MECHANISM

MECHANISM

Badania Gilesa wskazywały, że Błona nie jest pojedynczym procesem ani zlokalizowaną strukturą anatomiczną. Jej działanie należy rozumieć jako rozproszony mechanizm neuromodulacyjny, obejmujący współdziałanie układów odpowiedzialnych za przetwarzanie bodźców, selekcję uwagi, pamięć roboczą oraz integrację informacji w korze asocjacyjnej.

W uproszczeniu proces można przedstawić jako ciąg:

bodziec → odpowiedź neuronalna → selekcja → kodowanie → integracja

W przypadku ekspozycji na Pęknięcie każdy z tych etapów może przebiegać odmiennie niż podczas przetwarzania standardowego bodźca sensorycznego.

1. Bodziec — sensory input

Informacja dociera do układu nerwowego za pośrednictwem zwykłych szlaków sensorycznych. Giles wykazał jednak, że w przypadku części ekspozycji anomalnych występuje nietypowa rozbieżność pomiędzy aktywnością rejestrowaną na poziomie wejściowym a późniejszą aktywnością struktur odpowiedzialnych za świadome przetwarzanie.

Sugerowało to, że informacja nie jest tracona wyłącznie na poziomie receptorów lub pierwszorzędowych obszarów sensorycznych.

2. Odpowiedź neurochemiczna — neuromodulation

Giles zaobserwował zmiany aktywności neuronalnej obejmujące m.in. układy glutaminergiczne i GABA-ergiczne oraz wtórne układy neuromodulacyjne. Szczególne znaczenie przypisywał zmianom stosunku pobudzenia do hamowania neuronalnego (E/I balance) oraz krótkotrwałym zmianom synchronizacji aktywności pomiędzy odległymi obszarami kory.

W jego interpretacji reakcja ta nie była jedynie odpowiedzią na stres. Stanowiła część aktywnego mechanizmu selekcji informacji. Giles określał ją roboczo jako cortical gating response.

3. Selekcja — perceptual filtering

Na tym etapie dochodzi do ograniczenia dalszego przetwarzania części informacji. Nie oznacza to fizycznego „wymazania” bodźca. Informacja może nadal powodować aktywność neuronalną, lecz nie osiągać poziomu pozwalającego na jej stabilne świadome przedstawienie.

W praktyce może to prowadzić do pominięcia elementu doświadczenia, jego fragmentarycznego zapisu albo zastąpienia go interpretacją zgodną z wcześniej utrwalonym modelem świata.

4. Kodowanie — memory encoding

Informacje, które przekroczą mechanizm selekcji, mogą zostać zakodowane w pamięci roboczej i długotrwałej. Giles wykazał jednak, że po ekspozycji na Pęknięcia ślad pamięciowy może pozostawać niekompletny lub wewnętrznie niespójny.

Istotne było zwłaszcza występowanie rozbieżności pomiędzy deklarowaną pewnością świadka a fizjologicznymi wskaźnikami obciążenia poznawczego. Innymi słowy: człowiek może być całkowicie przekonany o prawdziwości wspomnienia, którego znaczna część została skonstruowana dopiero po zakończeniu ekspozycji.

5. Integracja — cognitive integration

Ostatni etap obejmuje porównanie zakodowanej informacji z istniejącymi reprezentacjami poznawczymi. Informacja zgodna z dotychczasowym modelem rzeczywistości może zostać zintegrowana bez większych zakłóceń. Informacja sprzeczna zostaje natomiast poddana dodatkowej selekcji, reinterpretacji lub fragmentacji.

Giles wysunął hipotezę, że właśnie tutaj ujawnia się podstawowa funkcja Błony: utrzymanie spójności modelu rzeczywistości kosztem kompletności informacji.

Z perspektywy neurobiologicznej mechanizm ten może być rozumiany jako skrajna forma regulacji sensory gating, predykcyjnego przetwarzania oraz równowagi pobudzenie–hamowanie. Problem pojawia się wtedy, gdy bodziec nie jest jedynie nietypowy, lecz pozostaje niezgodny z podstawowymi założeniami, na których zbudowany jest model poznawczy obserwatora.

W takich przypadkach Błona może nie tyle ukrywać rzeczywistość, ile ograniczać ilość rzeczywistości, którą układ nerwowy jest zdolny zaakceptować jako rzeczywistą.