Anqas pisquchapa munaynin

Brasil suyupis, huk hatun munti kan, chaypis huk anqas pisqucha tiyasqa, hatun mallki hanan muqupis wasin kasqa. Chaymantas hatun yakuta sapa punchaw qawasqa hinallataq yakupa kuyurisqantapas uyarisqa, llampu wayrachatapas musyasqa. Chisiykuqkunatas, sumaqllaña inti yaykuypas rikukusqa, paqariykunapas sumaqllañas kanchimusqa.

Hinallataqsi, anqas pisquchaqa pawaq uywa kasqanmanta kusiy kusillaña kawsasqa. Punchawninkunapis wayrapi muyumuyurispa pawasqa, puyupa chawpinkunapipas, ancha rupay kaptin, chaypi wayrapakusqa. Uruchakunatapas wayrallapi mikunanpaq hapisqa.

Sumaqllaña tiyaptinpas, anqas urpichaqa umanpiqa huk munaynin kawsasqa, aswantaq chayqa mana atipana kasqa. Payqa anchata wampuyta challwa hina munasqa. Sapa punchawsi, pawasqanmanta kutimuptin, hatun yakullatañas tutantinkuna qawapayasqa. Wakin uywakunaqa pisqu kawsayninta hatunyachisqa, aswantaq anqas pisquchaqa llakillawanña kawsasqa mana hatun yakupi tiyaptin.

Utikayasqa kuti kutirispas sunqun ukupi nikusqa

– Challwa kayman karqa, kay raprachaywan challwa hina wampuyman chaqay hatun yakupi.

Sinchitañas chayllata umanchasqa, chayraykus manaña allintapas mikusqañachu, wayrakunapi pawaytapas manaña munasqachu. Chaynallapi, raqchiyarusqa, hukman mana allinñachu ñawinpas kasqa. Mamanñataq llakiwan qawaspay nisqa.

– Wawallay manam allinchu chay kasqaykiqa. Hawaman lluqsispa masiykikunawan pukllakuwaq, ñawpaq hinaraq. Manachu yuyanki imayna pawarqanki puyu chawpikunapi. Allinta mikurqanki, qaliwan kawsarqanki. Manamá qamqa wampuytaqa atiwaqchu. Chayta allintayá umanchay waway. Waimanta lluqsispa hawapi pawarimuy.

Aswantaq mamanpa rimayninta uyarisqachu, imatapas musyasqachu. Ichaqa, sunqun ukupi llakikusqa. Manaña llakiywan atiptinsi waqayta qallaykusqa, manapas pipas sunqunta uyarinmanchu.

Chayllapis huk qiwlla yuraq qasqu anqas pisquchapa wasinman pawaykamusqa. Qiwllaqa raprachanwansi, waqaq pisquchata taqllasqa, hinaspa nisqa

– Imamantam waqanki turiy. Manachusmi allinchu kachkanki

Anqas pisquchaqa pinqarikuspas wiqichanta pichakuspa, kutichisqa.

-Manam allinchu paniy. Imaynamantaq willakuykiman

-Kunanqa manam imatapas ruwasaqñachu.

Hinaptinqa, uyarisayki turiy, ichapas yanapaykiman.

Chaysi anqas pisquchaqa munayninmanta willarikusqa, qiwllañataq allinta qawaykuspas, uyarisqa.

Tukuruptinsi, qiwllaqa llakiywan anqas pisquchata qawasqa. ¿Imaynataq chay mana atipana munayninta aypanman? Upallalla uyarisqanmantas qiwlla rimarirqamusqa.

-Turillay, chay munasqaykitaqa unanchanim. Challwa hina kayqa kusapunim kanman. Aswantaq kay nisqayta uyariway:

-llapa kaypi kaq uywakunaqa, ima ruwanankupaqmi kay tiqsi muyupi kawsanku.

-Challwachakuna wampunku, pisqukunaqa hanan pachapi pawanku, urukunapas allpa sunquchapi kawsanku, llapa ima sachakuna allinta wiñanampaq.

-Qawankuchu wak runakunata, aswan wachawaq, paykuna llapa munayninwan psqu hina pawayta munachkanku. Qamñataq chaytaqa atinkin turiy. Manataq chaywan kusisqa kankichu. Muntikunapiqa huk uywakunaqa rimanku, anqas pisquchakunaqa sumaqllatañam takinku nispa. Ichapas qam chay atisqaykita astaman hananchay.

Chayta uyarispas, anqas pisquchaqa unanchayta qallaykusqa. Qiwllapa nisqanqa allinpuni kasqa, hinaspas kutichisqa.

-Aripuni paniy, chay nisqaykiqa chiqaqmi. Mana ima kasqayta allinta chanincharqanichu. Aswantaqyá, pisqukunapa ruwayninta allinta qispichisaq.

Qiwllaqa kusikusqa turichanta uyarispa, hinaspas nisqa:

-Allinmi turiy, qawankichu. Yanqallamanta yanapaykuyki. Willakusqayki, wak waytasapa wayqupis huk yachay wasi kan. Chaypis takiqkunata wachachinku. Ichapas qam chaypi yachapakuwaq. Sumaqllañam takiyniyki turiy. Allinta umanchaykuy.

-Chayqa allinmi paniy, anchata riqsikuyki yanapawasqaykimanta. Anqas pisqucha nisqa.

-Mana imamanta turiy chaypaqmi masi kanchik. Chayna kaptinqa, kunanmanta yachankiñam, challwakunallam wampuyta atinku.

-Arí paniy chaytaqa unanchaniñam

- Yuyariy, manam atinkichu… sapallaykiqa manan

-Ima ninkin paniy. Nisqa anqas pisquchaqa.

-Hamuy, hawayman siqay, sinchita hapikuy ñataq kimsakama yupay: huk, iskay, kimsaaaa

-Achachaw imatataq ruwachkanchik paniy.

-Hatun yakuta riqsiytachu munarqanki. Chaymanmiki richkanchik, allinta hapipakuy.

Anqas urpichaqa manas chaytaqa suyasqachu. Aswansi kusisqallana kasqa. Ancha munayninta tumpallatapas aypaptin. Yakupa waspiynintapas asnarisqa, chaynallataqsi yaku ukuman winapakusqa, chaypis ima sumaq kasqanta rikusqa.

Chaymantas qiwlla anqas pisquchawan hanay pata muntiman kutisqaku. Manaraq qiwlla pasakuptin, nisqa.

-Ichapas munayniykita allintachu qispirachinchik. Aswantaq, chayllapas kanyá.

-Añay panichay, anchata riqsikuyki.

-Munasqayki punchawpi, hatun yakuman riyta munaptiykiqa, qayamuwanki.

Chayllaman qiwlla yapaykusqa;

-Ama sumaq takiyniykita qunqaychu. Allinta yachapakuy chay yachay wasipi. Ichapas hatun allin takiq kawaq.

Chaynam hina, kay willakuyqa tukurqun.

Yuyariy, ima kasqaykita allinta chaninchay, ama pinqakuspa. Ima llamkay kaptinpas, atisqaykita ruway, chaynaqa llamkayniykim wiñachisunki.

Kay tapukuykunata kutichiy

¿ Imakunatataq anqas pisqucha ruwasqa?

¿ LLakisqa kaptikiqa aylluykipi pitaq amachasunki?

¿ Allintachu anqas pisqucha willakuy qallaypi rawasqa?