Harta Intelek (HI) merujuk kepada hak eksklusif yang diberikan kepada pencipta untuk melindungi hasil ciptaan dan inovasi mereka. UiTM, melalui Dasar Harta Intelek UiTM (DHI UiTM) dan Business Innovation & Technology Commercialization Centre (BITCOM), memainkan peranan utama dalam menguruskan perlindungan, pengkomersialan, dan pemindahan teknologi berkaitan harta intelek universiti.

Harta Intelek boleh dikategorikan kepada:
✅ Paten – Perlindungan bagi ciptaan baharu yang melibatkan inovasi teknikal.
✅ Hak Cipta – Perlindungan automatik bagi karya sastera, seni, muzik, dan perisian.
✅ Cap Dagangan – Simbol, logo, atau jenama yang membezakan produk atau perkhidmatan.
✅ Reka Bentuk Perindustrian – Perlindungan terhadap bentuk atau corak estetik sesuatu produk.
✅ Petunjuk Geografi – Produk yang mempunyai ciri unik berdasarkan lokasi geografi asalnya.
✅ Rahsia Perdagangan – Maklumat sulit yang memberikan kelebihan kompetitif kepada pemiliknya.

🎥 Video Pengenalan Harta Intelek oleh MyIPO [Klik untuk tontonan] 

Harta Intelek terdiri daripada beberapa kategori utama yang memberikan perlindungan undang-undang kepada hasil ciptaan dan inovasi. Setiap kategori mempunyai peranan penting dalam memastikan hak pencipta dilindungi dan membolehkan pengkomersialan hasil penyelidikan.

Sumber dari BITCOM: https://bitcom.uitm.edu.my/index.php/intellectual-property-ip/about

Hak Cipta ialah hak eksklusif yang diberikan kepada pencipta, pemilik hak cipta, dan pelaku untuk mengawal karya kreatif mereka dalam tempoh tertentu di bawah Akta Hak Cipta 1987. Hak ini melindungi hasil kerja asli daripada disalin, diedarkan, atau digunakan tanpa kebenaran pemiliknya.

Jenis Karya yang Layak Mendapat Hak Cipta

Hak cipta diberikan kepada pelbagai jenis karya kreatif, termasuk:

✅ Karya Sastera – Buku, artikel, jurnal, skrip, dan penulisan akademik.
✅ Karya Muzik – Lagu, lirik, komposisi muzik.
✅ Karya Seni – Lukisan, poster, fotografi, patung, dan seni reka.
✅ Filem – Filem pendek, dokumentari, animasi, dan rakaman visual lain.
✅ Rakaman Bunyi – Lagu, ucapan, atau persembahan yang direkodkan.
✅ Siaran (Broadcasts) – Penyiaran televisyen, radio, dan siaran digital.
✅ Karya Derivatif – Karya baharu yang diadaptasi daripada karya asal seperti terjemahan atau ringkasan.

🎥Hak Pemilik Hak Cipta

Pemilik Hak Cipta diberikan tiga jenis hak utama:

1. Hak Undang-Undang (Legal Rights)

• Pemilik hak cipta mempunyai hak eksklusif untuk mengawal penggunaan karyanya.

• Boleh mengambil tindakan undang-undang terhadap pencabulan hak cipta.

• Penguatkuasaan dilakukan oleh Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup (KPDN)serta Polis Diraja Malaysia (PDRM).

2. Hak Ekonomi (Economic Rights)

• Hak untuk mengawal penerbitan semula, komunikasi kepada umum, persembahan, penyiaran, dan penyewaan komersil karya mereka.

• Pemilik boleh mendapatkan manfaat kewangan melalui lesen, penyerahan hak, atau jualan hak cipta.

3. Hak Moral (Moral Rights)

• Hak Paterniti – Hak pencipta untuk diiktiraf sebagai pemilik asal karya.

• Hak Integriti – Hak untuk menghalang sebarang perubahan yang boleh menjejaskan reputasi karya asal.

⏳Tempoh Perlindungan Hak Cipta

Tempoh perlindungan berbeza mengikut jenis karya:

📌 Karya Sastera, Muzik & Seni - Sepanjang hayat pencipta + 50 tahun selepas kematian.

📌 Filem & Rakaman Bunyi - 50 tahun dari tarikh penerbitan pertama.

📌 Persembahan - 50 tahun dari tarikh persembahan atau rakaman pertama.

📌 Siaran (Broadcasts) - 50 tahun dari tarikh siaran pertama.

🚫Pencabulan Hak Cipta (Copyright Infringement)

Seseorang yang menggunakan karya hak cipta tanpa kebenaran pemiliknya boleh dianggap telah melakukan pelanggaran hak cipta di bawah Akta Hak Cipta 1987.

🔴 Antara tindakan yang dianggap sebagai pelanggaran hak cipta:
❌ Menyalin, mempersembahkan, atau mengedarkan karya tanpa kebenaran.
❌ Mengimport bahan bercetak atau media yang dicetak rompak.
❌ Menghasilkan atau menjual salinan tidak sah untuk tujuan komersial.
❌ Menyebarkan salinan cetak rompak melalui media sosial atau platform digital.
❌ Memiliki salinan haram untuk tujuan selain penggunaan peribadi.
❌ Mengubah atau memanipulasi karya asal tanpa kebenaran pemiliknya.

📌 Nota: Pelanggaran hak cipta boleh dikenakan tindakan undang-undang, termasuk denda dan hukuman penjara.

Paten adalah hak eksklusif yang diberikan kepada pencipta untuk melindungi ciptaan baharu yang melibatkan penyelesaian teknikal kepada masalah tertentu. Ia membolehkan pencipta menghalang orang lain daripada menggunakan, mengeluarkan, atau menjual ciptaan tersebut tanpa kebenaran.

Ciri-ciri Paten:

✅ Ciptaan mesti baharu dan belum pernah didedahkan kepada umum.
✅ Mempunyai langkah penciptaan, iaitu sesuatu yang tidak jelas atau biasa dalam bidang teknikal tertentu.
✅ Boleh digunakan secara industri, bermaksud ciptaan boleh dihasilkan dan digunakan dalam bidang komersial.

Tempoh Perlindungan:

🔹 20 tahun dari tarikh pemfailan dengan syarat pembayaran yuran tahunan kepada MyIPO.

Contoh Paten:

📌 Teknologi penapisan air baharu
📌 Mesin automasi pertanian
📌 Inovasi dalam reka bentuk bateri tahan lama

Reka Bentuk Perindustrian merujuk kepada ciri estetik atau rupa luaran sesuatu produk yang memberikan nilai keunikan dan daya tarikan komersial.

Ciri-ciri Reka Bentuk Perindustrian:

✅ Bentuk atau corak sesuatu produk yang baharu dan menarik.
✅ Tidak boleh mengandungi fungsi teknikal atau mekanikal (ini dilindungi oleh paten).
✅ Tidak boleh menyerupai reka bentuk yang telah wujud di pasaran.

Tempoh Perlindungan:

🔹 5 tahun dan boleh diperbaharui sehingga maksimum 25 tahun.

Contoh Reka Bentuk Perindustrian:

📌 Reka bentuk botol minuman eksklusif
📌 Corak unik pada fabrik pakaian
📌 Bentuk inovatif alat elektronik

Cap dagangan ialah lambang, perkataan, frasa, atau reka bentuk yang digunakan untuk mengenal pasti dan membezakan sesuatu produk atau perkhidmatan daripada pesaing. Ia bertindak sebagai identiti jenama dan membantu membina reputasi pasaran.

Ciri-ciri Cap Dagangan:

✅ Mempunyai unsur keunikan dan tidak menyerupai tanda dagangan sedia ada.
✅ Digunakan dalam perdagangan bagi melambangkan asal-usul sesuatu produk atau perkhidmatan.
✅ Tidak boleh mengelirukan pengguna atau menggunakan nama generik.

Tempoh Perlindungan:

🔹 10 tahun dan boleh diperbaharui setiap 10 tahun tanpa had.

Contoh Cap Dagangan:

📌 Logo dan nama UiTM
📌 Slogan korporat sesuatu syarikat
📌 Simbol khas bagi produk tertentu