Ehl-i Beyt ve 12 imam sevgisi
Ehl-i Beyt ve 12 imam sevgisi
Alevi-Bektaşilerde Ehl-i Beyt sevgisi önemli bir yer tutar, deyiş ve toplantılarda dile getirilir. Ehl-i Beyt terimi, ev halkı anlamına gelmekte olup, Hz. Muhammed tarafından, Hz. Ali, Hz. Fatıma ve oğulları Hasan ile Hüseyin’i nitelendirmek üzere kullanılmıştır. Zaman içerisinde ailesinin yanısıra ve soyunu da kapsayan geniş bir anlam kazanmıştır. Hz. Muhammed’in ailesi ve soyu Şura Suresi’nin yirmi üçüncü ayetinde Peygambere hitaben “Sevgili Resulüm Muhammed buyur ki: Ben bu tebliğime karşılık olarak Ehl-i Beyt’ime sevgiden başka bir ücret istemiyorum...” ifadesi yer almaktadır. Ehl-i Beyt, Peygamberin en yakınları ve soyunun devamcıları olmaları bakımından önem taşımaktadırlar. Peygamber’in de Ehl-i Beyt’in üstünlüklerini vurgulayan pek çok hadisi bulunmaktadır. Ehl-i Beyt yani Peygamber soyu Hz. Hasan’dan gelenler “şerif”, ve Hz. Hüseyin’den gelenler “seyyid” olarak devam etmiştir.
Oniki İmam Sevgisi
Kendisine uyulan kişi, önder anlamına gelen imam geniş anlamıyla din işlerinde toplumun uyduğu kimsedir. Alevi-Bektaşiler, Hz. Muhammed’in Veda Haccından dönerken Gadir Hum denilen yerde, Hz. Ali’yi, Allah’ın emriyle müminlere imam ve halife olarak seçtiğine ve onun, Oniki imam geleceğine ve son imamın da Mehdi olacağına ilişkin hadisleri olduğuna inanırlar. Hz. Ali ile Hz. Fatıma’nın Hz. Hüseyinin soyundan gelen Oniki İmamlar, Peygamber soyundan gelmek nedeniyle de “seyyid” olarak kabul edilirler. Alevi inancında Oniki imamlar üstün ve kutsal niteliklere sahip insanlardır. Onun görevi insanlara örnek olmak, doğruluk ve güzel ahlak simgesi olmaktır. Alevi-Bektaşi inancında Oniki İmam’a bağlılık, değişmez bir itikad olarak günümüze ulaşmış, edebiyatta yoğun bir şekilde işlenmiştir. 12 imamların hepsi sosyal ve dini sebeplerden dolayı hakim din ve sınıf otoritesi tarafından katledilmiştir.
Oniki İmamların anıldığı kutsal deyişler “düvazde imam” veya halk dilinde kısaca düvazimam olarak adlandırılmaktadır. Cemlerde saz eşliğinde düvazimam söylenirken saygıyla dinlenir ve imamların ve ulu halk aşıklarının adı geçtiğinde, sağ el kalbe, dudağa ve bele götürülerek özümden, sözüne bağlıyım anlamında (el, dil, bel) niyaz edilir. Oniki İmamların adları sırasıyla şu şekildedir:
1-İmam Ali (599-6819
2-İmam Hasan (624-670)
3-İmam Hüseyin (625-680)
4-İmam Zeynel Abidin (658-713)
5-İmam Muhammed Bakır (676-733)
6-İmam Cafer-i Sadık (699-766)
7-İmam Musa Kazım (745-799)
8-İmam Ali Rıza (765-818)
9-İmam Muhammed Taki (811-835)
10-İmam Ali Naki (829-868)
11-İmam Hasan Askeri (846-874)
12-İmam Muhammed Mehdi (869- )