Ο Κόσμος του Μέλλοντος Ράπτη Διονυσία (Α'2)
Τα τελευταία χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη (AI) έχει αναπτυχθεί ραγδαία, με εντυπωσιακά αποτελέσματα: μηχανές που παίζουν σκάκι καλύτερα από τους ανθρώπους, εφαρμογές που συνομιλούν σαν πραγματικοί φίλοι και προγράμματα που γράφουν ποιήματα ή ζωγραφίζουν πίνακες. Αυτό γεννά ένα ερώτημα που κάποτε έμοιαζε επιστημονική φαντασία: μπορεί η μηχανή να σκέφτεται; Και αν ναι, είναι η "σκέψη" της ίδια με τη δική μας;
Ήδη βλέπουμε την τεχνητή νοημοσύνη να επηρεάζει την καθημερινότητά μας: στα κινητά μας, στην εκπαίδευση, στην ιατρική και στη διασκέδαση. Αυτό όμως συνοδεύεται και από ερωτήματα ηθικής φύσεως. Ποιος έχει την ευθύνη όταν μια μηχανή κάνει λάθος; Πρέπει να μιλάμε στα ρομπότ σαν να είναι άνθρωποι; Και κυρίως: θα μας αντικαταστήσουν ποτέ οι μηχανές;
Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι, παρότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι εντυπωσιακή, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα, ηθική κρίση και ικανότητα για αγάπη και ενσυναίσθηση. Αντί να φοβόμαστε τις μηχανές, μπορούμε να μάθουμε να ζούμε μαζί τους, χρησιμοποιώντας τις για το καλό της ανθρωπότητας.
Το πιο σημαντικό ίσως δεν είναι να αναρωτιόμαστε αν η μηχανή μπορεί να σκεφτεί, αλλά αν εμείς μπορούμε να σκεφτούμε υπεύθυνα για το πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε.
Καταρχάς, είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε τη λειτουργία από τη συνείδηση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να "σκέφτεται" με την έννοια ότι επεξεργάζεται δεδομένα, παίρνει αποφάσεις και μαθαίνει από την εμπειρία. Ωστόσο, δεν αισθάνεται, δεν έχει συναισθήματα ή συνείδηση και δεν κατανοεί τον κόσμο όπως ένας άνθρωπος. Για παράδειγμα, ένα πρόγραμμα μπορεί να αναγνωρίσει μια εικόνα γάτας, αλλά δεν ξέρει τι σημαίνει να έχεις ένα κατοικίδιο ή πώς είναι να το αγαπάς.
Η ανθρώπινη σκέψη περιλαμβάνει πολύ περισσότερα: εμπειρίες, αξίες, φαντασία, συναισθήματα και δημιουργικότητα που γεννιούνται από την προσωπική επαφή με τον κόσμο. Η τεχνητή νοημοσύνη, όσο έξυπνη κι αν είναι, βασίζεται σε αλγόριθμους που προγραμματίζονται από ανθρώπους και μαθαίνουν από τεράστιες ποσότητες δεδομένων. Δεν έχει ελεύθερη βούληση ούτε αληθινή κατανόηση.
Ωστόσο, οι διαφορές αρχίζουν να γίνονται όλο και πιο λεπτές. Τα νέα μοντέλα AI μπορούν να γράφουν κείμενα, να κάνουν χιούμορ, ακόμα και να απαντούν με ενσυναίσθηση. Αυτό δημιουργεί ένα νέο ηθικό και φιλοσοφικό ερώτημα: αν κάτι συμπεριφέρεται σαν να σκέφτεται, μήπως τελικά σκέφτεται; Ο Άγγλος μαθηματικός Άλαν Τούρινγκ είχε θέσει το ερώτημα αυτό ήδη από τη δεκαετία του 1950.
Η απάντηση ίσως να μην είναι τόσο απλή. Προς το παρόν, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ίδια με την ανθρώπινη σκέψη, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορεί να μας βοηθήσει, να μας εμπνεύσει ή να μας προβληματίσει. Το μέλλον είναι ανοιχτό, και ίσως κάποτε να χρειαστεί να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει "σκέφτομαι".