1400 - 1600
La Città ideale è un dipinto tempera su tavola (67,5x239,5 cm) di autore sconosciuto, databile tra il 1480 e il 1490 e conservato nella Galleria Nazionale delle Marche a Urbino.
L'opera, una delle immagini simbolo del Rinascimento italiano, vide la luce alla raffinata corte urbinate di Federico da Montefeltro ed è stata alternamente attribuita a molti degli artisti che vi gravitarono attorno: tra i nomi proposti ci sono Piero della Francesca, Luciano Laurana, Francesco di Giorgio Martini. Altri studiosi sono propensi ad attribuire l'opera all'ambiente della Firenze laurenziana ed alla riflessione in corso intorno all'opera di Vitruvio, individuando l'autore in Giuliano da Sangallo[1] e nella sua scuola[2], arrivando a ipotizzare una collaborazione di Botticelli[3]. Non mancano attribuzioni anche a Leon Battista Alberti, del quale sarebbe l'unica prova pittorica[4] o a Melozzo da Forl.
Πάολο Ουτσέλλο, Προοπτική σπουδή κάλυκα, περίπου 1430-40.
Λεόν Μπαττίστα Αλμπέρτι, Σχεδιαστική πρόσοψη της Εκκλησίας της Santa Maria Novella, περ. 1450, Φλωρεντία.
L. B. Alberti, Palazzo Rucellai, Florence, 1452–1469.
Brunelleschi, "Cattedrale di Santa Maria del Fiore", 1420-36, Firenze.
Ο καθεδρικός ναός Santa Maria del Fiore στη Φλωρεντία άρχισε να κατασκευάζεται το 1296 από τον αρχιτέκτονα Αρνόλφο ντι Κάμπιο (Arnolfo di Cambio). Ωστόσο, το πιο διάσημο και εντυπωσιακό στοιχείο του ναού, ο τεράστιος τρούλος, σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τον Φιλίππο Μπρουνελέσκι (Filippo Brunelleschi) μεταξύ 1420 και 1436.
Ο πρωτοποριακός τρούλος – Ο τρούλος του Μπρουνελέσκι είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά επιτεύγματα της Αναγέννησης. Είναι ο πρώτος μεγάλος αυτοφερόμενος τρούλος μετά την αρχαιότητα και κατασκευάστηκε χωρίς ξύλινο ικρίωμα, κάτι που ήταν πρωτοφανές για την εποχή.
Καινοτόμος μηχανική και μαθηματικά – Ο Μπρουνελέσκι ανέπτυξε νέες τεχνικές τοιχοποιίας, χρησιμοποιώντας διπλό κέλυφος και ένα σύστημα από πλίνθους σε ζικ-ζακ διάταξη.
Καλλιτεχνική και θρησκευτική σημασία – Ο ναός είναι σύμβολο της δύναμης και του πλούτου της Φλωρεντίας κατά την Αναγέννηση.
Τζάκοπο ντελλα Κουέρτσια, ¨Η Δημιουργία του Αδάμ¨, 1425-35, Ίστρια πέτρα, 99 x 92 εκ (με πλαίσιο). San Petronio, Μπολόνια.
Τζάκοπο ντελλα Κουέρτσια, ¨Ο Αδάμ στον Παράδεισο¨, λεπτομέρεια από ελεφαντόδοντο δίπτυχο, ñ. 400 A.D. Museo Nazionale del Bargello, Φλωρεντία.
Τζάκοπο ντελλα Κουέρτσια, ¨Ο Πειρασμός¨, 1425-28, Μάρμαρο, 99 x 92 εκ (με πλαίσιο).
San Petronio, Μπολόνια.
Τζάκοπο ντελλα Κουέρτσια, ¨Εκδίωξη του Αδάμ και της Εύας από τον Παράδεισο¨, περ. 1435. Μάρμαρο, 99 x 92 εκ. (με πλαίσιο). San Petronio, Μπολόνια.
Agostino di Duccio, "Angeli che suonano una viola"
1457-61
Marmo
Oratorio di San Bernardino, Perugia.
Agostino di Duccio, "Angeli suonano il liuto e tamburello"
1457-61
Marmo
Oratorio di San Bernardino, Perugia.
Agostino di Duccio, "La luna"
c. 1456
Marmo
Tempio Malatestiano, Rimini.
Agostino di Duccio, "Filosofia" c. 1456, Marmo, Tempio Malatestiano, Rimini.
Agostino di Duccio, "Madonna col Bambino"
c. 1450
Terracotta smaltata
Galleria Nazionale dell'Umbria, Perugia.
Agostino di Duccio, "Madonna"
c. 1475
Pietra Caciolfa
Galleria Nazionale dell'Umbria, Perugia.
Agostino di Duccio, "Putti che giocano", ca. 1449-57.
Nanni di Banco. γλύπτες εν δράσει, περ. 1416. μάρμαρο. Orsanmichele, Φλωρεντία
Φρα Αντζέλικο (1395 - 1455)
Ο Φρα Αντζέλικο (Beato Angelico, 1395 - 18 Φεβρουαρίου 1455), κατά κόσμον Γκουίντο ντι Πιέτρο, ήταν Ιταλός δομινικανός μοναχός και ζωγράφος της Σχολής της Φλωρεντίας κατά την πρώιμη Αναγέννηση. Ήταν περισσότερο γνωστός στους συγχρόνους του ως "Αδελφός Τζοβάννι ντα Φιέζολε" (ιταλ. Fra Giovanni da Fiesole), ενώ ο Τζόρτζιο Βαζάρι τον αναφέρει ως "Φρα Τζοβάννι Αντζέλικο" (Fra Giovanni Angelico). Στην Ιταλία είναι γνωστός ως "il Beato Angelico" (beato = ευλογημένος).
Γύρω στο 1430 ο Αντζέλικο δέχεται νέα επίδραση στη ζωγραφική του από τα έργα γλυπτικής του Γκιμπέρτι. Αποτέλεσμα αυτών των επιδράσεων ήταν η εμφάνιση νέας μορφής ρεαλισμού και όγκου στις μορφές που απεικόνιζε, καθώς και γραμμικής προοπτικής.
¨Ο Εσταυρωμένος¨, Lorenzo Monaco, 1392-93.
Φρα Αντζέλικο, Pala di Perugia Παρθένος και Βρέφος με αγίους, 1438 Περούτζια, Galleria Nazionale dell'Umbria.
Φρα Αντζέλικο, Ευαγγελισμός της Κορτόνα, 1430 Κορτόνα, Museo Diocesano.
Φρα Αντζέλικο, Ευαγγελισμός, 1433-1435, Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο.
Νικολό ντελ Άρκα, Θρήνος των Μαριών για τον νεκρό Χριστό, 1462-63, Περακότα με ίχνη πολυχρωμίας, Santa Maria della Vita, Μπολόνια.
Niccolò dell’Arca
Ο Νικολό ντελ Άρκα, αποκαλούμενος επίσης Niccolò d'Apulia, Niccolò da Ragusa, Nichollò de Bari και Nicolaus de Apulia (γεννήθηκε περίπου το 1435–40—πέθανε το 1494, Μπολόνια). Ήταν γλύπτης της πρώιμης Αναγέννησης, διάσημος για την έντονη συνδυαστική εξπρεσιονιστική χρήση του ρεαλισμού με τον κλασικισμό του νότου και έναν πλαστικό νατουραλισμό χαρακτηριστικό της Βουργουνδικής Σχολής που συναντούμε ιδιαίτερα στο έργο του Claus Sluter. Οι παραλλαγές του ονόματός του Ραγκούσα, Μπάρι και Απουλία υποδηλώνουν ότι μπορεί να προερχόταν από τη νότια Ιταλία.
Τζάκοπο Μπελίνι
Ο Τζάκοπο Μπελίνι(περ. 1400 – περ. 1470) ήταν ένας από τους ιδρυτές του αναγεννησιακού στυλ ζωγραφικής στη Βενετία και τη βόρεια Ιταλία. Οι γιοι του Τζεντίλε και Τζοβάνι Bellini και ο γαμπρός του Andrea Mantegna ήταν επίσης διάσημοι ζωγράφοι.
Fra Carnevale, ¨Ο Ευαγγελισμός¨ περ.1445-1450.
Τζάκοπο ντελλα Κουέρτσια. Βαπτιστική Κρήνη, 1417, μάρμαρο, επιχρυσωμένος μπρούτζος, και χρωματιστό σμάλτο. Βαπτιστήριο, Σιένα.
Ντομένικο Βενετσιάνο, ¨Ο Ευαγγελισμός¨ περ.1445-1447. Σχεδιασμένο ως βωμός για τη Santa Lucia dei Magnoli που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο Μουσείο Fitzwilliam, στο Cambridge.
Αντρέα ντελ Καστάνιο, ¨Ο Μυστικός Δείπνος¨, περ. 1445-50, Τοιχογραφία, S. Apollonia, Φλωρεντία.