Hieronder bespreken we statistiekem van de Euro 2020 over de manier waarop goals worden gescoord in topwedstrijden. We gebruiken die inzichten om tips te geven hoe we onze trainingen kunnen gebruiken om nog effectiever in het maken van goals te worden.
De eerste twee grafieken laten zien vanuit welke delen van de cirkel de meeste goals worden gemaakt. De eerste grafiek toont de statistieken voor herenhockey, de tweede voor de dames. De tweede set grafieken toont het percentage succesvolle doelpogingen voor de verschillende locaties in de cirkel, ook weer voor heren en dames.
Er is een duidelijk verschil tussen de manier waarop mannen en vrouwen scoren. De dames scoren vaker vanuit posities recht voor de goal, terwijl mannen vaker scoren vanaf de randen van de cirkel en schuinere posities. Er zijn veel redenen voor deze verschillen. Mannen hebben over het algemeen meer kracht, en kunnen daardoor de keeper te snel af zijn vanaf de kop cirkel of een wijde positie. Vrouwen scoren juist veel tip-ins vlak voor de goal. Vrouwelijke keepers zijn relatief sterk omdat ze voor gebruik maken van snelle reacties en wendbaarheid, in plaats van kracht. Daardoor is het moeilijker om ze te snel af te zijn vanaf de kop cirkel.
Daarnaast spelen dames en heren tactisch heel anders. Mannen hebben de neiging lange passes te spelen en veel 1:1 duels aan te gaan naar de cirkel. Daardoor moeten ze meer doelpogingen vanaf de kop of een wijde hoek nemen. Dames spelen een tactischer spel, waarbij de verdedigers beter staan opgesteld. Dat betekent dat ze naar openingen moeten zoeken om door de dichte verdedigingslinie heen te komen, wat leidt tot meer tip-ins en scoringskansen van dichtbij.
Deze kennis uit het tophockey kan ons helpen om beter gebruik te maken van de kwaliteiten van de spelers. Dat betekent niet dat we blind deze patronen moeten volgen, want het is altijd goed zelf uit te vinden wat het beste werkt. Het is wel zo dat je je moet realiseren dat je een belangrijke bron van doelpunten mist als je bij de dames en meisjes geen tip-ins maakt.
Percentage veldgoals per locatie in de cirkel
Percentage succesvolle doelpogingen per locatie in de cirkel
De volgende twee grafieken tonen het percentage goals dat wordt gescoord vanuit het veld, een stafcorner en een strafbal voor respectievelijk heren- en damesteams. Mannen scoren meer goals vanuit het veld dan vrouwen. Strafcorners zijn ook een erg belangrijke bron van goals, met 39% bij de mannen en 43% bij de vrouwen. Dat betekent niet dat we een gelijk percentage van de trainingstijd aan strafcorners moeten besteden, maar het is wel zinvol er regelmatig aandacht aan te besteden. Dat kan door drie spelers te kiezen die aangever, stopper en slag/push-speler zijn, en ze 20 ballen laten spelen. Daarna wissel je door naar 3 andere spelers. Aan het einde kun je de oefening 10 minuten met alle spelers doen. Bij de jongere teams is het zinvol ervoor te zorgen dat de spelers in staat zijn ballen goed aan te geven en te stoppen, zodat ze deze vaardigheid later ook effectief in de wedstrijden kunnen inzetten.
Met de volgende twee grafieken zoomen we in op de manier waarop goals vanuit het veld worden gescoord. 'Aannemen en scoren' betekent dat je in de cirkel staat en de bal aangespeeld krijgt van een teamgenoot, en daarmee vervolgens scoort. 'Brengen & scoren' is als ze zelf loopt, of dribbelt met de bal en vervolgens scoort. '1e keer' betekent dat je vanuit een positie waarin je de bal niet in bezit hebt, hem toch met één slag de goal in slaat.
Bij deze statistieken is er een groot verschil tussen mannen en vrouwen. Bij de heren zijn de drie types van veldgoals redelijk gelijk verdeeld, maar bij de dames zijn '1e keeer' goals goed voor maarliefst 52%! Brengen & scoren komt juist veel minder voor bij de dames, met 19%. Dat zou kunnen door de manier waarop gespeeld wordt bij internationaal hockey (vrouwen spelen meer op tactiek en minder op kracht). Het hangt ook samen met het verschil in scoringsposities binnen de cirkel. Brengen & scoren gebeurt meestal vanaf de kop cirkel, of vanuit een hoek, en dat zijn plaatsen van waaruit de dames relatief minder scoren.
Het is natuurlijk belangrijk dat teams alle scoringsmogelijkheden goed beheersen, maar bij de meisjes is het cruciaal dat ze goed zijn in tip-ins en goals in één keer. De andere dingen moet je vooral ook blijven oefenen, uiteindelijk werkt een totaalaanpak het beste. De scoortechnieken zijn typisch iets dat je met individuele spelers of in kleine groepjes oefent (bijvoorbeeld aannemen & scoren). Met het hele team kun je ze ingebed in een wedstrijdvorm oefenen.
De grafieken tonen de technieken die mannen en vrouwen gebruiken om te scoren. Ter verduidelijking uitleg van een aantal van de gebruikte technieken.
Van achteren: als de bal achter je is en je je lichaam draait zodat je van daar kunt scoren
Vloer/rollen: je draait om de keeper heen en scoort, waarna je op de grond valt
Split grip: je houdt je handen uit elkaar en slaat met een soort stootslag
Staande backhand: een backhand waarbij je niet door je knieën zakt, maar rechtop blijft staan.
Het is opvallend hoe weinig goals vanuit de forehand worden gescoord vergeleken met de backhand. Het hoge percentage tip-ins is ook opvallend. Als je de percentages voor mannen en vrouwen vergelijkt, dan zijn de technieken bij de mannen veel gelijker verdeeld. De dames gebruiken sommige technieken niet of nauwelijks en scoren vooral met een backhand of via een tip-in.
We trainen niet al deze technieken, we richten ons vooral op de forehand slag, en vervolgens de backhand en soms ook tip-ins. Het is ook niet nodig voor een D-speler om de staande backhand volledig te beheersen. Wel is het zinvol om hem aan ze uit te leggen en ze de techniek eens te laten proberen. Ze kunnen het dan zelf verder leren als ze dat willen, zodat ze hem in de toekomst in wedstrijden kunnen gebruiken. In plaats van het oefenen van goalschieten door naar de kop van de cirkel te rennen en op goal te schieten, is het zinvoller in kleine groepjes te oefenen op in één keer scoren, aannemen & scoren, of brengen & scoren. Het is dus belangrijk situaties te creëren waarin spelers deze vaardigheden kunnen proberen en oefenen. Effectief scoren betekent dat je creatief moet zijn, dus moeten we ervoor zorgen dat de trainingen daar ruimte voor bieden, en de spelers vervolgens aanmoedigen daar gebruik van te maken.
De termen 'sterke kant' en 'zwakke kant' kun je beter niet meer gebruiken, maar vervangen door backhand en forehand. Statistisch gezien is de backhand eigenlijk de sterke kant van de speler, maar mensen gebruiken die term altijd voor de forehand. Eigenlijk bestaat er geen 'sterke kant' in het hockey als het op scoren aankomt.
Tenslotte betekenen de verschillen tussen mannen en vrouwen niet dat we niet iedereen dezelfde technieken moeten leren. Er is geen reden waarom ze dat niet zouden kunnen. Ze worden er misschien niet even goed of effectief in, maar het kan nog steeds nuttig zijn. Er zijn geen 'mannentechnieken' en 'vrouwentechnieken'.
Tenslotte kijken we naar overtal en ondertal in de cirkel bij doelpunten. Hierbij tellen we de keeper mee, dus 'gelijk' kan bijvoorbeeld betekenen dat er 4 aanvallers, 3 verdedigers en één keeper in de cirkel zijn. Normaal gesproken tellen we de keeper niet mee bij over- of ondertal, maar hier volgen we de definitie van de FIH die dat wel doet.
De grafieken laten zien dat bijna alle goals worden gescoord vanuit een positie van ondertal. Dat lijkt op het eerste gezicht heel verrassend, maar is dat niet als je er beter over nadenkt. Normaal gesproken hebben we een vrije verdediger, waarbij de meeste teams met drie aanvallers spelen. Daarom zijn er meestal meer verdedigers dan aanvallers.
In de trainingen creëren we ook ondertal situaties, maar misschien niet vaak genoeg. Dat komt onder andere omdat we graag willen dat er veel goals vallen bij de training, en als er meer verdedigers in de cirkel staan gebeurt dat minder snel. Er is dan ook het risico dat de keeper zich gaat vervelen, wat vooral bij de jonge teams een probleem kan zijn. Dat kun je oplossen door bij jonge teams te beginnen met een overtal en dat geleidelijk af te bouwen naar een gelijk aantal aanvallers en verdedigers. Vervolgens kun je gaan werken met een oplopend ondertal. Je kunt dit zowel in de loop van 1 training doen als gedurende het seizoen.
Creëer situaties die spelsituaties nabootsen
Richt je op het nemen van beslissingen tijdens de aanval
Leer om effectieve uitkomsten te creëren
Houd ruimte vrij voor de aanval: als je een speler op de kop cirkel zet, zal die gedekt worden door de tegenstander. Daardoor is er voor andere aanvallers geen ruimte meer om met de bal door dat deel van de cirkel naar voren te rennen en te scoren of een voorzet naar een teamgenoot voor een tip-in te geven.
Werk steeds meer naar ondertalsituaties toe naarmate de spelers ouder worden
Laat spelers nieuwe dingen proberen.
Zorg ervoor dat spelers alle scoringstechnieken beheersen, of er in ieder geval kennis mee hebben gemaakt
Help spelers deze technieken verder te ontwikkelen
Leg uit waarom je een bepaalde techniek zou kiezen in een wedstrijd, als je van achteren schiet is dat bijvoorbeeld meestal omdat je gedekt wordt door een verdediger.
Geef voorrang aan de behoeftes van de spelers en de meest noodzakelijke opties
Goals scoren is een belangrijk onderdeel van het hockey, en teams die daar goed in zijn presteren goed. We moeten ons daarom meer richten op het verbeteren van onze scoortechnieken, en meer doelpuntenmakers creëren. Om dat te bereiken moeten we anders gaan denken en creativiteit meer aanmoedigen, en vaker in kleine groepjes werken aan scoren tijdens de trainingen. Vraag om hulp als het je niet lukt om een bepaalde techniek aan te leren. Het is zinvol hier al bij jonge spelers mee te beginnen, ook al zullen ze er nog niet meteen heel succesvol mee zijn. Op goal slaan met het hele team (zoals vaak gebeurt als warming-up voor een wedstrijd) is niet voldoende als scoringsoefening. Ben creatief, vraag om hulp en deel je eigen ideeën en succesaanpak met andere teams!