Interstitiële longziekten

De longen

De luchtpijp splitst zich in de longen op in grote luchtwegen. Deze vertakken zich verder in steeds kleiner wordende luchtwegen. Aan het uiteinde van die luchtwegen bevinden zich de longblaasjes of alveoli. De longblaasjes zijn omgeven door bloedvaatjes waardoor ons lichaam zuurstof kan opnemen uit de ingeademde lucht.

Het longparenchym of longweefsel, omvat de ruimte tussen de longblaasjes en bloedvaatjes (= het interstitium), de longblaasjes zelf, de kleine luchtwegen en de bloedvaatjes.

Wat is een interstitiële longziekte?

Interstitiële longziekten (ILD) is een verzamelnaam voor verschillende aandoeningen die allen gelijkaardige effecten hebben op het longweefsel. Ze worden gekenmerkt door ontstekingsreactie of littekenweefselvorming in het longweefsel. Hierdoor kan de opname van zuurstof bemoeilijkt worden. Ook de soepelheid van de long die nodig is om in en uit te ademen kan verloren gaan. Afhankelijk van de aandoening kunnen symptomen heel plots ontstaan (acuut) en soms ontstaan ze eerder geleidelijk (chronisch).

De grote verscheidenheid van de aandoeningen maakt dat het stellen van een juiste diagnose niet altijd gemakkelijk is. We zullen heel wat onderzoeken moeten doen in de zoektocht naar de oorzaak van uw longaandoening.

Bij sommige mensen zullen we uiteindelijk de oorzaak van het interstitieel longlijden kennen (zoals bijv. reuma of bij bepaalde blootstellingen), bij anderen niet. In dit geval spreken we van idiopathisch interstitieel longlijden.

Samenwerking UZ Leuven

De dienst Longziekten van het Onze-Lieve-Vrouw Ziekenhuis heeft een samenwerkingsverband met het ILD-expertisecentrum van het Universitair Ziekenhuis in Leuven. Uw behandelende arts in het OLV neemt ook actief deel aan het multidisciplinair overleg en de raadplegingsactiviteit voor ILD-patiënten in het UZ Leuven.

Door deze samenwerking kunnen wij hooggespecialiseerde zorgen aanbieden voor ILD-patiënten in Aalst en de ruime regio. Onze behandel- en onderzoeksprotocollen zijn afgeleid van deze van het UZ Leuven.

Symptomen

De symptomen kunnen zeer uiteenlopend zijn, maar de meest voorkomende klachten zijn:

• Kortademigheid, voornamelijk bij inspanningen

• (Droge) hoest

• Vermoeidheid

Minder frequent komen voor:

• Blauwachtige verkleuring van de huid (cyanose)

• Verminderde eetlust en gewichtsverlies

• Trommelstokvingers (vervorming van de nagels)

Soms kunnen specifieke klachten van een onderliggende ziekte (bijvoorbeeld huid- en gewrichtsziekten) een aanwijzing zijn voor de oorzaak van het longprobleem, onder andere:

• Gewrichtsklachten: roodheid, zwelling, pijn

• Griepachtige klachten zoals koorts, algemeen onwel, spierpijn, zweten of rillingen

• Oogproblemen zoals herhalende ontstekingen, droge ogen, achteruitgang van het zicht

• Zure oprispingen

• Huidklachten

• Raynaudsyndroom (witte of paarse verkleuring van de vingers en/of tenen bij blootstelling aan koude)

Vermeld steeds al uw symptomen aan de arts of verpleegkundige. Op die manier hebben we meer kans een goede diagnose te stellen en kunnen we u beter helpen.

Trommelstokvingers Raynaud fenomeen

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Onderzoeken

Meerdere onderzoeken zijn nodig om tot een juiste diagnose te komen. De arts zal met u bespreken welke onderzoeken in uw geval zeker nodig zijn. Soms wordt voor een vlot en snel verloop een korte opname (maximum drie dagen en twee overnachtingen) gepland op de afdeling pneumologie.

Anamnese en klinisch onderzoek

Via gedetailleerde vragen brengt de arts uw klachten, medische voorgeschiedenis en familiale gezondheidsproblemen in kaart. De arts vraagt ook naar uw hobby’s, werk, woonomgeving, huisdieren, medicijngebruik, enz. Dit is nodig om mogelijke blootstelling aan bepaalde stoffen die interstitieel longlijden kunnen veroorzaken te identificeren (bijv. medicatie, schimmels, dierlijke proteïnen, enz).

Bij het klinisch onderzoek luistert de arts met een stethoscoop naar uw hart en longen. Ook huid en gewrichten worden gecontroleerd.

Bloed- en urineonderzoek

Er wordt een uitgebreid bloedonderzoek gedaan. Naast een algemeen routineonderzoek worden ook auto-immuuntesten gedaan, specifieke antilichamen bepaald en ontstekingsindicatoren onderzocht. Vaak wordt een staal urine onderzocht in het labo.

Hoge resolutie CT-scan van de longen

Met behulp van röntgenstralen en computertechniek wordt een beeld gemaakt van het weefsel in de longen. Zo kan de aard en omvang van mogelijke afwijkingen geëvalueerd worden.

Longfunctie onderzoek

Verschillende functies van de longen kunnen getest worden met een longfunctieapparaat. Onder andere de longinhoud, de luchtwegweerstand, de hoeveelheid lucht die kan in- en uitgeademd worden, de opname van zuurstof in de longblaasjes, enz. kunnen gemeten worden.

Bronchoscopie

Met behulp van een bronchoscoop (een flexibel buisje met camera dat via de luchtpijp tot in de luchtwegen wordt ingebracht) bekijkt de arts de structuur van de slijmvliezen, de aanwezigheid van ontsteking of andere afwijkingen. Er kan ook een biopsie en/of spoeling (= bronchoalveolaire lavage) gebeuren.

Bij een biopsie wordt een klein stukje weefsel weggenomen. Bij een spoeling wordt vloeistof ingebracht in de longen en nadien terug weggezogen. Zowel het stukje weefsel als het spoelvocht worden nadien verder onderzocht in het labo. Indien gewenst gebeurt dit onderzoek onder lichte verdoving.

Onderzoeken van het hart

Via een hartfilmpje of elektrocardiogram (= ECG) wordt de elektrische activiteit van het hart gecontroleerd.

Met een echografie van het hart kijkt men naar de grootte en functie van de kamers en voorkamers van het hart, de hartkleppen, aders en slagaders. Zo kan een schatting gemaakt worden van de druk in het hart en de grote bloedvaten die toekomen en vertrekken in het hart. Een verhoogde druk in het rechterhartdeel kan wijzen op een longaandoening en chronisch zuurstoftekort.

Arterieel bloedgas

Met een arterieel bloedgas controleert de arts of verpleegkundige of er voldoende zuurstof opgenomen wordt in het lichaam via de longen. De bepaling gebeurt via een bloedafname in de polsslagader.

Ergospirometrie (= fietsproef)

Bij deze test wordt de inspanningscapaciteit gemeten. Terwijl u fietst worden hart en longen voortdurend gecontroleerd. De test geeft inzicht in uw lichamelijke conditie en inspanningsmogelijkheid, alsook in de capaciteit waarin uw longen zuurstof kunnen opnemen

Zes minuten wandeltest

Dit is een eenvoudige test waarbij u gedurende zes minuten wandelt. De bedoeling is een zo ver mogelijke afstand af te leggen. Zo kan de arts uw inspanningscapaciteit bepalen en nagaan of u voldoende zuurstof opneemt om inspanningen te doen.

Multidisciplinair overleg

Wanneer de meeste onderzoeken achter de rug zijn, heeft de longarts een overleg met andere specialisten. Samen proberen zij alle stukjes van de puzzel in elkaar te doen passen, om zo tot een juiste diagnose te komen.

Complexe dossiers worden soms besproken in het Universitair Ziekenhuis Leuven tijdens het MILO (multidisciplinair interstitieel longlijden overleg).

Nadien zal u terug uitgenodigd worden op de consultatie om het resultaat van de onderzoeken en het multidisciplinair overleg te bespreken.

Behandeling

De behandelingen voor interstitiële longziekten kunnen heel uiteenlopend zijn. Deze kunnen medicamenteus zijn (bijv. starten of stoppen van medicijnen, zuurstoftherapie), of gedragsmatig (bijv. stoppen met roken, bepaalde omgevingsfactoren vermijden, meer bewegen).

De arts zal met u bespreken welke opties er zijn in uw situatie.

Verdere vragen?

Indien u na het lezen van deze brochure nog vragen hebt, aarzel dan niet om deze te stellen aan uw arts.

Hieronder kunt u de brochures vinden van enkele veel voorkomende interstitiële aandoeningen en behandelingen.

Contactgegevens Dienst Longziekten

Dr. E. Munghen

Dr. P. Watripont

Dr. P. Vercauter

Prof. Dr. K. Tournoy

Dr. B. Berendes

Dr. E. Hardeman

Dr. V. Adam

Dr. H. Nguyen

Lynn Parthoens

Verpleegkundig specialist interstitieel longlijden