Gülbang, Tercüman ve Dualar
Alevi-Bektaşi Yolu, mistik yönü ağırlıklı bir inanç yoludur. Alevilik’te dua sözcüğü ile eş anlamlı olarak “gülbank” ve “tercüman” sözcükleri de kullanılmaktadır. Değişik zamanlarda değişik amaçlarla yapılmaktadır. Özellikle Cem ibadeti sırasında Dede sık sık dua eder. İbadet ederken, bayramlarda, mutlu zamanlarda ve üzüntülü anlarda ‘gülbank” ve “tercüman’’ okunarak dua edilir. Alevilikte tüm dualar halkın anladığı anadilde yapılır. Ocak, dede ve bölgelere göre bu dualarda bazı değişiklikler olabilir.. Bu dualar kaynağını ilahi bir kitaptan almaz, Mürşit ve Pirler tarafından hazırlanır bazı duaların yüzlerce yıllık geçmişi vardır. Bölgeden bölgeye doğal olarak dualarda değişiklikler olsa da, genelde tüm Alevi duaları Bismişah la başlar ve hz. Ali ve Bektaşi Veli atıf sözler ile biter.. Bu dualardan bazıları şu şekildedir:
Sofraya Otururken Okunan Gülbang
“Bism-i Şah... Evvel Allah diyelim, kadim Allah diyelim...Geldi Ali sofrası Ya Şah diyelim. Şah versin biz yiyelim. Demine Hü diyelim....”
Sofradan Kalkarken Okunan Gülbang
“Bism-i Şah... Allah Allah. Bu gitti ganisi gele, Hak Muhammed Ali berekatını vere. Yiyip yedirenlere, pişirip getirenlere (kaldırıp götürenlere, nur-i iman ve aşk-u şevk ola. Gittiği yerler gam ve gusse görmeye. Hizmet sahipleri hizmetlerinden şefaat bula. Lokma hakkına, Evliya keremine, cömertler cemine, gerçek erenler demine, Allah eyvallah Hü dost...”
Dede’nin topluluğa hitaben yaptığı Gülbang
Bismişah.. Allah, Allah... HAK-Muhammed-Ali... Pirimiz, üstadımız Hünkar Hacı Bektaş Veli. Saklaya, bekleye, göre, gözete; neyleyim, nideyim dedirtmeye...Hastalara şifalar, dertlilere devalar, evlat isteyene hayırlı evlatlar, dövlet isteyene hayırlı devletler ihsan ederek; deryada denizde, top-tüfek ağzında, sahrada-çölde-girdapta kalıp da, “Ya Ali, carımıza yetiş!” diyenin carına imdadına yetişesin; darda buğda koymayasın...Cemi cümle Ümmet-i Muhammed ile, eşimizin, dostumuzun, talibimizin, muhibbimizin ağız tatlarını bozmaya; elem, keder vermeyerek, daim bu günlere çıkmamızı nasip ve mukadder eyleyesin!
Ya Rabb-e-Alemin! Envar-ı aşıkan, nusret-i piran, mürşid-i sofiyan, kutb-ül arifin, Hazret-i Hünkar Hacı Bektaş-ı Veli ve kaşif-ül-keramat-ı zahir ve batın Es-Sultan Seyyid Hıdır Abdal bin-i Karaca Ahmed Sultan Hazretlerinin hürmetlerine, hayırlı huzur ve refahlar ihsan eyleyesin! Ordularımızı karada, denizde, havada mansur ve muzaffer eyleyesin. Devletimizin sözünü üstün, kılıcını keskin eyleyesin!Ali’nin inayetinden, Muhammed’in şefaatinden mahrum koymayarak; alimlerin, abidlerin, pirlerin şefaatiyle yarlıgayasın!...
Nur-u Nebi, Kerem-i Ali, Pirimiz üstadımız Hünkar Hacı Bektaş-ı Veli, gerçekler demine Hü...”
Muharrem Orucu İçin Gülbang
Bism-i Şah... Allah Allah... Er Hak-Muhammed-Ali aşkına, İmam Hüseyin Efendimizin susuzluk orucu niyetine Kerbela’da şehid olanların temiz ruhlarına, Fatıma Anamızın şefaatına, Oniki İmamlar aşkına oruç tutmaya niyet eyledim. Ulu Dergah kabul eylesin...”
Oniki Hizmet Sahiplerine Gülbang
Bism-i Şah... Allah...Allah... Akşamlar hayr ola, hayırlar feth ola, şerler def ola. Hizmetleriniz kabul ola. Dileklerinizi Hak-Muhammed-Ali vere. Emekleriniz boşa gitmeye. Erenlerin aydın yüzlerine aşk ola. Onsekiz bin alemle birlikte cümle mümin kardeşlerimizi Hak-Muhammed-Ali yolundan mahrum eylemeye. Sizler bize hizmet ediyorsunuz, gerçek erenler de sizleri kazadan, beladan, kötülüklerden koruya. Hizmetini gördüğünüz pirlerin himmetleri üzerinizde hazır ve nazır ola. Hz. Hüseyin yardımcınız, Bozatlı Hızır yoldaşınız ola. Saklaya, bekleye, göre, gözete. Geldiğiniz yerden, durduğunuz dardan iyilikler göresiniz. Dil bizden, nefes Hünkar Hacı Bektaş-ı Veli’den ola. Gerçeğe Hü...”