KOMPAS SAMENWERKING

Van harte welkom op deze website van het Vlaams Welzijnsverbond. De roep naar samenwerking wordt in de sectoren die we vertegenwoordigen steeds groter. Daarom hebben we in dit kompas heel wat belangrijke aspecten van samenwerking verzameld.

Samenwerken is geen sinecure. Het vergt de nodige afweging en inbedding in de organisatie om tot duurzame samenwerkingsverbanden te kunnen komen. We definiëren samenwerking daarbij als 'een continuüm van al dan niet tijdelijke vormen van samenwerking, waarbij meerdere organisaties op een duurzame en niet-vrijblijvende manier een deel of meerdere onderdelen van hun werking met elkaar delen zonder volledig in elkaar op te gaan'. We baseren ons hiervoor op onze al in 2006 ontwikkelde visietekst rond samenwerken.

Het gaat dan concreet over

  • een samenwerking tussen organisaties en dus niet tussen particulieren of medewerkers
  • waarbij elke organisatie in meerdere of mindere mate haar eigenheid behoudt. Binnen het samenwerkingsverband ontwikkelen de organisaties een visie over de doelstellingen die ze samen willen realiseren. Die visie druist niet in tegen hun afzonderlijke visie en identiteit.
  • maar wel delen van haar werking en dus autonomie in meerdere of mindere mate opgeeft ten gunste van het samenwerkingsverband, en dat op een duurzame en niet-vrijblijvende manier. Samenwerking onderscheidt zich daardoor van het inkopen van expertise, kennis of diensten op afroep. Organisaties worden binnen het samenwerkingsverband afhankelijk van elkaar, omdat bepaalde hulp- en/of machtsbronnen met elkaar worden gedeeld. De afhankelijkheid van elkaar is niet noodzakelijk gelijk verdeeld over de organisaties. Belangrijk is wel dat de beslissingen in het samenwerkingsverband worden genomen op gelijke basis.

Samenwerken gebeurt idealiter vrijwillig en de deelnemende organisaties moeten als gelijkwaardige partners in het samenwerkingsverband (kunnen) stappen. In de praktijk is dat niet altijd even makkelijk. Er zijn ook een aantal eerder opgelegde samenwerkingsverbanden waar organisaties mee moeten (leren) omgaan.

Fusie wordt als samenwerkingsvorm niet expliciet besproken in dit kompas, vanuit het idee dat we dan terug over 1 organisatie spreken. Het spreekt voor zich dat de weg naar fusie ook samenwerking is en dat dus heel wat van de tips en methodieken die voorgesteld worden, vanzelfsprekend kunnen worden toegepast binnen een fusieverhaal.

In dit kompas (uitgewerkt binnen de commissie Welzijnsgericht Ondernemen) willen we een praktisch overzicht geven van belangrijke elementen waarmee onze leden het best rekening kunnen houden als ze willen samenwerken. We geven aan welke evoluties zich voordoen en bekijken ook nieuwe samenwerkingsvormen die zich aan het ontwikkelen zijn. Belangrijke aandachtspunten worden meegegeven en ook mogelijke juridische structuren worden op een rij gezet.

We hebben ons laten inspireren door verschillende boeken en teksten, waarbij deze twee boeken bijzondere aandacht verdienen:

We hebben ook inspiratie gehaald bij het Pronet-onderzoekscentrum, dat focust op onderzoek rond samenwerking en daarover ook opleidingen en vormingen organiseert (zie ook https://sites.arteveldehogeschool.be/pronet/).

Het kompas bestaat uit een aantal bouwstenen die volgens ons cruciaal zijn om tot een goede samenwerking te komen. Je kan het kompas in volgorde lezen, maar je kan ook makkelijk naar de aparte secties doorklikken.

10 tips over samenwerken

Voor wie een snel overzicht wil van de belangrijke elementen in een samenwerking.

Samenwerken wordt belangrijk(er)!

Omgevingsanalyse en de redenen waarom we vinden dat samenwerken belangrijker is geworden.

Wanneer samenwerken?

Samenwerken is geen heiligmakende oplossing voor alle uitdagingen, maar één van de mogelijkheden om doelen te verwezenlijken. Bewust kiezen voor samenwerking is daarom belangrijk.

Samenwerking inbedden in je organisatie

Vóór je begint samen te werken, is het belangrijk om bewust na te denken over waar je als organisatie naartoe wil met de samenwerking. Een duidelijke samenwerkingsstrategie zorgt ervoor dat de violen makkelijker gelijk worden gestemd.

Redenen en modellen om te gaan samenwerken

Drijfveren en motieven van samenwerking, en de soorten samenwerking die daardoor ontstaan.

Samenwerken is ook werken!

Besef dat samenwerking tijd, middelen, personeel en energie vergt. Bewust keuzes maken is dus belangrijk!

Een samenwerking starten?

Ook op het vlak van samenwerking geldt 'goed begonnen, is half gewonnen'.

Welke juridische vorm?

Samenwerking moet ook (soms) worden verankerd in een formele structuur.

Samenwerking onderhouden

Het vitaal houden van de samenwerking op lange termijn, vraagt de nodige aandacht.


Voor extra informatie, toelichtingen van methodieken en werkinstrumenten, praktijkvoorbeelden, consulenten en experten, ... verwijzen we graag door naar de betreffende ledenpagina van het Vlaams Welzijnsverbond.


Samenwerken heeft zeker voordelen, als je het goed aanpakt. Onderstaande filmpjes tonen dat aan met een knipoog.