Klimat Polski

KLIMAT POLSKI

Polska leży w strefie klimatów umiarkowanych ciepłych. Typ klimatu występujący w Polsce określamy jako przejściowy - czyli posiadający cechy zarówno klimatu morskiego, jak i kontynentalnego.

Skutki przejściowości klimatycznej Polski to między innymi:

wzrost kontynentalizmu klimatu Polski w kierunku wschodnim. Przejawia się to przez np.:

▫ wzrost rocznej amplitudy temperatury powietrza w kierunku wschodnim

▫ spadek średniej temperatury powietrza w styczniu w kierunku wschodnim

▫ wydłużanie się długości trwania termicznej zimy w kierunku wschodnim

▫ wydłużanie się długości zalegania pokrywy śnieżnej w kierunku wschodnim

▫ spadek długości trwania okresu wegetacji roślin w kierunku wschodnim

▫ spadek długości trwania przedzimia i przedwiośnia w kierunku wschodnim

napływanie nad obszar Polski aż sześciu różnych mas powietrza, co skutkuje dużą zmiennością pogody z dnia na dzień i z roku na rok
występowanie sześciu termicznych pór roku
największe zachmurzenie występuje w miesiącach jesienno-zimowych (cecha klimatu morskiego), a największe sumy opadów w miesiącach letnich (cecha klimatu morskiego)

Masy powietrza napływające nad Polskę:

Nad Polskę napływa aż sześć różnych mas powietrza. O tym, jaka masa powietrza napływa nad nasz kraj i jak często występuje decydują:

▫ położenie Polski w umiarkowanych szerokościach geograficznych

▫ położenie Polski między dużym obszarem oceanicznym na zachodzie a dużym obszarem kontynentalnym na wschodzie

▫ ukształtowanie powierzchni Europy: występowanie równoleżnikowego pasa Nizin Środkowoeuropejskich, a także bariery orograficzne: na południu Karpaty, a na północy Góry Skandynawskie

▫ układy ciśnienia atmosferycznego: stały Niż Islandzki, stały Wyż Azorski oraz zimowy Wyż Azjatycki i letni Niż Południowoazjatycki

Nad Polskę docierają następujące masy powietrza:

Powietrze arktyczne (PA) podchodzi znad Arktyki, a więc głównie znad Grenlandii i pobliskich akwenów morskich, Spitsbergenu, północnej części Skandynawii oraz znad Morza Barentsa i Nowej Ziemi. Napływa do nas głównie w chłodnej porze roku, sporadycznie w cieplej. Ponieważ są to tereny bardzo chłodne, więc powietrze to ma bardzo niską temperaturę. W powietrzu arktycznym napływającym znad Morza Barentsa oraz Nowej Ziemi jest stosunkowo niewiele pary wodnej(jest to powietrze arktyczno kontynentalne- PAk), stąd pogoda odznacza się bezchmurnym niebem lub małym zachmurzeniem, bardzo dobrą widocznością, oraz bardzo niskimi temperaturami. Powietrze PAk dociera do nas najczęściej w lutym, marcu oraz na początku maja (występują wówczas późnowiosenne przymrozki zwane "zimnymi ogrodnikami" lub "zimną Zośką") Powietrze arktyczne napływające znad Grenlandii i pobliskich akwenów morskich, Spitsbergenu, północnej części Skandynawii napływa do Polski przez Morze Norweskie i Morze Północne. Przemieszczając się nad tymi cieplejszymi akwenami, powietrze to ogrzewa się trochę w dolnych warstwach i nabiera wilgoci (jest to powietrze arktyczno morskie - PAm),co sprzyja powstawaniu chmur kłębiastych i chmury kłębiasto-deszczowych oraz występowaniu dużych opadów śniegu zimą, a latem przy dużym ochłodzeniu występują opady deszczu (w Tatrach latem może padać śnieg)

Powietrze polarne morskie (PPm) - to powietrze, którego obszarem źródłowym jest powierzchnia oceanów w strefie umiarkowanej i dlatego też ta masa powietrza odznacza się dużą wilgotnością bezwzględną, a pod względem temperatury można ją generalnie podzielić na chłodną, jeśli zalegała w północnej części strefy umiarkowanej i ciepłą, gdy zalegała w południowej części strefy umiarkowanej. Przynosi wzrost zachmurzenia i opady, w ciepłej porze roku ochłodzenie, a w chłodnej porze roku odwilż. Jest to najczęściej napływająca do Polski masa powietrza (napływa nad Polskę przez ponad 60% dni w roku).

Powietrze polarne kontynentalne (PPk) – to powietrze, którego obszarem źródłowym są rejony umiarkowanych szerokości geograficznych Azji i Europy Wschodniej i zazwyczaj napływa do nas gdy na tych obszarach rozbudowują się rozległe wyże. Jest to powietrze odznaczające się stosunkowo małą wilgotnością. Dlatego też w chłodnej porze roku powietrze PPk charakteryzuje się bezchmurną pogodą lub pogodą z niewielkim zachmurzeniem, bez opadów i z bardzo niskimi temperaturami, natomiast w lecie powietrze to charakteryzuje się pogodą słoneczną, gorącą i suchą, z występującą konwekcją termiczną. Obok powietrza polarno morskiego jest to najczęściej napływająca do Polski masa powietrza (występuje nad Polską przez prawie 30% dni w roku).

Powietrze zwrotnikowe morskie (PZm) – to masy powietrza kształtujące się w pobliżu zwrotnika nad powierzchnią oceanu i dlatego powietrze to jest dość silnie i jednolicie ogrzane, a przy tym ma bardzo dużą wilgotność bezwzględną. Wilgotność względna to zazwyczaj 80-85%. W lecie prowadzi do powstawania wypiętrzonych chmury kłębiastych i burzowych, którym towarzyszą silne przelotne opady deszczu i burze. W zimie powietrze zwrotnikowo-morskie powoduje odwilże. Niebo jest przykryte niskimi chmurami warstwowymi. Często występują bardzo rozlegle i silne mgły adwekcyjne, które mogą utrzymywać się przez cały dzień.

Powietrze zwrotnikowe kontynentalne (PZk) - w tym przypadku masa powietrza kształtuje się nad terenami Północnej Afryki lub Bliskiego Wschodu. Charakteryzuje się ona dużym zapyleniem, bardzo wysoką temperaturą i niską wilgotnością. Masa ta napływa nad Polskę często jesienią powodując tzw. "Złotą polską jesień"

Cechy poszczególnych elementów klimatu Polski:

(mapy pochodzą w większości z zasobów IMiGW)

Temperatury stycznia wahają się od około 0°C nad morzem do -4°C na Suwalszczyźnie oraz -5°C (i mniej) w górach (Tatrach i Karkonoszach). Izotermy wykazują wyraźny przebieg południkowy. Na rozkład temperatur stycznia wpływają dwa główne czynniki: odległość od zbiorników morskich (zarówno od Bałtyku, jak i od Atlantyku) oraz wysokość nad poziomem morza.

Temperatury lipca wahają się od poniżej 17°C do prawie 19°C. Jedynie w górach są niższe (na najwyższych szczytach Tatr i Karkonoszy wynoszą poniżej 10°C). Izotermy mają przebieg równoleżnikowy. Najcieplej jest na terenach nizin środkowopolskich (zwłaszcza w ich zachodniej i środkowej części) oraz w Kotlinie Sandomierskiej. Najchłodniej poza górami jest nad morzem oraz na pojezierzach i wyżynach. Na temperatury lipca wpływają przede wszystkim odległość od Morza Bałtyckiego oraz wysokość nad poziomem morza.

Średnie roczne temperatury powietrza w Polsce wynoszą od poniżej 6,5°C do powyżej 8,5°C. Jedynie w wyższych partiach gór jest chłodniej (średnie temperatury roczne spadają nawet poniżej 0°C). Im dalej na wschód tym średnie temperatury roczne są niższe - najniższe są na Pojezierzu Suwalskim. Wpływa na to rosnący w kierunku wschodnim kontynentalizm klimatu. Chłodniejsze są też oczywiście obszary wyżej wzniesione.

Długość trwania okresu wegetacji roślin

Długość trwania okresu wegetacji zależy w Polsce od dwóch głównych czynników: Odległości od Morza Bałtyckiego i Oceanu Atlantyckiego (im dalej od tych akwenów tym wegetacja jest krótsza) oraz od wysokości nad poziomem morza (im wyżej tym wegetacja jest krótsza). W efekcie widać wyraźny spadek długości trwania wegetacji w kierunku wschodnim; od ponad 230 dni w zachodniej części Niziny Śląskiej do poniżej 200 dni na Nizinie Podlaskiej. Na wszystkich terenach wyżej wzniesionych (pojezierza, wyżyny i góry) jest on także krótszy.

Opady w Polsce

Rozkład opadów w Polsce jest związany z ukształtowaniem powierzchni oraz z odległością od morza. Na terenie Niżu Polskiego spada rocznie 500-600 mm opadów. Najmniejsze opady występują we wschodniej Wielkopolsce, na Kujawach i na pn-zach Mazowszu. Obszary te leżą w cieniu opadowym Pojezierza Pomorskiego i otrzymują rocznie poniżej 500mm opadów, a skrajnych wypadkach nawet około 450 mm. Obszary Pojezierzy Mazurskiego i Pomorskiego otrzymują 600-700 mm opadów. Wyższe opady notuje się w pasie wyżyn, gdzie sięgają one do 800 mm. Północna i zachodnia część Kotliny Sandomierskiej otrzymuje już mniejsze opady (500-600mm) - jest to cień opadowy Gór Świętokrzyskich. Najwyższe opady notuje się oczywiście w górach, gdzie opady przekraczają 1200-1500 mm, a na Kasprowym Wierchu nawet ponad 1900mm.

W rocznym rozkładzie opadów widać wyraźnie przewagę opadów letnich. W miarę wzrostu kontynentalizmu klimatu (w kierunku wschodnim) zwiększa się przewaga opadów letnich nad zimowymi.

Pokrywa śnieżna

Liczba dni z pokrywą śnieżną w sezonie waha się od poniżej 30 na Nizinie Szczecińskiej i nad Dolną Odrą do ponad 80 na północnym-wschodzie kraju. Na Suwalszczyźnie i wschodnim Podlasiu pokrywa śnieżna zalega niemal trzykrotnie dłużej niż na krańcach północno-zachodnich Polski średnio w Polsce pokrywa śnieżna występuje przez 46% dni w okresie XII-III. Wartość ta najniższa jest nad Dolną Odrą (poniżej 30%), najwyższa na Suwalszczyźnie i wschodnim Podlasiu, gdzie dni z pokrywą śnieżną stanowią około 2/3 okresu XII-III. Najdłuższy okres zalegania pokrywy śnieżnej występuje oczywiście w górach - w Tatrach przekracza nawet 200 dni w roku.

Dni mgliste

Największą liczbę dni mglistych notuje się w rejonie Chojnic, Kielc, Kotliny Jeleniogórskiej, Tatr i Bieszczadów. Najmniej natomiast nad morzem ( wiatry bryzowe szybko mgłę rozwiewają) oraz we wschodniej części Mazowsza wraz z Warszawą (klimat dużego miasta nie sprzyja powstawaniu mgieł ze względu na występującą tam konwekcję powietrza).

Mgły w Polsce powstają najczęściej od października do marca, a najrzadziej w miesiącach letnich. Częściej występują nocą, rzadziej w w godzinach południowych.

Charakterystyka wiatrów w Polsce

Polska znajduje się w strefie przeważających wiatrów zachodnich (60% wszystkich dni wietrznych). We wschodniej części kraju zwiększa się odsetek wiatrów wschodnich, a w górach - południowych (wiatry typu fenowego). Rozkład wiatrów nie jest równomierny w ciągu roku. W miesiącach letnich, czyli od lipca do września, dominują wiatry nadciągające z kierunku zachodniego. Natomiast w zimie, zwłaszcza w grudniu i styczniu, ich przewaga się zmniejsza. Nad Polską wieją wówczas głównie wiatry wschodnie. Zazwyczaj nad obszarem Polski wieją wiatry słabe i umiarkowane, od 2 do 10 m/s. Wiatry silne i bardzo silne występują nad morzem powodując sztormy, a także w górach, gdzie osiągają prędkość nawet ponad 30 m/s. Wiatry huraganowe są w Polsce zjawiskiem raczej rzadkim.

Najsilniejsze wiatry występują nad morzem, w północnej części Warmii i Mazur oraz w środkowej Polsce. Bardzo silnymi wiatrami są też wiatry fenowe wiejące w tatrach i w Karkonoszach.

Liczba dni pogodnych

Średnio w Polsce co roku jest około 40 dni z zachmurzeniem małym. Najwięcej dni pogodnych jest w Kotlinie Sandomierskiej i na Roztoczu, a najmniej na Pojezierzu Pomorskim i w północno-zachodniej części Mazowsza

Zachmurzenie nieba

Procentowy udział dni z zachmurzeniem waha się między 60% a 70%. Najbardziej pochmurnym miesiącem jest listopad, zaś najmniej sierpień i wrzesień.

Największym zachmurzeniem charakteryzują się obszary pojezierzy, Niziny Śląskiej oraz gór, a najmniejszym obszar Polski Środkowej i tereny położone bezpośrednio nad morzem.

Page updated

Google Sites

Report abuse