Lodowce kontynentalne

LODOWCE KONTYNENTALNE

Lodowiec kontynentalny - lądolód - to rozległa i gruba pokrywa lodowa znajdująca się na powierzchni lądów w strefie polarnej. Tworzy ona płaską lub lekko wypukłą tarczę zbudowaną z lodu i śniegu, rozpływającą się od najwyżej położonej części centralnej ku obrzeżom niezależnie od rzeźby powierzchni podłoża, które pokrywa. Ruch lodu jest wolny (im bliżej brzegu lądolodu tym szybciej lód się przemieszcza) i dochodzi do 20 - 30 m w ciągu roku. Współczesne lądolody pokrywają Antarktydę i Grenlandię.

Lądolód Antarktydy - zajmuje powierzchnię ok. 14 mln km² i pokrywa kontynent czaszą o średniej grubości 1880 m. W wielu miejscach grubość lądolodu przekracza 4000 m.

Lądolód narasta od centrum, z którego spływa we wszystkich kierunkach z różną prędkością. Najszybciej przesuwa się wzdłuż tzw. strumieni lodowych (20 - 30 m w ciągu roku). Dochodząc do wybrzeży morskich kontynentu i przesuwając się dalej w morze, pozbawiony jest stałego podłoża - tworzy lód szelfowy, czyli „zawieszony" w wodzie. Lód szelfowy to pływająca płyta lodowa o głębokości 300 - 700 m, połączona z lądem. Otacza ona część wybrzeży Antarktydy. Największą powierzchnię - 473 tys. km² zajmuje lód szelfowy schodzący do Morza Rossa położonego na granicy półkuli wschodniej i półkuli zachodniej.

Czoło lodu szelfowego (zwane barierą lodową) pod wpływem własnego ciężaru pęka i odłamują się od niego bryły tworzące góry lodowe. Proces ten nazywamy cieleniem lodowca. Góry lodowe mają różnorodne kształty - kopulaste, ostrosłupów lub płaskiej bryły lodu (góra stołowa), a ich wielkość dochodzi do kilku tysięcy km². Góry lodowe pływaj ą po oceanie, przy czym nad powierzchnią wody znajduje się tylko 1/7 do 1/9 ich całkowitej objętości. Prądy morskie mogą unosić góry lodowe nawet do zwrotnikowych szerokości geograficznych, gdzie ulegają stopnieniu.

Lądolód Grenlandii -jest znacznie mniejszy od antarktycznego i zajmuje ok. 1,8 mln km² powierzchni. Jego grubość dochodzi do 3300 m w części centralnej, gdyż ukształtowanie Grenlandii charakteryzuje się pasmami górskimi otaczającymi najniżej położone wnętrze wyspy. Lądolód opada łagodnie ku wybrzeżom, a narastanie lodu w części środkowej powoduje ruch strumieni lodowych w kierunku wybrzeży. Znajdujące się w strefie brzeżnej pasma górskie powodują, że w doliny górskie wciskają się jęzory lodowcowe, które cielą się, tworząc góry lodowe po dotarciu do zatok lub otwartego morza.