Pastoorsgraven

Berichtgeving: zie Styloblog 08-04-2026 Pastoorsgraven verdwenen
Omroep Lekstroom 09-04-2026 Gemeentelijke monument vernietgid: zeven  grafstenen pastoors weg

Bronnen: zie onderaan deze pagina

Op 4 februari 2026 heeft iemand bij de gemeente Houten een Woo-verzoek gedaan over de verdwenen pastoorsgraven bij de RK parochiekerk aan de Loerikseweg in Houten. De documenten zijn te vinden op de Woo-pagina van de gemeente. De documenten zijn ook te vinden hier in dit schaduwarchief. 

Gemini AI heeft een beknopte beschrijving en analyse van de documenten gemaakt. Als hier voor een publicatie of anderszins gebruik van wordt gemaakt, moet deze informatie worden gecontroleerd op basis van de originele bronnen. 

In document 0014 worden de graven (evenals de hoofdstructuur van het kerkhof, het hek en een Christusbeeld) beschreven als gemeentelijk monument. In document 0017 beschrijft de parochie ze als "tijdelijk daar neergelegde stenen", de pastoors zijn op een andere plek gegraven. De parochie wist niet dat de grafstenen tot het gemeentelijk monument behoorden. De stenen zijn bij de verbouwing verwijderd en vernietigd. Ze moeten als verloren worden beschouwd en worden uit het monumentenregister geschrapt. 

1) Lijst en beknopte beschrijving van de documenten

De lijst is samengesteld op basis van het Woo-besluit en de bijbehorende inventarisatielijst.

• Woo-verzoek: Gedateerd 4 februari 2026. Een verzoek om alle documenten over het verwijderen of vernietigen van de pastoorsgraven aan de Loerikseweg.

• Beslissing op Woo-verzoek: Gedateerd 19 maart 2026. Het college besluit 32 documenten deels openbaar te maken en licht toe dat de graven zonder toestemming zijn verwijderd.

• Bijlage 0001: Advies Erfgoedcommissie (19 dec 2024) over de verbouwing van de pastorie.

• Bijlage 0002: RAAP archeologisch rapport (17 apr 2024). Bureauonderzoek en booronderzoek voor het plangebied.

• Bijlage 0003: Intern mailverkeer (29 okt 2025) waarin wordt opgemerkt dat de graven in 2024 nog zichtbaar waren op luchtfoto's, maar in 2025 niet meer.

• Bijlage 0004: Document over de verwijdering en vernietiging van de grafzerken.

• Bijlage 0005: E-mails (feb 2025) over de tuinschuur en de mogelijke impact op bomen.

• Bijlage 0006: Intern mailverkeer (okt 2025) met een Wikipedia-foto die de graven nog toont op de plek van de nieuwe berging.

• Bijlage 0007: Advies Erfgoedcommissie (31 okt 2024).

• Bijlage 0008: E-mails met foto's en luchtfoto's ter bevestiging van de verdwijning.

• Bijlage 0009: Advies n.a.v. bouwhistorisch onderzoek (3 okt 2023).

• Bijlage 0010: Tekening van de nieuwe tuinschuur (6 dec 2024).

• Bijlage 0011: E-mails (dec 2025) over mogelijke handhaving bij verdwenen monumenten.

• Bijlage 0012: Verzoek om inzage (16 okt 2025) in het ontwerpbesluit en monumentstatus; dit lijkt de trigger te zijn geweest voor de ontdekking door de gemeente.

• Bijlage 0013: Quickscan objecttypes (2025) met de opmerking: "De grafstenen zijn niet meer aanwezig".

• Bijlage 0014: Monumentenkaart GM 087 (11 feb 1986). De formele beschrijving van de graven als gemeentelijk monument.

• Bijlage 0015: Situatietekening van de bestaande toestand.

• Bijlage 0016: Advies Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).

• Bijlage 0017: Verklaring van de parochie (17 dec 2025). Stelt dat de stenen slechts tijdelijk lagen, er niemand begraven lag en de stenen zijn vernietigd.

• Bijlage 0018: Ruimtelijke beoordeling (BOPA) van SRO (9 dec 2024).

• Bijlage 0019: E-mail (3 nov 2025) waarin zorgen over het monument worden erkend.

• Bijlage 0020: Formele aanvraag via het Omgevingsloket.

• Bijlage 0021: Advies Erfgoedcommissie (1 dec 2022) over de maatschappelijke functie van de pastorie.

• Bijlage 0022: Punten en suggesties naar aanleiding van een rondgang (dec 2025).

• Bijlage 0023: Verslag Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (27 nov 2025).

• Bijlage 0024: Beoordeling omgevingsplanactiviteit (jan 2025).

• Bijlage 0025: Actuele monumentenlijst.

• Bijlage 0026: Advies n.a.v. bouwhistorisch onderzoek (maart 2023).

• Bijlage 0027: Rapportage Quickscan 2025.

• Bijlage 0028: Besluit omgevingsvergunning (5 feb 2025).

• Bijlage 0029: Verslag commissie (30 okt 2025).

• Bijlage 0030: Tekeningen plattegronden en gevels.

• Bijlage 0031: Kopie besluit aan gemachtigde.

2) Chronologisch overzicht

• 11 februari 1986: De pastoorsgraven worden geregistreerd als onderdeel van gemeentelijk monument GM 087.

• November 2022: Start van het vooroverleg voor de verbouwing van de pastorie.

• Oktober 2023: De Erfgoedcommissie adviseert positief over het schetsontwerp, inclusief de wens voor een extra bijgebouw op een stukje begraafplaats waar "alleen jonge bomen staan".

• April 2024: RAAP voert archeologisch onderzoek uit en constateert dat de bodem ter plaatse subrecent verstoord is.

• 30 september 2024: Formele aanvraag voor de bouw van een tuinschuur op de locatie van de graven.

• 5 februari 2025: De gemeente verleent de vergunning voor de tuinschuur. In het besluit wordt voorbijgegaan aan de gevolgen voor het gemeentelijke monument.

• Zomer 2025: De grafstenen worden verwijderd en vernietigd om plaats te maken voor de bouw.

• 16 oktober 2025: Een derde verzoekt om inzage in de monumentstatus van de graven.

• 29 oktober 2025: De gemeente ontdekt via luchtfoto's en Google (Wikipedia-foto's) dat de graven feitelijk zijn verdwenen.

• 17 december 2025: De parochie geeft een schriftelijke verklaring: de stenen zijn vernietigd; men wist niet dat het een monument was.

• 19 maart 2026: Besluit op het Woo-verzoek waarin de gang van zaken wordt bevestigd.

Andere monumentale onderdelen Naast de graven hebben ook de pastorie, het hekwerk en een Christusbeeld een monumentale status. Het hekwerk was ook tijdelijk verwijderd voor de bouw, maar is opgeknapt en teruggeplaatst.

Aanleiding Woo-verzoek De aanvrager van de documenten is geanonimiseerd. Het Woo-besluit is verzonden naar een e-maildomein @live.nl, wat veronderstelt dat het gaat om een particulier en geen instelling. In document 006 wordt verwezen naar de Kruisweg, wat vermoedelijk verband houdt met de vergunningaanvraag voor verbouwing van de monumentale boerderij aan de Kruisweg 3, waarover het college van B&W heeft besloten de monumentale status niet te schrappen. 

Zoekactie internet

• Media-aandacht: Er is opvallend weinig publieke berichtgeving te vinden over de verdwijning van deze specifieke graven in de regionale pers (zoals AD of 't Groentje). De focus in de media lag volledig op de herbestemming van de pastorie tot een regionaal centrum (huis van gebed en ontmoeting) voor de parochie paus Johannes XXIII.

• Lokale bronnen: Op Wikipedia-pagina's over rijks- en gemeentelijke monumenten in Houten worden de graven nog vermeld als bestaand, wat verklaart waarom de gemeenteambtenaar in document 0006 daar de referentiefoto vond.

De familie Alfrink

Op basis van historisch onderzoek kan de link tussen de pastoor in Houten en de kardinaal worden bevestigd:

• Pastoor Johannes Hendrikus Alfrink (1864-1938), begraven (of herdacht) in Houten, was de oom van de bekende kardinaal Bernardus Alfrink (1900-1987).

• Kardinaal Alfrink kwam uit een gezin in Nijkerk waar religie een grote rol speelde; zijn vader was Theodorus Johannes Alfrink, een broer van de Houtense pastoor.

• Pastoor Alfrink wordt genoemd bij de oprichting van Houtense gymnastiekvereniging Attila in 1936. In 1933 wordt de RK Houtense Voetbalvereniging HVV opgericht, het latere SV Houten. Drie jaar later in 1936, nemen de heren Terheggen en Van de Sanden het initiatief om een RK Turnvereniging op te richten. De zeereerwaarde pastoor Alfrink geeft daarvoor toestemming op 1 februari 1936. Op 6 september 1936 wordt er een bestuur gekozen. Het bestuur gaat zich daarna officieel voorstellen aan pastoor Alfrink en vraag hem het adviseursschap op zich te nemen. 

Bronnen: 

De documenten zijn te vinden op de Woo-pagina van de gemeente en hier in dit schaduwarchief.

RK begraafplaats Houten

Vier afbeeldingen van gemeentelijke monumenten: Christusbeeld, Hek, Pastoorsgraven en Kerkhof

RK Kerk Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopnemening (Loerikseweg 10, Houten)

Oud Houten: RK Kerk Houten

Omroep Lekstroom: Verborgen Schatten

De documentaireserie Verborgen Schatten geeft een kijkje in het verleden van onze regio. In deze aflevering staat de Maria ten hemelopneming kerk aan de Loerikseweg op het Oude Dorp in Houten centraal. De 140 jaar oude kerk met een bijzonder geplaatste toren speelt al 140 jaar een belangrijke rol in het leven van katholieke parochianen in en om Houten. Aan het kerkgebouw vast zit een pastorie. Deze is al enige decennia niet meer als zodanig in gebruik. In 2025 wordt dit als woonhuis bestemde gebouw omgebouwd tot een huis voor gebed en ontmoeting annex parochiecentrum.

Atilla 75 jaar

Lijst van gemeentelijke monumenten Houten