoczesnym zachowaniu części aktywności neuronalnej. W konsekwencji sygnał może być obecny fizjologicznie, lecz niewystarczający do utworzenia stabilnej reprezentacji świadomej.

3. Bottom-up / top-down imbalance

Prawidłowa percepcja jest wynikiem ciągłej interakcji pomiędzy informacją oddolną (bottom-up) a predykcjami generowanymi przez wyższe piętra hierarchii korowej (top-down). W przypadku bodźców anomalnych obserwuje się zaburzenie tej równowagi.

Jeżeli informacja sensoryczna pozostaje częściowo zgodna z istniejącym modelem poznawczym, mechanizmy predykcyjne mogą skutecznie ograniczać znaczenie sygnału błędu. W praktyce oznacza to, że obserwator może widzieć bodziec, lecz nie przypisywać mu właściwego znaczenia percepcyjnego. W przypadkach bardziej nasilonych obserwuje się sytuację odwrotną: sygnał bottom-up uzyskuje nadmierną wagę względem predykcji top-down. W EEG może to prowadzić do przejściowej dezorganizacji synchronizacji pomiędzy odległymi obszarami kory.

Hipoteza robocza zakłada, że Błona uczestniczy w regulacji tego stosunku poprzez zmianę precision weighting sygnału sensorycznego.

4. Perceptual precision

W modelu predykcyjnego przetwarzania sama obecność sygnału nie determinuje jego wpływu na percepcję. Znaczenie ma również przypisana mu „precyzja”, rozumiana jako względna wiarygodność informacji w stosunku do aktualnej predykcji. W przypadku ekspozycji anomalnej obserwuje się dwa zasadnicze profile.

Profil A — obniżona precyzja sygnału anomalnego

Informacja sensoryczna jest traktowana jako niewiarygodna i podlega zwiększonemu filtrowaniu.

Profil B — patologicznie zwiększona precyzja sygnału

Informacja anomalna uzyskuje nieproporcjonalnie wysoki udział w dalszym przetwarzaniu, wypierając konkurencyjne informacje kontekstowe.

Drugi profil częściej występuje przy wysokim pobudzeniu oraz w późniejszych fazach intensywnej ekspozycji. Może prowadzić do przeciążenia systemów integracyjnych.

Nie ustalono, czy zmiana precision weighting jest bezpośrednim mechanizmem Błony, czy wtórnym efektem zmian neuromodulacyjnych.

5. Attentional selection

Ekspozycja anomalna nie powoduje jednolitego zwiększenia lub zmniejszenia uwagi. Obserwowany efekt zależy od możliwości przypisania bodźcowi znaczenia w istniejącym modelu zagrożenia. W części przypadków dochodzi do nadmiernego zawężenia pola uwagowego. Obserwator utrzymuje wysoką koncentrację na jednym elemencie ekspozycji kosztem pozostałych. W innych przypadkach występuje rozproszenie uwagi i zwiększenie liczby bodźców konkurencyjnych docierających do dalszych etapów przetwarzania.

Oba profile mogą prowadzić do podobnego rezultatu końcowego: niepełnej reprezentacji zdarzenia. Z tego względu liczba elementów zgłaszanych przez obserwatora nie może być bezpośrednim wskaźnikiem przepuszczalności Błony.

6. Feature binding

Istotnym punktem zaburzenia wydaje się integracja cech sensorycznych w pojedynczą reprezentację obiektu lub zdarzenia. Kolor, kształt, ruch, lokalizacja przestrzenna oraz znaczenie semantyczne mogą zostać przetworzone częściowo niezależnie, a następnie połączone w spójną reprezentację. Podczas ekspozycji anomalnej zdarzają się przypadki, w których poszczególne komponenty pozostają dostępne, lecz ich integracja jest nieprawidłowa.

Może to prowadzić do:

• prawidłowego rozpoznania cechy przy błędnej identyfikacji obiektu,

• prawidłowej identyfikacji obiektu przy błędnej lokalizacji,

• rozdzielenia elementów należących do jednego zdarzenia,

• przypisania prawidłowej cechy niewłaściwemu źródłu.

Zjawisko to jest szczególnie istotne w przypadkach Pęknięć o charakterze tożsamościowym i percepcyjno-integracyjnym. Nie jest to klasyczna halucynacja. W wielu przypadkach poszczególne elementy percepcji pozostają prawidłowe. Zaburzeniu ulega ich związanie w jeden model percepcyjny.

7. Salience processing

Sieci odpowiedzialne za wykrywanie istotności bodźców, w szczególności połączenia obejmujące anterior insula, dorsal anterior cingulate cortex oraz struktury podkorowe, wykazują zwiększoną aktywność podczas części ekspozycji. Nie ustalono, czy aktywność ta jest przyczyną, czy skutkiem zwiększonej przepuszczalności.

W przypadkach, w których bodziec anomalny zostaje uznany za istotny, obserwuje się zmianę alokacji zasobów uwagowych oraz ograniczenie przetwarzania informacji konkurencyjnej. Może to tłumaczyć sytuację, w której obserwator prawidłowo rejestruje jeden element Pęknięcia, jednocześnie nie dostrzegając innych elementów znajdujących się w tym samym polu sensorycznym. Anomalia nie musi być niewidoczna. Może być percepcyjnie obecna, lecz pozbawiona właściwego priorytetu.

8. Temporal integration

Percepcja nie jest ciągłym rejestrowaniem pojedynczych punktów czasowych. Układ nerwowy integruje informacje w krótkich przedziałach czasowych, tworząc względnie stabilną reprezentację zdarzenia. Pęknięcia oddziałujące na następstwo czasowe mogą zakłócać ten proces.

W obserwowanych przypadkach występowały:

• podwójne reprezentacje tego samego bodźca,

• opóźnione rozpoznanie,

• krótkotrwałe nakładanie się kolejnych stanów percepcyjnych,

• zaburzenie kolejności bodźców,

• niezgodność pomiędzy czasem bodźca a czasem jego świadomego rozpoznania.

Nie wiadomo, czy zjawiska te wynikają z bezpośredniej zmiany mechanizmów temporal binding, czy z wtórnej dezorganizacji sieci korowych.

9. Conscious access

Najbardziej istotna różnica pomiędzy zwykłą percepcją a percepcją anomalną dotyczy relacji pomiędzy przetwarzaniem informacji a jej dostępnością dla świadomości.

Dane wskazują, że informacja może być przetwarzana na poziomie lokalnym bez osiągnięcia stanu globalnej dostępności.

W tym sensie należy odrzucić uproszczony model:

nie widzę → mózg nie przetworzył

Bardziej prawdopodobny jest model:

bodziec → częściowe przetwarzanie → lokalna reprezentacja → brak globalnej integracji → brak świadomego dostępu

Jest to zgodne z obserwacją, że badany może reagować fizjologicznie na bodziec, którego później nie rozpoznaje ani nie pamięta.

10. Neurophysiological correlates

W dostępnych zapisach EEG powtarzają się trzy klasy zmian:

1. zmiana amplitudy i latencji odpowiedzi wywołanych,

2. zaburzenie synchronizacji pomiędzy odległymi obszarami korowymi,

3. przejściowa zmiana relacji pomiędzy aktywnością niskich i wysokich częstotliwości.

Szczególną uwagę zwrócono na aktywność w zakresie theta, alpha, beta oraz gamma. Zmiany te nie są specyficzne dla ekspozycji anomalnej. Podobne wzorce mogą występować podczas stresu, deprywacji snu, przeciążenia poznawczego oraz działania substancji psychoaktywnych. Ich wartość diagnostyczna jest zatem ograniczona.

Istotna pozostaje jednak konfiguracja zmian, ich czas względem ekspozycji oraz korelacja z późniejszymi zaburzeniami pamięci i integracji poznawczej.

11. Perception versus reality

Najważniejszym problemem metodologicznym pozostaje niemożność wykorzystania raportu percepcyjnego jako bezpośredniego pomiaru bodźca. 

To, co obserwator opisuje jako „widziane”, jest końcowym wynikiem wieloetapowego procesu obejmującego:

rejestrację sensoryczną → selekcję → modulację uwagi → predykcję → integrację → świadomy dostęp

Błąd lub modyfikacja na dowolnym z tych poziomów może zmienić końcową reprezentację. W konsekwencji brak zgodności pomiędzy relacją obserwatora a zapisem instrumentalnym nie pozwala sam w sobie określić, na którym etapie powstała rozbieżność.

To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie dla interpretacji materiału terenowego.

12. Current interpretation

Dostępne dane przemawiają za traktowaniem Błony jako rozproszonego mechanizmu regulującego dostęp informacji sensorycznej do wyższych poziomów integracji korowej. Nie stwierdzono dowodów na fizyczne blokowanie informacji na poziomie receptorowym.

Najbardziej prawdopodobne miejsca modulacji obejmują:

thalamocortical gating → attentional selection → predictive processing → feature binding → global integration

Nie wiadomo, czy wszystkie Pęknięcia wykorzystują ten sam mechanizm. Nie wiadomo również, czy Błona reaguje na anomalie poprzez uniwersalny proces neurobiologiczny, czy też różne klasy Pęknięć wywołują odmienne konfiguracje odpowiedzi. Najistotniejszy wniosek pozostaje jednak zgodny z wynikami badań Gilesa:

Błona nie musi uniemożliwiać percepcji bodźca. Wystarczy, że uniemożliwi jego prawidłową integrację

W takim przypadku obserwator może otrzymać wystarczającą ilość informacji, aby zareagować na anomalię, lecz niewystarczającą, aby rozpoznać ją jako anomalię.