TREKTOCHT OP de Ems

een week in mei 1996

MAANDAG

Wij reden die maandagsmorgen naar Warendorf, een plaatsje zo'n 30 kilometer oostelijk van Münster. Volgens de DKV-Kleinfussführer für Nordrhein-Westfalen was er een Wassersport-Verein.

Wij dachten daar de trektocht te starten. We vonden de steiger en een clubhuis in aanbouw. Aan de steiger lagen een paar waterfietsen en kleine zeilbootjes. We hebben eerst de vouwboot in elkaar gezet en de kampeerspullen verstouwd, waarna we de kano gestald hebben bij een 'Gartnerei'. Daarna een mooie rit door het Duitse landschap om de auto naar het eindpunt van de WKV-trektocht van zaterdag te brengen.

Onderweg nog even het ontmoetingspunt in Greven bekeken, dat een parkeerplaats aan de Ems bij een openluchtzwembad bleek te zijn. Het kon er mee door en je mocht er kamperen.

Bij het 'Alte Fährhaus' in Leschede stalden we de auto en kondigden onze komst van zaterdag aan. Na een wandeling van een twintig minuten kwamen we bij een stationnetje waar onze trein net weg was. Na uurtje ronddolen in een uithoek, waren we blij dat de stationschef de deur naar het perron open deed en konden we instappen. Elk uur stopte er een intercity in het dorp en deze vloog naar Münster waar we na een bakje koffie overstapten in een electrische bus. De trein reed zo langzaam, dat de auto's op de naast gelegen B-weg, waar 70 km/uur gereden mocht worden ons voorbij stoven. Gedurende de drie kwartier dat we in deze trein zaten, werden we bijna gek van het toeteren; de machinist gaf bij elke overweg tweemaal een signaal. Dit bleven we nog een hele dag horen.

In het dorp Warendorf, dat een heel leuk plaatsje is, bekeken we de stuw. Overdragen was haast niet te doen. We gingen naar de Gartnerei waar onze kano keurig lag te wachten. De wieltjes brachten hem naar de boothelling waar hij met wielen en al te water werd gelaten, waarna het karretje pas werd weggehaald. Deze manier bleek ook bij andere steile oevers goed te voldoen. eruit was wat anders! Vlak daarna bleek dat de watersportvereniging niet aan de Ems, maar aan een afgedamde arm ligt en we zo de stuw konden laten liggen en door het stadspark konden varen en daar heel makkelijk eruit en ook eenvoudig in de echte Ems konden overdragen.

Voordat we wegvoeren had Bart braadwurst en pommes gehaald, we lieten het ons goed smaken. Tijdens het eten kwam er een echte Duitser aan, een oude fiets en oude leren tas aan het stuur.Een blauwe tuinbroek om zijn dikke buik maakte het plaatje af. De man werkte bij de gemeente en moest de dode arm gaan spuien en waarschuwde voor een vloedgolfje. Hij was in Amsterdam geweest en had daar het NAP gezocht, maar niemand had hem dit kunnen wijzen. Op zijn kerk zat namelijk eeen bordje met '57 meter boven de zee', we hadden dus nog wat te gaan dacht ik. Hij kende 'Arnheim' nog uit de oorlog en was bijna niet weg te branden.We voeren door een zeer gekanaliseerde sloot met oevers van wel 3 à 4 meter. Het water stroomde licht en de door de Duitser aangekondigde eerste versnelling bleek nauwelijks merkbaar. Na een uurtje zochten we een plaatsje langs de oever. Uit de kano wat bagage gehaald en naar boven getrokken. We stonden in een verlaten landschap, boomgroepen en akkers langs beide zijden van het riviertje. De tentjes werden opgezet, daarna een kopje warme soep en met het donker worden vertrokken we naar dromenland.

DINSDAG

De volgende ochtend scheen de zon al volop tijdens het ontbijt. De boot weer op de wieltjes te water gelaten en al vlot voeren we weer verder. Er waren enkele 'Sohlschwelle' waarbij we soms de kano aan een touw alleen aflieten gaan en soms met alleen de stuurman. In Telgte was een echte molenstuw, waar we de kano op de wieltjes moesten omrijden. We hebben hier in een 'conditorei', 'Kaffee mit Torte' genuttigd en een vers brood gekocht en water getankt. Meteen na de stad was het weer eenzaam en het landschap werd veel mooier, strandjes en tot in het water groeiende boomgroepen. Langs een heel steile oever waren kolonies oeverzwaluwen bezig in hun nesten. Op een mooi zandstrandje hebben we twee oude 'Bestes' gelezen en een tukje gedaan. Aan het eind van de middag hebben we de bagage en de kano weer op de oever gesleept en hebben in een prachtig bos gekampeerd. Verweg van de bewoonde wereld, een wijds landschap van bossen en landerijen. 's Avonds reden langs de andere oever paardekoetsjes en ruiters te paard galoppeerden langs.

WOENSDAG

De volgende ochtend voeren we door een gelijkblijvend landschap met hier en daar een Sohlschwelle, waar Bart meestal even de boot verliet en direct wat foto's maakte. Tegen lunchtijd kwamen we bij de kruising van het 'Dortmund-Ems-Kanal alte Fahrt', we vroegen ons af hoe dat zou gaan en waren verbaasd om ineens een mooi aquaduct te zien. Vol aandacht keken we en zagen ineens een vrij blootfiguur op het bouwwerk. Wat zou dat zijn, een soort Lorely, de kijker erbij, jakkes een ventieltje. We zijn even uitgestapt en naar boven geklommen uit cultureel oogpunt, dat wel. Op het oude bouwwerk heb je een mooi overzicht van het oude en het nieuwe aquaduct waar je de scheepvaart ziet. Maar ook bleek dat we in het gunstigste geval in een FKK-kolonie beland waren: een tiental manelijke figuren zat in de omgeving van de brug. We zijn maar snel verder gegaan om wat verderop te lunchen. Daar was een visser die ons verhaal lachend aanhoorde. Het was een bekende ontmoetingsplaats voor dergelijke personen.

Aan het einde van de middag kwamen we in Greven. We zijn uitgebreid gaan winkelen en hebben daarna pas de tent opgezet. We stonden op het parkeerterrein van Freibad Schöneflieth en we mochten bij de vriendelijke badjuffrouw 'um sonst' douchen. De papierprikker, annex dopsgek, had een verwarrend verhaal.Op de plaats waar wij kampeerden was er een vermoord, we begrepen het niet helemaal, maar dat kwam later die week.. Na het eten zouden we op de brug gaan wachten, maar ineens getoeter en de WKV-ers waren eral.

Dood van een kikker

Op een gewone woensdag avond begin juni vertrekken wij, met twee auto's van de steenfabriek richting oosten, om voor vier dagen met de bovenloop van de Ems kennis te maken.De zon doet haar best ons te laten zien, dat het zomer wordt en eigenlijk zou er niets meer fout kunnen gaan.Via Hengelo zullen wij naar Greven rijden, waar wij met Karst en Bart, die hun tocht al eerder hadden begonnen, hebben afgesproken.Ik rij dus op de snelweg altijd op zoek na een bord met Hengelo, Almelo (dat was toch ook ergens in die hoek....) of Duitse grens.... Ik word vlugger en vlugger - zo'n bord moet toch kommen! De Polo rijdt met z'n vieren maar slechts 140 km/h en vlakbij Zwolle vraag ik dus of Hengelo echt zo ver in het noorden ligt......Het antwoord verklaart waarom wij niet al lang voor de aanhanger bij Bart en Karst aankwamen.De camping, waarop wij hadden afgesproken, was trouwens een weiland naast een zwembad. Maar mensen met kano mochten wel blijven slapen. Dus hadden wij in plaats van een douche een hele poel. Daarvan werd de volgende ochtend ook ruim gebruik gemaakt... Pas dan volgen wij de loop van de Ems. De Ems is zo ver in het zuiden nog een klein riviertje en slingert diep ingegraven door weilanden. Helaas remmen de hoge dammen ons zicht op het landschap, aber die strahlende Sonne lacht dies vondannen.

Met flinke peddelslag en vrij veel stroming mee merken wij al vlug, dat wij met dit tempo zonder problemen al rond de lunch onze eindpunt voor vandaag kunnen halen. Dit wordt ook niet anders door een knuffelbeest, dat wij tussentijds in het water waarnemen. Begrijpen wij toch niet de diepte achter deze vondst.Zo zijn wij al straks bij onze camping, een gazon van een kanovereniging. Binnen in het verenigingsgebouw zijn luxe douches, een sauna, een fitnessruimte en verschillende feest- of vergaderkamers. Misschien moeten wij de steenfabriek toch nog anders verbouwen.......Maar bij schitterend zomerweer blijven wij liever buiten en proeven de Ems als zwemrivier. Nicht schlecht, Herr Specht. Ook begrijpen wij nu, hoe belangrijk dat knuffelbeest was! Ergens in de buurt loopt een moordenaar. Hij heeft de eigenaar van een knuffelkikker vlot bij ons startpunt van vanmorgen vermoord. Nu zoekt de politie van heel Duitsland (...na, ja) hem en het knuffelbeest.Vanaf morgen zullen wij proberen het beest terug te vinden....Mit ein wenig Glück live bei Derrick um viertel nach acht am Freitag.

VRIJDAG

Het is al vroeg warm 's ochtends en al snel vind ik dat het tijd is om eruit te gaan. Het is dan 7.00 uur. Ik voel me veel beter dan de vorige avond heb er weer zin in. Ik ben natuurlijk niet de eerste die op is, hoe zou dat ook kunnen. Het is echter Nico en niet Karst, die ik al rond zie banjeren. Onze kampeerplek is goed gekozen, we staan in de schaduw, desondanks is al vrij snel iedereen wakker, inclusief Bart. De temperatuur stijgt snel. Lekker ontbijten met voldoende thee en de voor ons liggende dagtocht word besproken. De vraag is ofwel vandaag op dezelfde plek blijven of dat we verder gaan en als we gaan hoe ver we dan moeten gaan.

Het weer is goed en we weten niet of ons volgende plekje weer zo mooi zal zijn. We besluiten verder te gaan, tenslotte zijn we ook nog op zoek naar het luchtbed van het lijk en de rest van zijn spullen. De tocht van vandaag is niet zo heel lang, (18 km) en ons geplande eindpunt bevindt zich bij een sluizencomplex. Dit vergemakkelijkt de discussie over het te bevaren eindpunt voor deze dag. Het is weer tijd om alle kano's in te pakken en het oliën van alle onderdelen. De petjes, brillen en lange mouwen worden weer te voorschijn gehaald en nadat ook de laatste kano in het water ligt (he,he, dat was zweten) kan worden vertrokken. De roeiers die bij dezelfde vereniging hebben overnacht, zijn dan nog niet startklaar. We zullen hen die dag ook pas weer bij het eindpunt, bij een concurrerende vereniging in het gras zien liggen. Als WKV'ers is het onze eer te na om niet eerder dan het eindpunt in het gras te liggen. Na de stroomversnelling vinden we eerst een bescheiden plekje met weinig gras, maar met veel schaduw. Die stroomversnelling moest trouwens wel genomen worden, hoe eng hij ook was, omdat wij WKV'ers zijn. Daar kunnen we niks aan doen. De lunchplek ziet gelukkig wel groen van het gras en heeft bovendien voldoende schaduw. Na de lunch worden dan ook vele ledematen gestrekt en kunnen compromitterende foto's gemaakt worden. (Ik wil ze ook graag zien.)

C-10

De stroming in de Ems wordt, naarmate wij het eindpunt naderen, steeds minder. En het pluis van de wilgen profiteert hiervan, door een witte laag te vormen op het water. Helaas ligt nog niet alle pluis op het water. Ze volgen alle luchtstromingen die ze kunnen vinden en soms leidt dit tot proestbuien. De kanovereniging, waar we besluiten te overnachten, houdt die avond een mannenavond. We bereiden ons voor op veel herrie en dorst. De gemiddelde leeftijd van de manen lijkt echter rond de 60 jaar te liggen en ook de schoonmaakster mag meedrinken. Deze vereniging maakt het vast niet lang meer. Gelukkig voor ons hebben ze echter een C-10, die we even mogen lenen. Eigenzinnige mensen als kanoers zijn, willen ze vast niet aannemen, dat ze wat gelijkheid van peddelen, nog veel kunnen leren van roeiers. Toch houden we het droog heen en weer naar de sluizen. We hebben een lange tocht voor de boeg de volgende dag, dus we verkennen het sluizencomplex alvast. De eerste sluis maken we vast zodanig klaar dat we hier weinig oponthoud zullen hebben. Het mannenfeest eindigt nog voor 24.00 uur. En ook wij bereiden ons dan voor op de volgende dag.

ZATERDAG

Iedereen moet vandaag vroeg in de startblokken. We hebben een lange dag voor de boeg: drie sluisjes en 30 km met weinig stroming. Als we kunnen voorkomen dat we vlak na de roeiers en canadezen bij de 1e sluis te zijn, scheelt dat zo'n drie kwartier wachten...Om half acht zitten we aan het ontbijt. De canadees-vaarders zien er nog niet erg wakker uit. Als we even over half negen in de boten stappen, hangen zij nog wat slaperig bij hun slaapzakken rond. De roeiers hebben vannacht bij de roeivereniging verderop overnacht. Als we langsvaren ligt de lange houten roeiboot met riemen op het gras geduldig te wachten op de bemanning.Ludovic is al vooruit om de 1e sluis goed te zetten. We kunnen hem dan ook direct invaren. De sluis wordt gesloten. De schotten van de verste deur worden energievol omhoog gezwengeld om het niveau in de sluis te laten dalen. Ludovic heeft vandaag geen zin in wachten; hij loopt naar de volgende sluis (750 meter verder) om die vast goed te zetten. Als we bij deze 2e sluis komen, is hij al bijna volgestroomd. Na enige minuten dalen we ook in deze sluis. Dit duurt wel even, want we moeten zo'n twee meter omlaag en slechts een klep kan open. De zon doet goed zijn best; het begint al behoorlijk heet te worden. Langs dit stukje van de rivier is slechts weinig bescherming van bomen.

SPETTERENDE DOUCHE

Om half elf zijn we blij dat we onze pauzeplek onder de schaduw van heel oude eiken in de buitenbocht van de rivier kunnen doorbrengen. Chocola, peren en evergreens worden genuttigd. En kookkoffie is gauw gezet.Een jonge hond weet een goede indruk op ons en zijn baasje te maken, door de mooie stronk - zo sierlijk door de baas in het water geslingerd - met veel geblaf vanaf de kant te begroeten. Als de hond even later toch verkoeling zoekt in het water, is de stronk (meegevoerd door de stroming) allang vergeten. Voor de hond zijn baas naar het dorpje volgt, worden Angeline en ik getrakteerd op een spetterende douche van achter.We varen verder door een landschap met bossen afgewisseld door weilanden met koeien. De schaduw op het water is erg welkom. We hebben even een stukje dat aardig stroomt, maar weinig water heeft. Dit is echter nog prima zonder krassen te varen. Na de derde sluis krijgen we twee jonge enthousiaste zwemmers achter ons aan, die wel een stukje op ons achtersteven willen meeliften. Een toerboot met dagjesmensen duwt met zijn boeg de defecte sluisdeur open om stroomopwaarts te gaan.

ZELFS HAGEL

Daar zich wat vreemde bewolking begint te vormen - die volgens onze experts op buien duidt - varen we het laatste stuk flink door. Als we bij onze camping arriveren en de boten uit het water hebben getild, beginnen de eerste grote druppels te vallen. Een deel van de groep rijdt met de auto van Bart naar het beginpunt om de auto's op te halen. Wij zetten vlug de tenten op.Zodra de bui echt losbarst schuilen we met de rest van de spullen en boten onder de brug. Een trekker scheurt met wagen vol hooi op ons af en belandt tussen ons onder de brug. We weten nog net op tijd plaats te maken door de boten opzij te trekken. De hoosbui is nu echt goed op gang: de regen en af en toe zelfs hagel klettert flink naar beneden. De wind neemt toe, komt met vlagen en verandert plots van richting. Een half uur later is echter weer droog bij ons en schijnt de zon. Verderop zijn enorme regenbogen te zien. Doorweekt klauteren enkele pas gearriveerde vaarders aan wal. Ze zijn door het noodweer overvallen en hebben nergens kunnen schuilen.

HEU-HOTEL

De auto's zijn nog niet gearriveerd en we duiken het nabijgelegen restaurant in voor een versterkende kop koffie (of ander geestverrijkend vocht). Als de groep weer compleet is, wordt het tijd om aan het avond eten te denken. Overal staan flinke plassen en we zijn dan ook blij met de ontdekking van het "HEU-HOTEL"?! Deze ruimte doet zijn naam eer aan; binnenin bevinden zich, naast tafels, banken en ledikanten, vier hooibalen! In elke hoek een.Op de tafels worden al snel de branders, pannen, borden, snijgereedschappen en ingredienten uitgespreid. Waarna een heerlijke kaasfondue met salade snel tot stand komt. De overige kampeerders (twee Nederlandse dames op fietsvakantie en de nog er doorweekt uitziende waterliefhebbers) weten na onze maaltijd het 'hotel' ook te waarderen. Naast deze schitterende ruimte - die vast niet open gelaten is om door ons gebruikt te worden (later wel op slot) - waren de voorzieningen sober: twee wc's en een douche. Nico vond deze, volgens de eigenaar, warme douche wel erg verkwikkend. Wat waarschijnlijk het gevolg is van het ingenieuze verwarmingssysteem op het dak van het Heu-Hotel; rond de evenaar zal dit waarschijnlijk heerlijk warm water opleveren.We vertrekken dus al snel weer richting het restaurant, waar we heerlijk warm en droog achter een gevuld glas bijkomen. Veel gasten voor het achterzaaltje dragen spannend uitziende kado's met zich mee. We kunnen ons echter nog net met moeite beheersen om niet met de gasten mee het zaaltje binnen te stromen en gewoon onze tenten in te kruipen. De rest van de avond en nacht zijn we in onze slaapzakken nog opgevrolijkt (of te wel: opgeschrikt) door de feestvierende massa. Ikzelf heb echter als een blok geslapen.

ZONDAG

'Dit is de nacht die wordt bezongen in het mooiste lied ...........' Ik weet niet wie het liedje zingt waarin deze tekst voorkomt, en waarom het door mijn hoofd dreunde maar het doet het, althans voor zover mijn gedachten de muziek konden overstemmen. De muziek uit de zaal van het cafe-restaurant bij de camping hield ons die nacht zo'n 3 uur uit de slaap. Hoe onmogelijk is het gebleken om het gedrag van de Homo sapiens op grond van uiterlijk en vooroordeel te voorspellen!Enfin, 's ochtends duf, duf, duf zowel het hoofd, mijn lijf als het weer. Ik vrees een combinatie van slaaptekort, veel zon en een grauwe ochtend. Drank?, neeeuh dat zeker niet.Na het ontbijt de tenten opgeruimd. Een paar op de fiets rondtrekkende dames waren zeer geïnteresseerd in ons als groep en wilden ons graag zien vertrekken. Het instappen was niet het allergemakkelijkst, dus ze gaven nog steeds de voorkeur aan hun fietsen. Ondergetekende lag met enkele anderen (wie?, duf, duf.......) op het water te wachten tot iedereen was ingestapt.KABANG!!!!!!!!! Ik schiet overeind, net als mijn medekanoërs, en weg was die heerlijke dufheid, mijn hart maakte 150 slagen per minuut, wat GEBEURDE er? Ooooh, niets aan het handje: Nico had zijn kano met een KLAP in het water gegooid, moet kunnen, toch? Van schrik begon ik spontaan te lachen (en dat overkomt me niet zo vaak, dat lachen bedoel ik).

MELANCHOLIEK

Het riviertje stroomde niet harder dan gisteren: ondanks die hevige onweersbuien hoefde er blijkbaar niet meer water te worden afgevoerd. De oevers waren laag en het water breed. Het leek een beetje op de Rijn behalve het ontbreken van kribben, dorpjes en rijnaken (Leek het eigelijk wel op de Rijn?). Halverwege meldde Ludovic dat na we 2 bochten op het Dormund-Emskanaal zouden komen. De te varen afstand was berekend op 12 km met 2 km op het kanaal. Dat ging snel zeg en we zaten op een bochtig stuk. We besloten om de restanten van ons voedsel op te eten, want je kon gevoeglijk aannemen dat op de het drukke kanaal de golven te vervelend zouden zijn om nog te kunnen pauzeren.Toen alles op was, zetten we melancholiek te peddel weer te water. Alweer 4 dagen heerlijk peddelen, veel zon, lekker luieren in de schaduw, diverse terrasjes, ijsjes, kamperen en koken op brandertjes bijna voorbij. Iedereen baalde een beetje en was best stil. Om het allemaal nog erger te maken ging de zon zijn best doen om de wolken te verdrijven en dat lukte steeds beter.Peddel, peddel, peddel, peddel, ........Twee bochten had Ludovic gezegd, toch? Toch even vragen. Ja hoor, maar we hebben er toch alweer minstens 10 gehad?.......

NIETS LEKKERS MEER...........

Oh kijk, een kilometerpaaltje: nog 4 km tot het kanaal volgens de beschrijving! Shit, sorry dat mag ik niet denken, schrijven of zeggen. Shit en ik voel me nog steeds een beetje duf, in mijn armen dan. Er komt geen einde aan dit stuk rivier dat toch (te) veel lijkt op de Rijn: weilanden met koeien, in de verte wat daken van een dorpje, campings en rustplaatsen langs de oever, mooi groen en landelijk. En ik heb ook niets lekkers meer...........

EINDELIJK HET KANAAL!

Het weer wordt steeds beter. De 'gevreesde' golven blijven uit, geen boot te bekennen! Links is de monding van de grossen Aa, het wateroppervlak is spiegelglad en de sfeer lijkt verstild. Rechts via de openstaande deuren van de oude sluis wordt ons een kijkje gegund in het eeuwenoude Ems-Vechtkanaal: ik was er bijna ingevaren zo mooi zag het eruit: heel beschut met aan weerszijden bomen zoals langs een oude laan.Langs het Dormund-Emskanaal ook de tekenen van beschaving, vooruitgang en welvaart: een grote overslagfabriek voor kiezel volop in bedrijf en iets verderop de koelwaterafvoer van de nabij gelegen kernenergiecentrale. Weer iets verderop wijkt het kanaal naar rechts en gaat de Ems rechtdoor via een stuw met een enorm verval. Daarachter lokt de natuur, maar dit is echt ons eindpunt.

WIJ HEBBEN GENOTEN

Rechts op de hoek tussen kanaal en Ems ligt een enorm, decadent hotelrestaurant met in de plezieryacht-haven enorme kapitaalkrachtige boten. Er lopen dito mensen rond. We wilden hier eigenlijk koffie en gebak nuttigen ter lunch en afsluiting van de tocht, maar dit vonden we beneden ons niveau. Dit hebben we toen maar gedaan bij de camping van de voorgaande avond, waar we ook nog een auto moesten ophalen.De nodige misverstanden later, over soorten taart en hun naam, zoekgeraakte portemonnaies en brillen dan wel hun hoesjes, waren we toch weer op weg naar het stadje aan de Rijn.Ik heb genoten van deze trektocht en ik denk de andere deelnemers ook. Het is maar goed dat degenen die niet zijn meegegaan niet weten wat ze hebben gemist, want dan zouden ze spijt hebben als haren op hun hoofd dat ze niet zijn meegaan!

            Margot, Nico, Sonja, Bart, Bea, Karst, Angeline, Ludovic.