Działania podjęte w związku z programem ERASMUS+ 2024/25

EKOLOGIA I JEJ ZNACZENIE DLA CZŁOWIEKA I ŚWIATA

Mając na uwadze wyzwania współczesnego świata i konieczność kształtowania postaw proekologicznych, młodzież z kl. 3c ZSE nr 1 w trakcie zajęć z informatyki przygotowywała plakaty promujące zasady właściwego segregowania śmieci. Praca indywidualna była poprzedzona wprowadzeniem dotyczącym wagi problemu z uwzględnieniem dobra wspólnego i odpowiedzialności za planetę, która spoczywa na współczesnym pokoleniu.

Najważniejsze wnioski z wprowadzenie do tematu to:

1. Kształtowanie nawyków na całe życie

Młodzież w wieku ponadpodstawowym znajduje się na etapie, w którym kształtują się trwałe postawy i przyzwyczajenia. Edukacja ekologiczna w tym okresie zwiększa szansę, że segregowanie odpadów stanie się dla nich czymś naturalnym i oczywistym przez całe życie.

2. Odpowiedzialność za przyszłość

To młode pokolenie będzie wkrótce decydować o kształcie społeczeństwa — jako obywatele, konsumenci, pracownicy czy decydenci. Ich świadomość ekologiczna wpływa na to, jak będą zarządzać zasobami i środowiskiem w przyszłości

3. Ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko

Poprawna segregacja śmieci umożliwia recykling, co redukuje ilość odpadów trafiających na wysypiska, zmniejsza emisję CO₂ oraz pozwala na ponowne wykorzystanie surowców. Młodzież, która rozumie ten mechanizm, realnie wpływa na zmniejszenie śladu ekologicznego.

4. Edukacja i wpływ na innych

Uczniowie mogą pełnić rolę edukatorów w swoich rodzinach i środowiskach — tłumacząc zasady segregacji, inspirując do zmian oraz obalając mity (np. że "to i tak trafia wszystko do jednego worka").

5. Wzmacnianie postawy obywatelskiej i odpowiedzialności społecznej

Segregacja odpadów to element szerszej postawy prospołecznej i proekologicznej. Uczy myślenia nie tylko o sobie, ale i o wspólnym dobru – przyszłych pokoleniach, planecie, wspólnotach lokalnych.

6. Współczesne wyzwania ekologiczne

Kryzys klimatyczny, zanieczyszczenie środowiska, nadprodukcja plastiku – to realne problemy, których skutki młodzież już doświadcza. Zrozumienie roli segregacji w walce z tymi zjawiskami wzmacnia ich poczucie sprawczości.

Poniżej znajdują się prace uczniów klasy 3c wykonane w dn. 6 czerwca 2025r.

Milena Gaś kl. 3c

Patrycja Kuc kl. 3c

Krystian Marek kl. 3c

Oskar Krawczyk kl.3c

Budowanie świadomości różnorodności kulturowej i unikalnych cech języka

Projekt: ZAGUBIONE W TŁUMACZENIU zrealizowany na lekcjach języka polskiego w klasie 2e ZSE nr 1

Uczniowie klasy 2e dobierali się w 2-3 osobowe zespoły, a następnie, wykorzystując motywy z dramatu W. Szekspira pt. „Makbet”, tworzyli krótkie formy liryczne w języku angielskim. W ramach grupy wymieniali się tekstami i dokonywali ich przekładu na język polski. Po zakończeniu ćwiczenia uczniowie dyskutowali na temat umiejętności językowych, konieczności poszerzania zasobu słów, problemów związanych z przekładem na język obcy oraz z intencjami stworzonych przez nich wypowiedzi.

Wnioski po zrealizowaniu projektu:

Pisanie wierszy w języku angielskim, a następnie tłumaczenie ich na język polski to dla młodych ludzi nie tylko ćwiczenie językowe, ale także wartościowa lekcja kulturowa i literacka. W trakcie takiego procesu uczniowie odkrywają, że tłumaczenie poezji nie polega na dosłownym przekładzie słów, lecz na przenoszeniu sensu, emocji i rytmu oryginału.

Młodzież szybko zauważa, że niektóre wyrażenia, gry słów czy rymy obecne w języku angielskim nie mają bezpośrednich odpowiedników w języku polskim. Muszą więc podejmować decyzje — co jest ważniejsze: wierne oddanie treści czy zachowanie nastroju i formy utworu. Dzięki temu rozwijają nie tylko swoje kompetencje językowe, ale też wrażliwość artystyczną i kreatywność.

Takie ćwiczenia uczą również, że każdy język niesie ze sobą określoną kulturę i sposób myślenia. Przekład staje się zatem nie tylko wyzwaniem technicznym, ale też okazją do głębszego zrozumienia różnic między językami i ich unikalnych cech.

PRZYKŁADY TEKSTÓW NAPISANYCH W TRAKCIE PROJEKTU

W ramach akredytowanego projektu na rzecz mobilności uczniów i kadry w edukacji szkolnej w ramach programu Erasmus+ w roku szkolnym 2024/2025 podczas przerwy letniej uczestniczyłam w zagranicznych kursach specjalistycznych w Lizbonie:

Critical thinking and metacognition
Wellbeing in nature

Dlaczego myślenie krytyczne i metakognitywizm są tak ważne w XXI wieku?

W XXI wieku żyjemy w świecie przeładowanym informacjami, szybkimi zmianami technologicznymi i złożonymi problemami globalnymi. W tym kontekście myślenie krytyczne i metakognitywizm nabierają szczególnego znaczenia:

1. Walka z dezinformacją i fake newsami

W erze mediów społecznościowych i łatwego dostępu do informacji, krytyczne ocenianie źródeł, faktów i argumentów jest kluczowe, by nie dać się zmanipulować ani wprowadzić w błąd.

2. Umiejętność samodzielnego uczenia się

Współczesny rynek pracy wymaga ciągłego doskonalenia kompetencji. Metakognitywizm – świadomość własnych strategii uczenia się – pozwala efektywnie się rozwijać i dostosowywać do nowych wyzwań.

3. Rozwiązywanie złożonych problemów

Współczesne wyzwania, takie jak zmiany klimatyczne, nierówności społeczne czy rozwój sztucznej inteligencji, wymagają głębokiego myślenia, analizy z różnych perspektyw i nieszablonowego podejścia – czyli właśnie myślenia krytycznego.

4. Lepsze decyzje osobiste i zawodowe

Umiejętność refleksji nad własnym myśleniem (metakognicja) oraz oceniania argumentów i danych (myślenie krytyczne) wspiera podejmowanie świadomych i przemyślanych decyzji.

5. Budowanie odpowiedzialnego społeczeństwa

Obywatel świadomy i refleksyjny potrafi kwestionować populistyczne hasła, rozumie procesy społeczne i bierze odpowiedzialność za swoje poglądy i wybory.

Wniosek: te dwie kompetencje pomagają zrozumieć świat, działać mądrze i uczyć się skutecznie – co w dzisiejszych realiach jest ważniejsze niż kiedykolwiek.

Jednym z doskonałych narzędzi do integracji grupy (zarówno nauczycieli, jak i uczniów) oraz ćwiczenia myślenia krytycznego jest aplikacja Scavenger Hunt.

Jeśli chcesz poćwiczyć myślenie krytyczne, koniecznie wybierz się do Muzeum Banksy'ego (nie tylko w Lizbonie...).

WELLBING IN NATURE

Drugi kurs specjalistyczny w Lizbonie był związany z dobrostanem fizycznym i psychicznym człowieka, dlatego część zajęć odbywała się w przestrzeni otwartej - w parkach lub na okolicznych plażach, co dawało okazję do eksplorowania stolicy Portugalii i poznawania tamtejszej kultury.

Wellbeing w naturze (czyli dobrostan psychiczny i fizyczny osiągany poprzez kontakt z przyrodą) ma ogromne znaczenie zarówno dla nauczycieli, jak i młodzieży. Oto dlaczego:
🔹 Dla nauczycieli:

1. Redukcja stresu i wypalenia zawodowego

Praca nauczyciela wiąże się z dużym obciążeniem emocjonalnym i stresem. Przebywanie w naturze:

• obniża poziom kortyzolu (hormonu stresu),

• pozwala “zresetować” umysł,

• pomaga odzyskać cierpliwość i pozytywne nastawienie do uczniów.

2. Lepsze zdrowie psychiczne i fizyczne

Regularny kontakt z przyrodą wspiera:

• odporność,

• lepszy sen,

• redukcję objawów lęku i depresji.

3. Odnalezienie sensu i równowagi

Natura sprzyja refleksji, uważności (mindfulness) i wzmacnia poczucie sensu pracy, co jest kluczowe w zawodach pomocowych, takich jak nauczanie.

🔹 Dla młodzieży:

1. Poprawa koncentracji i zdolności uczenia się

Kontakt z naturą poprawia funkcje poznawcze, co przekłada się na:

• lepsze skupienie na lekcjach,

• szybsze przyswajanie materiału,

• większą kreatywność

2. Wsparcie zdrowia psychicznego

Młodzież coraz częściej doświadcza:

• lęków,

• depresji,

• izolacji społecznej (zwłaszcza po pandemii).

Przebywanie w naturze pomaga im:

• poczuć się częścią większej całości,

• uspokoić emocje,

• poprawić nastrój.

3. Budowanie relacji i kompetencji społecznych

Zajęcia w terenie (np. wycieczki, gry terenowe) sprzyjają:

• współpracy,

• empatii,

• lepszej komunikacji w grupie rówieśniczej.

🔹 Wspólne korzyści:

• Lepsza atmosfera w szkole – gdy nauczyciele i uczniowie są bardziej zrelaksowani i otwarci.

• Zrównoważony rozwój – kontakt z naturą uczy szacunku do środowiska.

• Innowacyjne metody nauczania – wykorzystanie przyrody jako „żywego laboratorium”.

Wnioski po zakończeniu kursu

Zadbanie o własny dobrostan (czyli ogólne poczucie zdrowia, równowagi i zadowolenia z życia) to proces, który obejmuje różne aspekty – fizyczny, psychiczny, emocjonalny i społeczny.

Dobrostan to nie stan idealny, tylko zdolność do powrotu do równowagi. Można się go uczyć, krok po kroku, dopasowując działania do swoich potrzeb i możliwości.

🧠 Dobrostan psychiczny i emocjonalny, np.:

1 Rozwijanie samoświadomości

2 Ograniczanie negatywnych bodźców, np. zmniejszenie ilości czasu spędzanego w mediach społecznościowych.

🏃‍♀️ Dobrostan fizyczny

1 Sen jako fundament (7–9 godzin dziennie, stały rytm snu).

2 Aktywność fizyczna (ruch co najmniej 3 razy w tygodniu, np. spacer, joga, taniec, sport).

3 Zdrowe odżywianie (warzywa, owoce, picie niegazowanej wody, ograniczenie przetworzonej żywności).

🤝 Dobrostan społeczny

1 Budowanie i pielęgnowanie relacji (dbanie o jakość, nie o ilość relacji).

Myślenie krytyczne jest jedną z najważniejszych umiejętności, którą należy kształtować wśród dzieci i młodzieży. Poniżej zamieszczam przykładowy scenariusz zajęć lekcyjnych, który wprowadza uczniów w świat iluzji optycznych i pozwala na konfrontację wyobrażeń z rzeczywistością.

Scenariusz lekcji: Myślenie krytyczne a iluzje optyczne

Przedmiot: godzina wychowawcza / WOS / język polski (z elementami edukacji medialnej)
Poziom: szkoła ponadpodstawowa
Czas: 45 minut
Temat: „Czy mogę wierzyć własnym oczom? – krytyczne myślenie na przykładzie iluzji optycznych”

Cele lekcji:

Uczeń rozpoznaje, że percepcja bywa zawodna.
Uczeń rozwija umiejętność zadawania pytań i poddawania w wątpliwość pierwszych wrażeń.
Uczeń potrafi podać przykłady sytuacji, w których krytyczne myślenie chroni przed manipulacją.

· Uczeń ćwiczy analizę i dyskusję w grupie
Metody i formy pracy:

burza mózgów,
analiza obrazów (iluzji optycznych),
praca w grupach,
mini-dyskusja,

· podsumowanie na forum.
Środki dydaktyczne:

karty pracy z iluzjami optycznymi (np. Rubin, iluzja ściany kafelkowej, linie Heringa itp.),
rzutnik/tablica interaktywna lub wydrukowane obrazki,
markery i arkusze papieru.

Przebieg lekcji:

1. Wprowadzenie (5 min)

Nauczyciel pokazuje prostą iluzję (np. Rubin’s vase – wazon/twarze).
Pytania: „Co widzicie na obrazku?”, „Dlaczego wasze odpowiedzi się różnią?”.
Wniosek: nasze zmysły mogą nas zwodzić – warto analizować i pytać, zanim uwierzymy w pierwsze wrażenie.

2. Główna aktywność (25 min)

Etap 1 – indywidualna analiza (10 min):

Uczniowie otrzymują karty pracy z kilkoma iluzjami optycznymi.
Przy każdym obrazku odpowiadają na pytania:
- „Co widzę?”
- „Czy mogę to sprawdzić inaczej?”
- „Jak mogę wytłumaczyć tę iluzję?”

Etap 2 – praca w grupach (10 min):

Uczniowie w 3–4-osobowych zespołach porównują swoje spostrzeżenia.
Tworzą krótką notatkę: „Czego ta iluzja nas uczy o myśleniu krytycznym?”.

Etap 3 – prezentacja (5 min):

Każda grupa dzieli się jednym wnioskiem z klasy.

3. Dyskusja i refleksja (10 min)

Nauczyciel moderuje krótką rozmowę:

„Co wspólnego mają iluzje optyczne z informacjami w mediach?”
„Dlaczego warto podważać pierwsze wrażenie?”
„W jakich sytuacjach krytyczne myślenie może nas chronić?”

4. Podsumowanie i zadanie domowe (5 min)

Nauczyciel podkreśla: „Iluzje pokazują, że nasze zmysły i umysł mogą nas mylić. Dlatego potrzebujemy pytać, sprawdzać i analizować – w szkole, w Internecie i w codziennym życiu”.
Zadanie domowe: Znajdź w Internecie jedną iluzję optyczną albo fake news. Zapisz, jak można ją „rozszyfrować” dzięki krytycznemu myśleniu.

Karta pracy – Myślenie krytyczne a iluzje optyczne

Imię i nazwisko: ............................................... Data: ...................

Instrukcja:

Obejrzyj uważnie zamieszczone iluzje optyczne. Odpowiedz na pytania pod obrazkami, a następnie zapisz wnioski.

1 Iluzja „Ściana kafelkowa”

![iluzja kafelkowa]

Pytanie: Czy wszystkie linie są równoległe?
Twoja odpowiedź: ..................................................................................
Wniosek: ..................................................................................

2. Iluzja „Heringa”

[Linie Heringa]

Pytanie: Czy linie są proste, czy zakrzywione?
Twoja odpowiedź: ..................................................................................
Wniosek: ..................................................................................

3. Iluzja „Fale”

![linie falujące]

Pytanie: Co widzisz na tym obrazku?
Twoja odpowiedź: ..................................................................................

Wniosek: ..................................................................................

4. Iluzja „Wazon Rubina”

[wazon rubina]

Pytanie: Co widzisz na tym obrazku?
Twoja odpowiedź: ..................................................................................
Wniosek: ..................................................................................

Podsumowanie

Co pokazują te przykłady na temat działania naszych zmysłów?
....................................................................................................................
W jakich sytuacjach w życiu codziennym warto „myśleć krytycznie” zamiast ufać pierwszemu wrażeniu?
....................................................................................................................

📌 Zadanie dodatkowe: Znajdź w Internecie jedną iluzję optyczną lub przykład fake newsa. Napisz, dlaczego może wprowadzać w błąd i jak można to sprawdzić.

Kolejnym istotnym problemem, przed którym stoi młody człowiek, jest życie w świecie cyfrowym i wynikająca z tego łatwość uzależnienia się od nowoczesnych technologii. Z tego powodu niezwykle istotna jest umiejętność dbania o swój dobrostan fizyczny i psychiczny oraz kontakt z naturą, który prowadzi do wyciszenia negatywnych bodźców.

Poniżej zamieszczam przykładowe scenariusze lekcji związane z zagadnieniem wellbeing.

Scenariusz lekcji

Temat: Jak dbać o siebie i swój dobrostan?
Przedmiot / obszar: godzina wychowawcza / edukacja dla bezpieczeństwa / zajęcia z psychologii
Czas: 45 minut
Grupa: uczniowie szkoły ponadpodstawowe

Cele lekcji

Cele ogólne:

Uświadomienie uczniom znaczenia dbania o zdrowie psychiczne i fizyczne.
Rozpoznanie czynników wpływających na dobrostan człowieka.
Rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem.

Cele szczegółowe (uczeń):

potrafi wskazać, co sprzyja jego dobremu samopoczuciu,
zna podstawowe sposoby dbania o siebie (fizycznie i psychicznie),
potrafi zaplanować krótki „plan dbania o siebie”,
rozumie, że dobrostan to równowaga między nauką, odpoczynkiem, relacjami i zdrowym stylem życia.
Metody i formy pracy

burza mózgów,
mini-wykład,
praca w grupach,
dyskusja,
karta pracy / notatka graficzna.
Środki dydaktyczne

tablica lub flipchart,
kartki i długopisy dla uczniów,
karty pracy z pytaniami i miejscem do notatek,
prezentacja multimedialna (opcjonalnie).
Przebieg lekcji

1. Wprowadzenie (5 min)

Nauczyciel zapisuje na tablicy pytanie: „Co to znaczy dbać o siebie?”
Burza mózgów – uczniowie podają skojarzenia (odpoczynek, sport, dieta, przyjaciele, pasje, sen, relaks, unikanie używek).

2. Mini-wykład i dyskusja (10 min)

Nauczyciel wyjaśnia pojęcie dobrostanu (well-being) – to nie tylko zdrowie fizyczne, ale też równowaga emocjonalna, poczucie sensu, dobre relacje i energia do działania.
Podkreśla 4 obszary:

Ciało – sen, zdrowe jedzenie, aktywność fizyczna.
Umysł – rozwój zainteresowań, odpoczynek od technologii, równowaga między obowiązkami a przyjemnościami.
Emocje – radzenie sobie ze stresem, rozmowa z kimś bliskim, praktykowanie wdzięczności.
Relacje – dbanie o kontakty z ludźmi, asertywność, wspólne spędzanie czasu.

3. Praca w grupach (15 min)

Uczniowie dzielą się na 4 grupy, każda otrzymuje kartę pracy z pytaniem:

Jakie konkretne działania w naszym wieku można podjąć, żeby dbać o (ciało / umysł / emocje / relacje)?

Grupy zapisują swoje pomysły, a następnie przedstawiają je na forum klasy.

4. Ćwiczenie indywidualne (10 min)

Uczniowie otrzymują mini-kartkę: „Mój plan dbania o siebie na najbliższy tydzień”.
Zapisują po jednej rzeczy, którą zrobią dla:

swojego ciała,
swojego umysłu,
swoich emocji,
swoich relacji.

Chętni mogą się podzielić swoimi pomysłami z klasą.

5. Podsumowanie (5 min)

Nauczyciel podkreśla, że dbanie o siebie nie jest egoizmem, ale koniecznością.
Uczniowie kończą zdanie:
- „Dbanie o siebie dla mnie oznacza…”
Wnioski zapisane na tablicy
Zadanie domowe (opcjonalne)

Przez tydzień prowadź „dzienniczek dobrostanu” – codziennie zapisz jedną rzecz, którą zrobiłeś/aś dla siebie.

Karta pracy – Jak dbam o siebie i swój dobrostan?

Imię i nazwisko: ...............................................
Data: ...............................................

1. Co dla mnie oznacza dbanie o siebie?

Zapisz swoje pierwsze skojarzenia:

............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................

2. Cztery obszary dobrostanu

Przyporządkuj swoje pomysły do każdej kategorii:

Co mogę zrobić dla siebie? (przykłady działań)

Obszar:

Ciało (sen, dieta, ruch)

.........................................................

Umysł (nauka, rozwój, odpoczynek)

.........................................................

Emocje (radzenie sobie ze stresem, relaks)

.........................................................

Relacje (przyjaciele, rodzina, kontakty)

.........................................................

3. Praca w grupie

Nasze pomysły na dbanie o (ciało/umysł/emocje/relacje):

4. Mój plan dbania o siebie – na najbliższy tydzień

Zapisz po jednej rzeczy, którą chcesz zrobić w każdym obszarze:

Dla ciała: ...............................................................................
Dla umysłu: ...............................................................................
Dla emocji: ...............................................................................
Dla relacji: ...............................................................................

5. Podsumowanie

Uzupełnij zdanie:
„Dbanie o siebie dla mnie oznacza…”

............................................................................................................................

Scenariusz lekcji

Temat: Jak kontakt z naturą wpływa na zdrowie psychiczne?
Czas: 45 minut
Grupa: uczniowie szkoły ponadpodstawowej
Obszar: godzina wychowawcza / edukacja zdrowotna / wiedza o społeczeństwie

Cele lekcji

Cele ogólne:

Uświadomienie uczniom znaczenia kontaktu z naturą dla zdrowia psychicznego.
Rozwijanie postawy troski o własny dobrostan psychiczny poprzez korzystanie z zasobów środowiska naturalnego.
Zwiększanie świadomości ekologicznej.

Cele szczegółowe (uczeń):

potrafi wymienić korzyści płynące z przebywania w naturze,
rozumie, jak natura wpływa na emocje i stres,
potrafi zaproponować własne sposoby wprowadzania „zielonych przerw” do codziennego życia,
rozwija refleksję nad swoim stylem życia i równowagą między technologią a przyrodą.

Metody i formy pracy

burza mózgów,
mini-wykład z elementami prezentacji,
praca w grupach,
dyskusja moderowana,
ćwiczenie indywidualne (plan działań).

Środki dydaktyczne

tablica / flipchart,
karteczki samoprzylepne, kartki A4, długopisy,
fragment artykułu / cytaty o wpływie natury na psychikę (opcjonalnie),
zdjęcia lasu, parku, jeziora, gór (prezentacja multimedialna lub wydruki).

Przebieg lekcji

1. Wprowadzenie (5 min)

Nauczyciel wyświetla zdjęcie przyrody (np. lasu lub jeziora).
Zadaje pytanie: „Co czujesz, patrząc na to miejsce?” – krótkie odpowiedzi uczniów.
Krótka burza mózgów: „Dlaczego ludzie lubią być w naturze?”

2. Mini-wykład (10 min)

Nauczyciel wprowadza treści:

badania pokazują, że przebywanie w naturze zmniejsza poziom stresu i poprawia nastrój,
natura pomaga w koncentracji i regeneracji uwagi (tzw. teoria przywracania uwagi),
kontakt z przyrodą sprzyja kreatywności i poczuciu szczęścia,
regularne spacery w parku czy lesie wspierają zdrowie psychiczne tak samo jak techniki relaksacyjne.

3. Praca w grupach (15 min)

Uczniowie w 4–5 osobowych grupach otrzymują zadanie:
„Wymyślcie 5 sposobów, jak młodzi ludzie mogą włączyć kontakt z naturą do swojego codziennego życia.”

Przykłady:

spacer do szkoły zamiast jazdy autobusem,
nauka na świeżym powietrzu,
wspólne wyjście ze znajomymi do parku zamiast do galerii handlowej,
praca w ogrodzie / dbanie o rośliny w domu,
sport na dworze (rower, bieganie, piłka).

Każda grupa zapisuje swoje pomysły na kartce lub karteczkach i prezentuje na forum klasy.

4. Ćwiczenie indywidualne (10 min)

Uczniowie dostają kartkę z zadaniem:
„Mój osobisty plan zielonej przerwy” – zapisz jedną prostą aktywność w naturze, którą możesz wykonać w tym tygodniu, aby poprawić swój nastrój lub odpocząć od obowiązków.

Chętni dzielą się swoimi pomysłami.

5. Podsumowanie (5 min)

Nauczyciel pyta: „Dlaczego warto korzystać z natury jako wsparcia dla zdrowia psychicznego?”
Na tablicy powstaje lista wspólnych wniosków (np. redukcja stresu, lepszy sen, więcej energii, lepsze relacje, większa kreatywność).
Uczniowie kończą zdanie: „Kiedy jestem w naturze, czuję…”

Zadanie domowe (opcjonalne)

Przez tydzień spróbuj codziennie spędzić co najmniej 15 minut w naturze (np. w parku, na balkonie z roślinami, w ogrodzie). Zapisz swoje obserwacje w krótkim dzienniczku nastroju.