Τίτλος Προγράμματος : Τα παραμύθια της γιαγιάς πάνε σχολείο
Θεματικός Άξονας : Αξίες Ζωής
Τάξη που το Υλοποιεί : Β΄ Τάξη
Αριθμός Μαθητών : 20
Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός : Ψάλτη Ελένη
Συνεργάτες : Μπιλάλη Άννα , Κοκολιού Μαρία
Διάρκεια Προγράμματος : 4 μήνες
Στο εργαστήριο δεξιοτήτων ''Τα Παραμύθια της Γιαγιάς πάνε Σχολείο'', επιδιώχτηκε να δημιουργηθεί ένα ασφαλές και ευχάριστο περιβάλλον όπου οι μαθητές/τριες της Β' Δημοτικού, μέσα από τη μαγεία των λαϊκών παραμυθιών, να αναπτύξουν σημαντικές ψυχοκοινωνικές δεξιότητες. Βασικός στόχος ήταν να ενισχυθεί η φαντασία και η δημιουργικότητά τους, καθώς και η ικανότητά τους να κοινωνικοποιούνται, να συνεργάζονται και να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ως ομάδα.
Παράλληλα, επιδιώχτηκε να έρθουν σε επαφή με διαχρονικές αξίες και να καλλιεργηθεί η ενσυναίσθηση, μαθαίνοντας να μπαίνουν στη θέση του άλλου και να αντιδρούν στη βία. Επίσης, επιδιώχτηκε να ενισχυθεί η αυτοπεποίθησή τους και η ικανότητά τους για δράση μέσα στην ομάδα, δουλεύοντας με υπομονή και επιμονή για την επίτευξη των στόχων τους.
Έμφαση δόθηκε στην κατανόηση της διαφορετικότητας και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικής επίλυσης συγκρούσεων. Στόχος ήταν επίσης να κατανοήσουν την έννοια της θετικής εικόνας εαυτού και να αναγνωρίσουν ότι όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, μαθαίνοντας λειτουργικούς τρόπους διαχείρισής τους. Τέλος, επιδιώχτηκε η ενίσχυση της ικανότητάς τους να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα συναισθήματά τους λεκτικά, καθώς και να διαπραγματεύονται τις ιδέες τους.
Μια ξεχωριστή δραστηριότητα ήταν η δημιουργία του "Βιβλίου των Συναισθημάτων". Κάθε παιδί ζωγράφισε ένα ή περισσότερα συναισθήματα που ένιωθε εκείνη τη στιγμή. Στη συνέχεια, ενώσαμε όλες τις ζωγραφιές σε ένα βιβλίο, στο οποίο θα μπορούσαμε να ανατρέχουμε και στις επόμενες συναντήσεις μας, αποτελώντας μια οπτική αναπαράσταση του συναισθηματικού μας κόσμου ως ομάδα. Αυτή η δραστηριότητα έδωσε την ευκαιρία να μιλήσουμε για την ποικιλία των συναισθημάτων και την αποδοχή τους.
Μέσα από την αφήγηση του παραμυθιού "Ο Γεωργός και ο Λύκος" και μια σειρά διαδραστικών δραστηριοτήτων, οι μαθητές μας είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν σημαντικές δεξιότητες.
😍 Αρχικά, εμβάθυναν στην συναισθηματική κατανόηση. Εντόπισαν και ταξινόμησαν τα συναισθήματα των χαρακτήρων, μαθαίνοντας να διακρίνουν αυτά που μας κάνουν να νιώθουμε όμορφα από εκείνα που μας δυσκολεύουν, ενώ παράλληλα συνέδεσαν τα συναισθήματα με τις σωματικές τους αντιδράσεις.
😍 Στη συνέχεια, μέσω της ομαδικής δημιουργίας κολλάζ, ενισχύθηκε η συνεργασία και η ομαδική έκφραση. Οι μαθητές συνεργάστηκαν για να αναπαραστήσουν εικαστικά τις συναισθηματικές καταστάσεις του παραμυθιού, αξιοποιώντας τόσο τις ατομικές τους ζωγραφιές όσο και επιπλέον υλικά.
😍 Η εικαστική αναπαράσταση σημαντικών σκηνών και η χρονολογική ταξινόμηση των ζωγραφιών βοήθησαν τα παιδιά να ανασυνθέσουν και να οπτικοποιήσουν την πλοκή της ιστορίας, βελτιώνοντας την κατανόηση της αφήγησης και την αλληλουχία των γεγονότων.
😍 Τέλος, με τη δημιουργία διαλόγων, οι μαθητές όχι μόνο ανέπτυξαν τη λεκτική επικοινωνία και τη δημιουργική γραφή, αλλά και εμβάθυναν στην κατανόηση των κινήτρων και των συναισθημάτων των χαρακτήρων, θέτοντας τις βάσεις για μελλοντική δραματοποίηση.
Το παραμύθι "Ο Λιόντος" αποτέλεσε την αφετηρία για μια βαθύτερη εξερεύνηση του κόσμου των συναισθημάτων, εστιάζοντας αυτή τη φορά στους φόβους.
Αφού συζητήσαμε για την ιστορία και τους χαρακτήρες του παραμυθιού, δημιουργήσαμε έναν ασφαλή χώρο όπου κάθε παιδί ένιωσε άνετα να μοιραστεί τους δικούς του φόβους. Η δραστηριότητα "Το Κουτί των Φόβων", όπου οι μαθητές έγραψαν ανώνυμα όσα τους φοβίζουν, ενίσχυσε την αίσθηση του ανήκειν και της εμπιστοσύνης στην ομάδα.
Η διαδικασία του να διαβάζει κάθε παιδί έναν τυχαίο φόβο από το κουτί και να τον συζητάμε στην ολομέλεια, όχι μόνο ανέδειξε τις σωματικές αντιδράσεις που συνοδεύουν τους φόβους, αλλά κυρίως ενθάρρυνε την αλληλεππίδραση και την επικοινωνία μεταξύ των μαθητών. Μαζί, ως ομάδα, αναζητήσαμε πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης για κάθε φόβο. Η συζήτηση αυτή, βασισμένη στην αμοιβαία υποστήριξη, δίδαξε στα παιδιά ότι δεν είναι μόνα τους απέναντι στους φόβους τους και ότι η δύναμη της ομάδας μπορεί να προσφέρει λύσεις και ασφάλεια.
Τέλος, η εικαστική έκφραση των φόβων μέσω της ζωγραφικής έδωσε στους μαθητές έναν ακόμη τρόπο να επεξεργαστούν και να εξωτερικεύσουν αυτά τα συναισθήματα.
Συνολικά, αυτή η συνάντηση ήταν καθοριστική. Τα παιδιά αναγνώρισαν, μοιράστηκαν και επεξεργάστηκαν τους φόβους τους σε ένα υποστηρικτικό και συνεργατικό περιβάλλον, ενισχύοντας ταυτόχρονα τις κοινωνικές τους δεξιότητες και την ενσυναίσθηση προς τους συμμαθητές τους. Έμαθαν ότι η συζήτηση και η αλληλεγγύη είναι πολύτιμα εργαλεία για την αντιμετώπιση των όποιων δυσκολιών.
"Το Δεσποίνι" αποτέλεσε μια μοναδική αφετηρία για τους μαθητές μας, καθώς το προσέγγισαν χωρίς προηγούμενη καθοδήγηση. Ξεκινώντας με ατομική ανάγνωση και εικαστική αποτύπωση των σκηνών που τους εντυπωσίασαν, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν την προσωπική τους κατανόηση της ιστορίας και να εκφράσουν τις πρώτες τους σκέψεις.
Στην ολομέλεια, η κοινή παρουσίαση των ζωγραφιών και η ανταλλαγή εντυπώσεων δημιούργησε έναν πλούσιο διάλογο, όπου κάθε παιδί μοιράστηκε το πώς αντιλήφθηκε το κεντρικό θέμα. Ακολούθως, η ομαδική ανασύνθεση της ιστορίας μέσα από τις ζωγραφιές ενίσχυσε τη συνεργασία και την ικανότητα αφήγησης των μαθητών.
Η σύγκριση των διαφορετικών εκδοχών της ιστορίας που παρουσίασαν οι ομάδες ανέδειξε με εντυπωσιακό τρόπο την κοινή κατανόηση της βασικής πλοκής και των μηνυμάτων του παραμυθιού, παρά τις όποιες διαφοροποιήσεις στην αφήγηση. Αυτό υπογράμμισε την ικανότητα των παιδιών να εντοπίζουν τον πυρήνα της ιστορίας και να αναγνωρίζουν τα βασικά της σημεία.
Πέρα από την κατανόηση της αφήγησης, το "Δεσποίνι" αποτέλεσε μια ισχυρή πηγή έμπνευσης για την αντιμετώπιση των δύσκολων καταστάσεων. Οι μαθητές/τριες αντιλήφθηκαν ότι η "κακοτυχία" δεν είναι μόνιμη και ότι πάντα υπάρχουν τρόποι να επηρεάσουμε την πορεία μας και να ανατρέψουμε τις αρνητικές συνθήκες. Μέσα από την ιστορία, ενισχύθηκε η έννοια της ελπίδας και της ανθεκτικότητας.
Το παραμύθι "Οι Τρεις Καλές Συμβουλές" αποτέλεσε την ιδανική αφετηρία για να εξερευνήσουμε βαθύτερα σημαντικές αξίες και, κυρίως, την αποτελεσματική διαχείριση του θυμού. Οι βασικοί στόχοι του παραμυθιού, δηλαδή η επικέντρωση στους δικούς μας στόχους, η αποφυγή των βιαστικών συμπερασμάτων και η κατανόηση ότι δεν υπάρχουν καλά ή κακά συναισθήματα αλλά διαφορετικές συμπεριφορές, τέθηκαν ως οδηγός για τις δραστηριότητές μας.
Ξεκινήσαμε με "Το Κουτί του Θυμού", μια δραστηριότητα που έδωσε τη δυνατότητα σε κάθε παιδί να εκφράσει ανώνυμα όσα το θυμώνουν. Η ανάγνωση και η συζήτηση των φόβων αποκάλυψε την κοινή φύση των αιτιών του θυμού, δημιουργώντας αίσθηση σύνδεσης και ενσυναίσθησης μεταξύ των μαθητών.
Η πιο βιωματική προσέγγιση έγινε μέσα από τη δραστηριότητα "Τα Θυμωμένα Μπαλόνια". Με τη χρήση των μπαλονιών, τα παιδιά κατανόησαν με δραματικό τρόπο τις συνέπειες του ανεξέλεγκτου θυμού (το σκάσιμο που προκαλεί φόβο στους άλλους και εξάντληση στον ίδιο), καθώς και του θυμού που εκφράζεται άτσαλα και βλάπτει αθώους (το ανεξέλεγκτο πέταγμα του μπαλονιού). Η συζήτηση κορυφώθηκε όταν το μπαλόνι άφησε σιγά-σιγά τον αέρα, συμβολίζοντας την ελεγχόμενη και εποικοδομητική έκφραση του θυμού. Αυτή η δραστηριότητα κατέδειξε ότι ο θυμός είναι μια ισχυρή ενέργεια που, αν διαχειριστεί σωστά, μπορεί να είναι βοηθητική και όχι καταστροφική.
Ολοκληρώνοντας, ο "Οδηγός Διαχείρισης του Θυμού" ενθάρρυνε κάθε παιδί να σκεφτεί προσωπικές στρατηγικές αντιμετώπισης. Η ανταλλαγή ιδεών στην ομάδα όχι μόνο εμπλούτισε τις επιλογές του καθενός, αλλά και ενίσχυσε την αίσθηση της κοινότητας και της αμοιβαίας υποστήριξης στην αντιμετώπιση των συναισθηματικών προκλήσεων. Συνολικά, οι δραστηριότητες αυτές ενδυνάμωσαν τα παιδιά, δίνοντάς τους πρακτικά εργαλεία για να αναγνωρίζουν, να κατανοούν και να διαχειρίζονται δημιουργικά το θυμό τους, προς όφελος του εαυτού τους και των γύρω τους.
Το παραμύθι "Η Κουδούνα" μας προσέφερε μια πλούσια αφετηρία για να εξερευνήσουμε σημαντικές αξίες και να συζητήσουμε πολύτιμα μαθήματα ζωής. Η προσέγγισή μας ξεκίνησε με την αφήγηση της ιστορίας από την εκπαιδευτικό, προσκαλώντας τα παιδιά να βυθιστούν στον κόσμο των χαρακτήρων και των γεγονότων.
Στη συνέχεια, μέσω της αναδιήγησης του παραμυθιού από τους ίδιους τους μαθητές/τριες, εμπεδώθηκε η κατανόηση της πλοκής και των μηνυμάτων της. Η συζήτηση που ακολούθησε ήταν καθοριστική, καθώς μας οδήγησε σε βαθύτερες σκέψεις σχετικά με τους κεντρικούς στόχους της ιστορίας.
Ειδικότερα, οι μαθητές/τριες κατανόησαν ότι:
Η δυσκολία μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία για μια καλύτερη ζωή, αρκεί να αποφασίσουμε να την αντιμετωπίσουμε και να μην αφήσουμε τον φόβο να μας ακινητοποιήσει.
Η πλεονεξία έχει αρνητικές συνέπειες, μαθαίνοντας να διακρίνουν τις επιθυμίες από την υπερβολική απληστία.
Οι καλές σχέσεις και η αλληλεγγύη μπορούν να αποβούν σωτήριες σε δύσκολες στιγμές, τονίζοντας τη σημασία της φιλίας και της υποστήριξης.
Κάποια μυστικά είναι καλύτερο να παραμείνουν προσωπικά, ενισχύοντας την έννοια της διακριτικότητας και της προσωπικής οριοθέτησης.
Μέσα από την "Κουδούνα", οι μαθητές/τριες δεν άκουσαν απλώς μια ιστορία, αλλά συμμετείχαν ενεργά σε μια διαδικασία που τους βοήθησε να αποκτήσουν ενσυναίσθηση, να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη και να ενσωματώσουν βασικές κοινωνικές και ηθικές αξίες στην καθημερινότητά τους. Το παραμύθι έγινε ένα εργαλείο για προβληματισμό και προσωπική ανάπτυξη.
Συνολικά, το πρόγραμμα "Τα Παραμύθια της Γιαγιάς πάνε Σχολείο" αποτέλεσε μια πλούσια και εποικοδομητική εμπειρία, που ενδυνάμωσε τους μαθητές/τριες και τους εξόπλισε με πολύτιμα εφόδια για τη ζωή.
Η δασκάλα της Β΄ Τάξης Ψάλτη Ελένη