Lumumba Dag 2026 in Halle: ‘Bibliotheek Halle maakt de link met Congo tastbaar’

Met een voorleessessie in de bibliotheek, een ingetogen herdenkingsmoment in het stadspark en een informele ontmoeting in de Oxfam Wereldwinkel stond Halle op zaterdag 17 janbuari stil bij Lumumba Dag 2026, precies 65 jaar na de moord op Patrice Lumumba, de eerste democratisch verkozen premier van Congo.

Onder het motto samen luisteren, samen herinneren, samen betekenis geven organiseerde Dekoloniseer Halle voor de achtste keer een publiek toegankelijke herdenking. De activiteiten brachten inwoners van Halle, leden van de Congolese gemeenschap en geïnteresseerden van alle leeftijden samen.

Verhalen als vensters op Congo
De namiddag startte in Bibliotheek De Bospoort met een voorleessessie rond vier invloedrijke Congo-boeken, begeleid door journaliste Astrid Houthuys (De Standaard). Fragmenten uit werken van Joseph Conrad (Hart der duisternis / Heart of Darkness), Nadia Nsayi (Dochter van de dekolonisatie), John Vandaele (Kan

Congo de wereld redden?) en David Van Reybrouck (Congo: Een geschiedenis) werden voorgesteld door Hallenaars met diverse achtergronden; respectievelijk : Eunice Yahuma, Hilde Rooselaer, Andy Pelendo en Andries Devogel.

Door het hardop lezen van literaire en historische teksten, gecombineerd met beeldfragmenten, ging de sessie expliciet op zoek naar wat historici een historische sensatie noemen: een moment waarop verleden en heden elkaar raken en geschiedenis niet louter kennis wordt, maar een lichamelijk en emotioneel ervaren contact. “Boeken verzamelen geen feiten, ze construeren verhalen,” zei Astrid Houthuys (De Standaard) in haar inleiding. “Er is maar één verleden, maar er zijn vele manieren om dat verleden tot leven te brengen. Precies daarin schuilt hun kracht.”

“Boeken vertellen niet alleen wat er is gebeurd,” zei Astrid Houthuys. “Ze kunnen een gevoel oproepen van nabijheid. Soms is dat precies wat nodig is om historisch besef echt te laten binnenkomen.”

Schepen Louis van Dionant (mondiaal beleid) onderstreepte het belang daarvan: “Als stad vinden we het belangrijk ruimte te maken voor verhalen die ons verbinden én uitdagen. Boeken helpen ons om stil te staan bij onze gedeelde koloniale geschiedenis, zonder slogans, maar met nuance.”

Van koloniale beeldvorming tot hedendaagse stemmen
De gekozen boeken boden uiteenlopende perspectieven: van het koloniale narratief in ‘Heart of Darkness’ tot de persoonlijke en politieke doorwerking van het koloniale verleden in ‘Dochter van de dekolonisatie’. Een vaak geciteerde zin van auteur Nadia Nsayi klonk opnieuw scherp en actueel: “Ik ben hier, in België, omdat jullie daar waren, in Congo.” Ook hedendaagse mondiale vraagstukken kwamen aan bod.
In ‘Kan Congo de wereld redden?’ toont journalist John Vandaele hoe het Congolese regenwoud cruciaal is voor het mondiale klimaat.  “Samenwerking met Congo is geen liefdadigheid,” klonk het. “Het is een gedeeld belang.”

Herdenking in het stadspark
Aansluitend vond in het stadspark van Halle een kort en respectvol herdenkingsmoment plaats bij de koloniale beelden. Daar werd niet alleen de historische gebeurtenis herdacht, maar ook stilgestaan bij de bredere betekenis van Patrice Lumumba vandaag. De executie van Patrice Lumumba, samen met Joseph Okito en Maurice Mpolo op 17 januari 1961, betekende meer dan het uitschakelen van een politieke leider. Ze markeerde ook het brutaal einde van de hoop op een nieuw dekoloniaal begin na 80 jaar koloniale onderdrukking.

Hoewel Lumumba opereerde in de gespannen context van de Koude Oorlog, blijft hij een krachtig symbool van verzet tegen kolonialisme en een inspiratiebron voor wie strijdt voor emancipatie en rechtvaardigheid in de wereld.

“Herdenken is geen afgesloten hoofdstuk,” klonk het tijdens de toespraak. “Vandaag herdenken we niet alleen een moord. We eren ook een droom: de droom van waardigheid, zelfbeschikking en rechtvaardigheid.” Volgens de sprekers blijft Lumumba’s gedachtegoed actueel. “Politieke onafhankelijkheid is geen eindpunt,” werd benadrukt, “maar een voortdurende strijd om economische zeggenschap en sociale vooruitgang.”

Ontmoeting en gesprek
De dag werd afgesloten met een informele nieuwjaarsdrink in de Oxfam Wereldwinkel, waar deelnemers verder in gesprek gingen bij Congolese koffie.

Volgens Dekoloniseer Halle ligt precies daar de kern van Lumumba Dag: “Het is geen ritueel voor een kleine selecte groep van ingewijden. Het is een initiatief naar een breed publiek om vragen te stellen en een open uitnodiging tot historisch besef.”
Alle activiteiten waren gratis en vrij toegankelijk.