Làng Rèn Truyền Thống

Phiên âm:

   Sắc Thừa Thiên phủ, Phong Điền huyện, Hiền Lương xã phụng sự Tây nhạc Kim Thiên Thuận Đế, gia phong Thái Lợi Chi Thần, nẫm trứ linh ứng. Tứ kim phi thừa cảnh mệnh, miến niệm thần hưu, trứ phong vị Dực Bảo Trung Hưng Linh Phù Chi Thần, chuẩn kỳ phụng sự, thứ kỷ thần kỳ tương hựu bảo ngã lê dân.

   Khâm tai.

   Bảo Đại thập bát niên bát nguyệt thập ngũ nhật.

   [Ấn: Sắc mệnh chi bảo]

Dịch nghĩa:

   Sắc cho làng Hiền Lương, huyện Phong Điền, phủ Thừa Thiên từ trước đã phụng thờ vị Tây Nhạc Kim Thiên Thuận Đế, gia phong là Thái Lợi Chi Thần, có nhiều linh ứng rõ ràng. Nay Trẫm nhận mệnh lớn, nghĩ đến công lao trợ giúp của thần, nên phong là Dực bảo Trung Hưng Linh Phò Chi Thần. Chuẩn cho làng Hiền Lương thờ phụng thần như trước ngõ hầu để thần che chở cho nước và trợ giúp dân ta.

   Hãy kính đấy!

   Ngày 15 tháng 8 năm Bảo Đại thứ 18 (1943).

-----------------------------------------------------------------

(*) Tờ Sắc này ban cho Tổ sư Nghề Rèn. Nguyên trước Thần được sắc phong mỹ tự là Tây Nhạc Kim Thiên Thuận Đế, đến triều Bảo Đại gia phong Thái Lợi Chi Thần (Sắc phong ghi là Chi Thần nhưng một số văn sớ của làng Hiền Lương thường đọc trong các dịp tế lễ là Tôn Thần).

   Hằng năm, chánh giỗ Tổ sư được diễn ra tại Tổ đình nghề Rèn vào ngày 18 tháng 2 âm lịch. Trãi qua mấy trăm năm, cho đến nay, người dân Hiền Lương vẫn nghiên cứu, truy tìm, nhưng chưa biết chắc vị Tổ sư nghề Rèn thuộc về họ nào, húy là gì? Mới đây, vào năm 2005, trong Lời nói đầu của bản "Qui ước xây dựng nếp sống văn hóa làng Mậu Tài, xã Phú Mậu, huyện Phú Vang” để đăng ký xây dựng làng văn hóa, lưu tại Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thừa Thiên Huế, cho biết một chi tiết có liên quan đến Tổ sư nghề Rèn làng Hiền Lương: “Ngoài nông nghiệp, Mậu Tài xưa có nghề rèn sắt thành khí, ông tổ truyền nghề rèn Hiền Lương cũng là người họ Lê, Mậu Tài. Nghề nổi tiếng nữa là nghề nấu kim khí kẻo dây thau, dây thép...". 

   Theo Lòng văn thường tuyên đọc vào hai kỳ tế làng Mậu Tài, thì họ Lê là một trong sáu họ có công đầu thành lập làng cổ Hoài Tài vào năm Thiên Thuận thứ 3, 1430, đời vua Lê Thái Tổ. Tư liệu này còn được Nhà giáo ưu tú, nhà nghiên cứu văn hóa lịch sử Trần Đại Vinh chi tiết hóa, bổ sung thêm, công bố ở bài Làng văn vật Mậu Tài in trong Tập nghiên cứu Văn hóa dân gian, do Hội Văn nghệ dân gian Thừa Thiên Huế, xuất bản tháng 12 năm 2012, tr. 15 thì: "Một trăm năm sau khi thành lập, làng Hoài Tài đã được nhắc đến một nghề truyền thống: "rèn sắt thành khí là dân Tân Lạn, Hoài Tài". Trên thực địa, rải rác từ xóm chợ đến xóm đình, khi canh tác người dân vẫn còn gặp nhiều xỉ sắt. Một vị tiên tổ họ Lê tên là Lê Tuấn Thi thành thạo nghề rèn, đã được triều đình thừa nhận là: "giỏi huấn luyện thợ rèn, có công với nước", được cấp ba sào ruộng tự điền tại làng. Ngài đã lấy vợ làng Hiền Lương và truyền dạy nghề rèn cho cư dân làng này. Tại Mậu Tài ngày kỵ của ngài là 18 tháng 2 âm lịch, và làng Hiền Lương lấy ngày 19 tháng 2 (sic) là ngày giỗ tổ thợ rèn. Mộ của ngài tại làng vẫn còn đơn sơ, không bia ký".

   Làng Hiền Lương trước đó có tên Hoa Lang, chánh giỗ Tổ sư nghề Rèn là ngày 18/2 âm lịch (không phải 19/2). Vậy phải chăng Tổ sư nghề Rèn làng Hiền Lương là ngài họ Lê, húy Tuấn Thi người làng Mậu Tài ? Nếu đúng như thế thì thật quí giá vô cùng. Đây là một thông tin quý, khuất lấp bấy lâu, cần phải kiểm chứng lại. Nhân dịp cuốn Văn bản Hán Nôm làng Hiền Lương được công bố, chúng tôi mạn phép ghi chú vào đây để bạn đọc và con dân nghề Rèn làng Hiền Lương tiện tham khảo, sớm làm sáng tỏ.

Văn bản Hán Nôm làng Hiền Lương