Hiền Lương Chí Lược

LY HƯƠNG - BẤT LY TỔ

LỜI GIỚI THIỆU

_ "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC" được in lần đầu vào năm Nhâm Dần (1962) tại Huế. Đây là cuốn sách quý được ghi lại khá đầy đủ về địa giới - Kinh tế xã hội - Phong tục tập quán - Nhân vật lịch sử - Văn học nghệ thuật của làng rèn Hiền Lương. Một làng quê "rất Việt Nam" trong quá trình dựng nước và giữ nước kể từ ngày theo Chúa Nguyễn Hoàng vào xứ Đàng Trong khai hóa (1558).

_ Tác giả là Cụ HUỲNH HỮU HIẾN, một người con dân làng rèn, có học vấn uyên bác đã giành nhiều thời gian và công sức tìm kiếm tư liệu, với nhiệt thành tâm huyết gần cả cuộc đời để biên soạn thành công bản "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC" mà người cùng thời xem như một công trình khoa học.

_ Do xuất bản lần đầu với số lượng quá ít, lại bị thời gian phong hóa, chiến tranh mất mát... nên chúng tôi những con cháu hậu duệ của làng Hiền Lương xúm nhau lại mỗi người một tay xin phép tác giả được nối tiếp "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC".

_ Lần này chúng tôi có sửa chữa, hiệu đính chú thích thêm những điểm cần chú ý và bổ sung thêm một số bài có chất lượng tốt trong số nhiều bài của tác giả khác đã viết về nghề rèn, di tích văn hóa, nhân vật lịch sử, phong tục tập quán của làng Hiền Lương ( Cuối sách ở phần mục lục). Nhằm làm cho cuốn sách thêm phần phong phú với những giá trị tinh thần mà nó đạt được. Để bảo lưu , giới thiệu cho mai sau biết nguồn gốc tổ tiên cha ông làng quê mình với những ngày khai thiên lập địa đầy máu và nước mắt, đủ sức tạo dựng nên một làng Hiền Lương nổi tiếng văn hiến - xưa nay.

_ Tuy vậy "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC"  vẫn không tránh khỏi những thiếu sót chưa làm thõa mãn yêu cầu đông đảo bạn đọc và bà con dân làng rèn quê ta !

_ Kính mong bà con trong làng và bạn đọc xa gần lượng thứ. Rất mong nhận được sự góp ý về mọi mặt của quý vị.

Thay mặt những người làm sách

DƯƠNG PHƯỚC THU

_ Hôm nay ngày 25-09-2011, cháu xin phép tác giả và những người làm sách trình bày trên trang web nhằm mục đích bảo lưu và giới thiệu cho mai sau, được đánh máy lại nguyên văn trong cuốn "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC" do Sở VHTT Thừa Thiên Huế xuất bản năm 1991.

***********************************************

TỰA 1

_ Ông HUỲNH HỮU HIẾN  lấy tình hương nghị đem bản "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC" tự tay ông soạn ra cho tôi xem và yêu cầu tôi làm bài Tựa.

_ Tôi rất cảm động lòng công tâm sốt sắng của ông HIẾN đối với gia hương, nên chẳng nài lão bệnh mệt nhọc phúc duyệt lai cảo nhiều lần, liền hạ bút viết mấy lời thô thiển sau đây trước là tỏ lòng tưởng niệm công đức tiền nhân, sau nữa tỏ ý tán thưởng tác giả.

_ Chiếu sách "ĐẠI NAM TIỀN BIÊN LIỆT TRUYỆN" , có lẽ làng Hiền Lương chúng ta được thành lập từ thế kỷ thứ 16, lúc Chúa Nguyễn Hoàng nam tiến mở mang bờ cõi cho đến nay gần 400 năm. Các vị Thỉ Tổ làng ta đời xưa đã có lập ra hương ước, hương lệ, lưu truyền đến nay. Nhưng bấy giờ người còn chất phát, văn hóa chưa được khuyếch trương biên chép "tam sao thất bổn", chưa đầy đủ rõ ràng lại thêm trãi bao thế đợi binh hỏa, thiên tai, giấy mực phần nhiều bị thiêu hủy, trùng đồ, thất lạc.

_ Sau này cũng có người có công tâm với làng đã từng bàn với anh em hội nhau sưu tầm tài liệu làm bản hương phổ. Song vì viễn loạn cách trở, từ ngày 9-3-1945 đến nay binh hỏa kéo dài, bà con trong làng người bị tàn sát, kẻ quá cố, người thì lìa gia hương trú ngụ nơi khác tị loạn, bởi thế nên bản hương phổ chưa làm được.

_ Đáng mừng ! Đáng quý thay. Ngày nay ông HUỲNH HỮU HIẾN soạn thành bản "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC".

_ Ông HIẾN giòng dõi nho lưu ( thân sinh là cụ Huỳnh Hữu Bổn, đạo đức phúc hậu, tôi còn nhớ cụ là thầy dạy tôi học chữ Hán lúc tôi lên tám tuổi ) có học thức, tính tình họat bát, lịch thiệp, giàu lòng thương nước, thương làng, chịu khó ra công sưu tầm tài liệu, phân làm nhiều mục: giới hạn, thổ địa phong tục, nhân vật, văn học, nghề nghiệp .v.v... thứ tự phân minh, đầy đủ lý lịch, biệt truyện và công đức các vị tiền nhân biên tập kỹ lưỡng đều đúng sự thật làm hoàn thành bản "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC".

_ Bản "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC" này đáng một bức họa truyền thần của Tổ tiên chúng ta phò Chúa Nguyễn vào Nam quy dân lập ấp, kiến thiết hương thôn đến nay trải bao thế hệ giữ vững truyền thống trên các lãnh vực : tín ngưỡng, kinh tế, xã hội, phong tục, nghi lễ của ngàn xưa để lại.

_ Đọc bản "HỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC" của tác giả, nhiều khi thanh vắng, nhớ lại chuyện xưa, lòng tôi vô hạn hoài cảm, nhớ đức trạch của Tổ tông gây dựng cổ vũ cho chúng ta, cảm đội ơn phú tải của trời đất, thần linh, ngày nay chúng ta được an cư lạc nghiệp.

_ Trước khi dừng bút, tôi cảm ơn tác giả  HUỲNH HỮU HIẾN đã thay tôi làm xong một việc mà bổn phận anh em chúng tôi đáng lẽ phải làm từ trước. Tôi cũng xin lạm thay mặt anh em trong làng cám ơn tác giả đã nhiều công phu làm tác phẩm rất bổ ích, có ảnh hưởng sâu xa cho quê quán tương lai.

Kính đề.

Xuân Nhâm Dần

TIÊN TRIỀU : Hiệp tá Đại học sĩ lãnh kinh tế bộ Thượng thư Sung cơ mật viện đại thần trí chánh.

Ấu phong TRƯƠNG NHƯ ĐÍNH

***********************************************

TỰA 2

_ Người ta thường nói : "Làng nước", hai tiếng ấy dính liền với nhau. Bởi nhiều làng họp thành nước, mà nước cũng lấy làng làm đơn vị.

_ Nước có quốc sử của nước, để biên tập các việc hưng vong cũng như quốc kế dân sinh từ ngày lập quốc qua các triều đại nối tiếp về sau.

_ Làng thì sao ? Làng cũng cần phải có "Hương sử" để ghi chép những sự kiện của Tổ tiên đã làm từ ngày thành lập thôn ấp cũng như những hương ước từng thế hệ.

_ Vì lẽ đó, mà làng chúng ta ở dưới triều Minh Mạng trở đi đã có tập "Hương phả" do các đấng Tiền Hiền Thỉ Tổ nối tiếp các thế hệ sau, cũng như những hương ước minh định phong tục, lễ nghi nhất nhất đầy đủ chi tiết.

_ Nhưng vừa rồi bị giặc tàn phá thiêu hủy không còn bút tích. Đứng trước cảnh tượng ấy, toàn thể con dân trong làng không ai không khỏi đau lòng!

_ Riêng tôi thiết nghĩ : Hương phả là một việc quan trọng của làng. Làng không có hương phả không khác người không có tổ tông. Nên không ngại tài hèn học ít, kính cẩn nghiêng mình đốt nén hương lòng trước anh linh của đất nước, tâm niệm sưu tầm tài liệu của làng xưa chép lại thành bản "HIỀN LƯƠNG CHÍ LƯỢC" ngõ hầu ghi nhớ một phần nào trong trăm ngàn phần khác của người xưa gọi là chút thành tâm của hậu duệ. Ngoài ra không có ý nghĩ gì hơn.

HIỀN LƯƠNG xuân Nhâm Dần

HUỲNH HỮU HIẾN