Partimos da idea de curta que xa tedes, pero imos facer un cambio importante: en lugar de contar unha historia con personaxes e diálogos, imos transformar esa idea nun performance. Isto significa que o que queremos expresar ten que entenderse a través do corpo, do movemento e do espazo, sen palabras.
O primeiro paso será traducir a vosa idea. Cada grupo debe pensar que parte da súa historia se pode mostrar sen falar e que tipo de movemento representa mellor iso. Non se trata de improvisar nin de facer un baile, senón de escoller un movemento claro que teña sentido co que queredes contar.
Despois faremos unha posta en común. Cada grupo explicará brevemente a súa proposta: a idea, o tipo de movemento e como pensa utilizar o espazo. Esta parte será rápida, porque o importante é escoitar todas as opcións e ver cales funcionan mellor.
A continuación, a clase escollerá unha ou, como máximo, dúas propostas. Non imos desenvolver todas, só aquelas que se entendan ben visualmente, que teñan un movemento claro e que se poidan realizar en grupo sen complicacións excesivas.
A partir dese momento, o traballo pasa a ser colectivo. A proposta elixida constrúese entre todos, dividindo o performance en tres partes: inicio, desenvolvemento e final. Cada grupo encárgase dunha parte, pero todas teñen que encaixar e ter continuidade.
O inicio debe transmitir unha situación clara, normalmente de quietude, tensión ou bloqueo. No desenvolvemento aparece o movemento e prodúcese un cambio progresivo. No final ten que haber unha transformación que deixe unha imaxe clara ao espectador.
Dentro desta estrutura, cada grupo define un tipo de movemento propio que logo se combinará cos demais. Pode ser un movemento fluído, ríxido ou repetitivo, pero ten que estar ben definido e repetirse con intención. A suma destes movementos é o que constrúe o sentido do performance.
Hai que ter moi en conta o espazo. Estamos a traballar en 360 graos, polo que non existe un “diante”. O máis habitual será colocarse en círculo arredor da cámara e moverse en diferentes direccións, evitando concentrar toda a acción nun só punto.
Pódense engadir elementos como música, sons de auga, un poema gravado ou xogos de luces e sombras. Tamén se poden usar máscaras se axudan a reforzar a idea. Se se quere, pódense introducir pequenos efectos visuais, como cambios de escena tapando a cámara ou xogando con partes do grupo que permanecen quietas mentres outras se moven.
O performance realizarase no pavillón ou no exterior, escollendo o espazo que mellor funcione para a proposta.
Hai unhas condicións que deben cumprirse sempre: participa todo o mundo, cada persoa ten unha función, non se fala e non se utiliza a cara como elemento expresivo. Ademais, ten que haber un cambio claro ao longo da peza.
O obxectivo final é sinxelo: se alguén ve o vídeo, debe poder entender que está pasando sen que ninguén lle explique nada.
Un performance é unha forma de arte que se crea utilizando o corpo, o espazo e o tempo. Non é algo que se debuxe nin que se pinte, senón algo que se realiza, que acontece nun momento determinado, xa sexa en directo ou gravado en vídeo.
Nun performance, o corpo convértese na ferramenta principal. Todo o que se quere comunicar transmítese a través do movemento, da postura, do ritmo e da relación co resto do grupo. O espazo tamén forma parte da obra, non é só un lugar onde ocorre a acción, senón que condiciona como se move o corpo e como se percibe o que está a pasar.
O movemento é o que expresa as ideas. Pode ser lento, rápido, suave, ríxido, repetitivo ou cambiante, pero sempre debe ter intención. Non se trata de moverse por moverse, senón de facer que ese movemento signifique algo.
Nun performance non é necesario falar. De feito, neste traballo non se vai utilizar a palabra nin a expresión facial como elemento principal. O importante é que o espectador poida entender o que está a ver só a través do que fan os corpos no espazo.
Un performance non é teatro, porque non hai personaxes nin unha historia contada con diálogos. Tampouco é un baile con pasos marcados que hai que repetir. É unha forma de creación na que se utiliza o corpo para expresar unha idea, unha sensación ou un concepto de maneira visual.
O obxectivo é que alguén que vexa o resultado poida interpretar o que está pasando sen que ninguén lle teña que explicar nada.
Idea 1 — “O río baixo o cemento”
É unha proposta clara, sinxela e potente. O grupo colócase en círculo arredor da cámara. Parte do alumnado permanece ríxido, representando o cemento, mentres que outra parte se move como a auga. O movemento debe ser lento e ondulado, creando un contraste claro entre o duro e o fluído.
Idea 2 — “O río aparece”
É unha idea moi visual. Todo o grupo comeza completamente quieto. Pouco a pouco, unha persoa inicia o movemento e este vai pasando ao resto. A estrutura é progresiva: primeiro quietude, despois inicio do movemento e finalmente expansión por todo o grupo.
Idea 3 — “Memoria do río”
Ten un carácter máis narrativo. O alumnado organízase en pequenos grupos arredor do espazo. Cada grupo realiza unha acción repetitiva, como lavar, fluír ou xogar. O espectador, ao mirar arredor, vai descubrindo diferentes escenas relacionadas coa memoria do río.
Idea 4 — “Respiración”
É unha proposta moi fácil de coordinar. Todo o grupo está no chan e realiza un movemento de respiración conxunto, subindo e baixando lentamente. O efecto é que o río parece estar vivo, como se respirase.
Idea 5 — “O espectador é o río”
É unha idea moi potente. O grupo rodea a cámara e móvese cara ao centro. Deste xeito, o espectador queda dentro da acción, como se formase parte do propio rí
1. Traducir a idea (10 min)
Cada grupo debe responder:
Que parte da túa historia se pode ver sen falar?
Que movemento representa esa idea?
Escríbeo en máximo 3 frases.
2. Exposición rápida (15 min)
Cada grupo presenta:
a idea
o tipo de movemento
como van usar o espazo
Máximo 1 minuto por grupo.
3. Selección
Escolleremos na aula:
1 ou 2 performances como máximo.
Criterios:
enténdese visualmente
ten un movemento claro
pódese facer en grupo
4. Construción colectiva
A partir das ideas escollidas, traballamos todos xuntos.
Dividimos o performance en partes:
grupo 1 → inicio
grupo 2 → desenvolvemento
grupo 3 → final
Cada grupo crea a súa parte.
Todo performance debe ter tres partes:
Inicio
Hai quietude, tensión ou sensación de bloqueo.
Desenvolvemento
Aparece o movemento e prodúcese un cambio progresivo.
Final
Hai unha transformación e unha imaxe final clara.
Cada grupo crea un único tipo de movemento.
Pode ser:
lento e fluído (río)
ríxido e angular (cemento)
repetitivo (memoria)
Despois, todos os movementos combínanse.
A norma clave é que non hai “diante”.
Hai que traballar:
en círculo
arredor da cámara
en diferentes direccións
Pódese usar:
música
sons de auga
un poema gravado
luces e sombras
máscaras
Pódense probar efectos como:
Cambio de escena
Tapar a cámara cunha caixa e retirala para crear un cambio.
Luz e sombras
Usar luz lateral para crear siluetas.
Capas de movemento
Unha parte do grupo permanece quieta mentres outra se move.
O performance realizarase:
no pavillón
ou no exterior
Escolleremos o espazo máis axeitado.
participa todo o mundo
cada persoa ten unha función
non se fala
non se utiliza a cara
debe haber un cambio claro