Lees meer over
DOVA is het samenwerkingsverband Decentrale OV-Autoriteiten. Dit overlegorgaan bestaat uit de twaalf provincies, de Vervoersregio Amsterdam, de Metropoolregio Rotterdam/Den Haag en het OV-bureau Groningen/Drenthe.
DOVA (email 15-07-2026 aan Stylo): In Nederland zijn de provincies en de vervoerregio’s (decentrale OV-autoriteiten) verantwoordelijk voor de tarieven van bus, tram, metro en regionale treinen. Zij zijn de zogenoemde tariefautoriteiten. Op basis van de Wet personenvervoer 2000 leggen zij in de concessies vast welke regels gelden voor tarieven, vervoerbewijzen en vervoervoorwaarden. De vervoerders voeren deze regels uit, maar bepalen de tarieven niet zelfstandig. Daarnaast maken de decentrale OV-autoriteiten samen landelijke afspraken over de opbouw van de ov-tarieven, zodat reizen met het openbaar vervoer voor reizigers zo eenvoudig en herkenbaar mogelijk blijft.
De afspraken die decentrale OV-autoriteiten maken staan in het Landelijk Tarievenkader (LTK) 30-11-2023. In de Uitvoeringsregels staat bijvoorbeeld welke leeftijdskortingen gelden en welke landelijke OV-producten beschikbaar zijn. Als de decentrale OV-autoriteiten een afspraak willen veranderen, moeten zij het daar samen over eens zijn. De meeste besluiten worden genomen in het OV-managersoverleg; een ambtelijke vertegenwoordiging van de decentrale OV-autoriteiten. Gaat het om een belangrijke wijziging, dan wordt het besluit genomen door de Bestuurlijke Adviescommissie Bereikbaarheid en Infrastructuur (BAC BI+), een overleg van bestuurders van de decentrale OV-autoriteiten; de "+" staat voor de vervoerregio's, de BAC (zonder de "+") is een overleg van de provincies.
Het besluit over gratis ov voor kinderen en afschaffen leeftijdskorting is genomen in de BAC BI+ 19-12-2024.
Vorig jaar (2025) is over deze afspraken al gecommuniceerd richting de consumentenorganisaties. Zie adviesaanvraag 16-07-2025
vragen aan Dova op 17-08-26 beantwoord door Dova op 03-09-26
[VRAAG 1] Rol gemeenten
Volgens het communicatiepakket (p8, vraag 28) is het persbericht in juli gepland zodat de gemeenten de tijd hebben om een keuze te maken hoe hiermee om te gaan. De VNG en de mijn thuisgemeente Houten zeggen echter van niets te weten en hier geen beleid op te voeren. Ik probeer te achterhalen hoe het genoemde belang van de gemeente in de stukken zich verhoudt met wat VNG en gemeente hierover zeggen. Hoe vind het contact/overleg met de gemeenten plaats? Zijn daar ook documenten over?
[Toelichting] In het voorstel (IPO 04-12-24) voor 19 december 2024 is op p2 onder voorstel B1 te lezen: "Nader met VNG en consumentenorganisaties in overleg te treden teneinde gemeenten actief te wijzen op mogelijkheden die met de nieuwe doelgroepen-bepaling in het LTK voor hen ontstaan en hoe we deze desgewenst het best kunnen implementeren (incl. communicatie naar de beoogde doelgroepen)."
Op p4 van datzelfde stuk is te lezen: "Het eveneens gewenst is een landelijke faciliterende LTK-afspraak te maken over de mogelijkheid voor gemeenten om aan te melden beleidsgroepen (met name: minder draagkrachtigen) geheel of gedeeltelijk korting te geven in het OV (met regionale ruimte om de geboden faciliteiten al dan niet te effectueren)." en p6: "Daardoor zullen - teneinde de afspraken per provincie/regio zorgvuldig in te voeren - concessiebesprekingen gevoerd moeten worden op basis van nadere berekeningen, waarbij o.a. opbrengsten, dervingen en bestaande afspraken met derden (bijvoorbeeld met gemeenten over gratis OV voor ouderen) in beschouwing moeten worden genomen." en p7: "Meer eenheid in kortingsproposities voor doelgroepen"
Volgens het rapport Herziening Leeftijdskorting (Schepers, 2023) (zie Rol gemeenten bij product voor minima §2.6.4 p68 en p71): "In de voorkeursvariant is een product met een korting van 40% voor minima opgenomen. Geconcludeerd is dat bij het definiëren van de groep minima er een rol is weggelegd voor de gemeenten, omdat zij als enige de toets of een persoon onder de groep minima valt kunnen uitvoeren." [etc.] Ook: "De VNG kan hier ook een rol in vervullen. De VNG is bezig met beleidsvorming op dit gebied (minima, recht op bereikbaarheid). VNG heeft communicatiekanalen die gebruikt kunnen worden."
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA:
Het besluit om landelijk een Kids Vrij abonnement aan te bieden en het afschaffen van de 65-plus leeftijdskorting is genomen door de regionale opdrachtgevers van het openbaar vervoer. De opdrachtgevers van het openbaar vervoer nemen contact op met de gemeenten in haar provincie of vervoerregio hierover. Hoe dat contact verloopt, verschilt per opdrachtgever. We hebben hier geen documenten voor beschikbaar of vastgestelde afspraken. In het geval van de gemeente Houten of Amersfoort is het de provincie Utrecht om de gemeenten in haar regio te informeren.
[VRAAG 2] Voorkeursvariant
Rapport: * 40% korting op saldoreizen voor minima; * Dal Vrij voor AOW’ers voor €20 euro per maand; * 100% korting op saldoreizen voor kinderen 4-11 jaar."
Wat is er met deze "voorkeursvariant" gebeurd? Ik vind die niet terug in het besluit van 19-12-24 en het persbericht van 08-07-26.
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA
Het rapport Herziening Leeftijdskorting is opgesteld in opdracht van Samenwerkingsverband DOVA. Het rapport heeft gediend als achtergrondinformatie bij de besluitvorming over de invoering van landelijk Kids Vrij en het afschaffen van de 65-plus leeftijdskorting.
Ook is de voorkeursvariant uit dit onderzoek besproken en verder onderzocht. Uiteindelijk bleek er geen steun voor de voorkeursvariant.
Het kortingsproduct voor AOW-gerechtigden is net als de huidige 65-plus korting een maatregel voor een hele grote groep, die niet allemaal die korting financieel nodig hebben. We willen juist gerichter sturen op doelgroepen, zoals we nu doen met het gratis reizen voor kinderen.
Het gratis reizen voor minima is zo duur voor de opdrachtgevers van het openbaar vervoer, dat hier het geld voor ontbreekt. Dit kunnen we landelijk niet regelen. We zien wel dat een aantal gemeenten hier hun inwoners in tegemoet willen komen. Daarom wordt het technisch mogelijk in OVPay om een product te ontwikkelen. Dit is dan een politieke keuze door de gemeente zelf en dient samen met vervoerder ontwikkeld te worden. De gemeente is namelijk verantwoordelijk voor armoedebeleid en vanuit het geld dat ontvangen wordt voor het openbaar vervoer, kan dit niet meer bekostigd worden.
[VRAAG 3] Overleg met VNG en belangenorganisaties
Wat is er gebeurd tussen het besluit van 19 december 2024 en de bekendmaking op 8 juli 2026? Contact met gemeenten, VNG, belangenorganisaties (Rover, ANBO-PCOB etc.) en is hiervan een verslag? Ik lees hier wel een en ander over in de stukken, maar heb hier nog geen duidelijk/volledig beeld van.
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA:
Bij het besluit van 19 december 2024 waren nog niet alle details uitgewerkt. Zo was nog niet duidelijk op welke datum de wijzigingen zouden ingaan. Ook was nog niet bekend of het product Kids Vrij alleen in het regionale openbaar vervoer zou gelden of ook bij NS. Daarover waren op dat moment nog geen afspraken gemaakt. Daarnaast werd in dezelfde periode gewerkt aan de zogenoemde Onderwegpas, een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor mensen met een laag inkomen. Omdat nog onduidelijk was hoe dit initiatief zich zou ontwikkelen, was ook dat een relevante factor. Uiteindelijk is de Onderwegpas niet ingevoerd.
Na het besluit van 19 december 2024 zijn de vervoerders geïnformeerd over de voorgenomen wijzigingen. Zij hebben vervolgens de opdracht gekregen om de maatregelen technisch uit te werken en voor te bereiden. Daarbij was het voor de gezamenlijke ov-autoriteiten belangrijk dat KidsVrij ook beschikbaar wordt via OVpay, de nieuwe betaalwijze in het openbaar vervoer.
De Landelijke Rocov's (Reizigers Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) zijn op 16 juli 2025 geïnformeerd over de voorgenomen wijzigingen in de landelijke doelgroepenafspraken. Vervolgens is vastgesteld dat de wijzigingen per 1 januari 2027 worden ingevoerd. [Zie adviesaanvraag 16-07-25 - YL]
Daarnaast neemt Samenwerkingsverband DOVA ongeveer vier keer per jaar deel aan het overleg van de Landelijke Rocov's. Tijdens deze bijeenkomsten wordt onder meer een toelichting gegeven op de voortgang van wijzigingen in het Landelijk Tarievenkader.
[VRAAG 4] Adviesaanvraag 16-07-25
De status van de adviesaanvraag van 16 juli 2025 is mij niet helemaal duidelijk. Aan wie is dit verzonden, hoe is hierop gereageerd en hoe zijn die reacties verwerkt?
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA:
De adviesaanvraag van 16 juli 2025 is verzonden aan de landelijke Rocov's (Reizigers Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer). Bij wijzigingen van het Landelijk Tarievenkader (LTK) is het gebruikelijk dat de landelijke Rocov's om advies worden gevraagd. Met de adviesaanvraag zijn de voorgenomen wijzigingen in de doelgroepenafspraken binnen het LTK toegelicht. Daarbij is ook advies gevraagd over de voorgestelde aanpassing van de definitie van ouderen, van 65+ naar 67+.
De landelijke Rocov's hebben hierover een positief advies uitgebracht. Het advies is betrokken bij de verdere besluitvorming. Zowel het advies als de daarop gegeven reactie zijn openbaar beschikbaar via de website van Samenwerkingsverband DOVA.
[VRAAG 5] Automatische kinderkorting of abonnement?
Wordt de kinderkorting tot 12 jaar een generieke, automatische korting (zoals nu de ouderenkorting) of wordt het een Kids Vrij abonnement, dat men moet aanvragen? In het geval van een abonnement, hoe gaat dat, kan dit bij elke vervoerder?
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA:
Het nieuwe landelijke Kids Vrij-product voor kinderen van 4 tot en met 11 jaar wordt geen automatische leeftijdskorting, zoals de huidige leeftijdskorting voor ouderen. Het betreft een product dat actief moet worden aangevraagd. Het landelijke product bouwt voort op het bestaande Kids Vrij-abonnement van NS. Het is straks geldig in alle treinen, metro's, trams en bussen in heel Nederland. De precieze wijze van aanvragen en gebruiken wordt momenteel verder uitgewerkt. Daarom kunnen op dit moment nog niet alle uitvoeringsdetails worden gegeven. Hier worden in Q4 de reizigers over geïnformeerd.
[VRAAG 6] OV-Pay nodig?
In hoeverre zijn de plannen (gratis OV voor kinderen + doelgroepabonnementen) afhankelijk van de invoering van de OV Pay-pas, zoals her en der in de stukken wordt gesuggereerd? Wat is het bijzondere of noodzakelijke aan de OV Paypas? Kan het gratis reizen en/of kortingsabonnementen straks ook met een betaalpas?
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA:
De invoering van het nieuwe landelijke Kids Vrij-product hangt samen met de overgang naar OVpay. Het product wordt uitsluitend beschikbaar gesteld op de OVpay reispas (de OV-pas) en niet meer op de huidige OV-chipkaart. Hiervoor zijn meerdere redenen. Op dit moment vindt een landelijke overgang plaats van de OV-chipkaart naar OVpay. De verwachting is dat de OV-chipkaart per 1 januari 2028 wordt uitgefaseerd. Tegen die achtergrond ligt het niet voor de hand om nieuwe producten nog voor de OV-chipkaart te ontwikkelen en te beheren. Dat zou extra uitvoeringskosten met zich meebrengen. Welke gevolgen dit precies heeft voor andere doelgroepproducten wordt nog verder uitgewerkt. Dit gebeurt op het moment van de overgang op een zorgvuldige en duidelijke manier.
[VRAAG 7] Documenten op Dova-website
Op de webpagina dova.nu/themas/tarieven zijn documenten gepubliceerd tot 2022. Waarom geen documenten van na 2022 of waar zijn deze te vinden?
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA:
Een overzicht van de ontwikkelingen sinds 2022 is te vinden op de website van Samenwerkingsverband DOVA onder ‘Betalen en tarieven’. Daar zijn ook documenten opgenomen over de totstandkoming van de landelijke afspraken, de consultatie van consumentenorganisaties en de verdere uitwerking van de maatregelen. )Let op: Op dit moment ondervinden wij problemen op onze website, zodra deze weer beschikbaar is, is de informatie weer beschikbaar.)
[VRAAG 8] Waarom afschaffen ouderenkorting terloops in persbericht
Mijn (communicatie)vraag blijft vooralsnog ook: waarom in het persbericht geen integraal pakket/beleid gepresenteerd, maar in een bericht over gratis OV voor kinderen het afschaffen van de ouderenkorting slechts terloops gemeld, zonder duidelijkheid dat er allerlei kortingen (kunnen) blijven bestaan of ontstaan?
Antwoord Samenwerkingsverband DOVA:
Het persbericht gaat over de landelijke wijzigingen in de doelgroepenafspraken binnen het openbaar vervoer. Het vervallen van de landelijke ouderenkorting is daarbij niet zijdelings genoemd, maar vormt een expliciet onderdeel van het bericht. Eventuele regionale initiatieven, waaronder alternatieve of vervangende kortingsproducten, maken geen deel uit van de landelijke afspraken waarop het persbericht betrekking heeft. Daarom zijn deze niet opgenomen. Met de decentrale ov-autoriteiten is afgesproken dat zij zelf bepalen of en op welke wijze zij over eventuele regionale maatregelen communiceren. Op die manier blijft ruimte bestaan voor regionale invulling en communicatie.
Korte samenvatting van het voorafgaande: we hebben besloten dat alles beter wordt, maar we hebben geen idee hoe, want daar gaan wij niet over.