Carita wayang Sunda asalna ti sababaraha epos:

1. Ramayana – hanoman, rama, sinta.
   
   

2. Mahabharata – pandawa, kurawa, perang baratayuda.
   
   

3. Carita Panji – ratu jeung pangeran di Jawa.
   
   

4. Carita buhun Sunda – Mundinglaya, Ciung Wanara, Lutung Kasarung.
   
   

Carita ieu disundakeun supaya luyu jeung ajén budaya Sunda.

1. Jejer (Tema)

Jejer nyaéta gagasan pokok atawa inti masalah dina carita wayang. Bisa nyaritakeun ngeunaan kabagjaan, peperangan, kasatiaan, kahirupan rumah tangga, nepi ka perjuangan spiritual.

2. Palaku (Tokoh)

Palaku nyaéta jalma atawa tokoh nu boga peran dina carita. Dina wayang, tokoh dibagi kana sababaraha golongan:

• Protagonis: pahlawan, misalna Arjuna, Rama, Gatotkaca.
  
  

• Antagonis: nu ngalawan pahlawan, misalna Rahwana, Kurawa.
  
  

• Tritagonis: nu ngabantu jalan carita.
  
  

Unggal tokoh boga sipat (watak) anu béda-béda.

3. Latar (Setting)

Latar ngagambarkeun tempat, waktu, jeung suasana carita.
Contona: Alengka, Amarta, Kuruksetra, jeung séjénna.
Latar ogé ngawangun suasana peperangan, kahariwang, kabungah, jeung drama.

4. Galur (Plot / Alur Carita)

Galur nyaéta runtuyan kajadian dina carita wayang.
Biasana ngawengku:

• Pamulaan (perkenalan)
  
  

• Konflik mimiti
  
  

• Puncak kajadian
  
  

• Klimaks
  
  

• Pangéntasan / penyelesaian
  
  

5. Sudut Pandang

Sudut pandang nyaéta posisi narator dina nyaritakeun carita.
Wayang biasana dicaritakeun ku dalang, anu jadi narator utama, nyarita ngaliwatan sora tokoh jeung nyaritakeun kajadian.

6. Amanat

Amanat nyaéta pesen moral anu rék ditepikeun.
Carita wayang mindeng ngajarkeun:

• Kasatiaan
  
  

• Kadeudeuh
  
  

• Keberanian
  
  

• Kaadilan
  
  

• Kaikhlasan
  
  

• Ngalawan kalakuan goréng

1. Jejeran (Pambuka / Bubuka)

Bagian awal pikeun muka pagelaran. Dalang biasana:

• Ngaduakeun rajah
  
  

• Nyabda ka nu lalajo
  
  

• Nyiapkeun suasana

2. Nyandra

Bagian nalika dalang ngawanohkeun latar, tokoh, jeung kaayaan awal carita. Biasana dituturkeun ku sora dalang anu ngajelaskeun situasi awal.

3. Carita Pokok (Adegan)

Bagian inti pagelaran, ngawengku:

• Dialog antar tokoh
  
  

• Konflik
  
  

• Kalakuan pahlawan jeung antagonis
  
  

• Adegan sedih, lucu, serius, atawa perang
  
  

Adegan penting nyaéta:

• Jejer
  
  

• Adegan Limbukan (komedi)
  
  

• Adegan Gara-gara (bodor, munculna punakawan)
  
  

• Perang Kembang / perang utama

4. Puncak Galur / Klimaks

Bagian anu paling tegang dina carita, biasana perang pangageungna atawa bentrok antara pahlawan jeung musuh utama.

5. Pamunah (Panutup)

Bagian panutup. Eusina:

• Konflik réngsé
  
  

• Tokoh meunang ajén moral
  
  

• Kaayaan balik ka normal
  
  

• Dalang nutup ku doa jeung salam
  
  

• Edukasi karakter (jujur, wani, satia)
  
  

• Kritik sosial (korupsi, ketidakadilan)
  
  

• Pelestarian budaya
  
  

• Media hiburan
  
  

• Pendekatan spiritual dan filsafat
  
  

• Silih asah, silih asih, silih asuh
  
  

• Cinta damai
  
  

• Hormat ka kolot
  
  

• Jujur
  
  

• Adil
  
  

• Rendah hati
  
  

• Tanggung jawab
  
  

• Wani ngabela kabeneran

Dalang henteu ukur narrate carita, tapi:

• guru moral
  
  

• pamimpin ritual
  
  

• komunikator budaya
  
  

• kritikus sosial
  
  

• panjaga tradisi
  
  

Dalang Sunda kawentar:
Asep Sunandar Sunarya, Dede Amung, Ki Dalang Apep, Dalang Riana.

Wayang Purwa

Wayang Gedog

Wayang Titi

Wayang Beber

Wayang Klitik

Wayang Krucil

Wayang Wong

Wayang Lilingong

Wayang Suluh

Wayang Golek

1. Rubahan tina kecap parwa anu hartina mimiti 

2. Biasana nyaritakeun Mahabarata jeung Ramayana

3. Dianggap wayang (kulit) anu mimiti aya di pulo Jawa

1. Wayang Gedog kulit nu ngalalakon carita Panji, saperti lalakon Panji Semirang. 

2. Wayang Gelung (golék gelung) nyaritakeun lalakon Mahabarata jeung Ramayana 

3. Wayang Golék Iket (wayang cepak) nyaritakeun lalakon Prabu Damarwulan, Ménakjingga, jsb.

Nyaritakeun lalakon ti nagri Tiongkok

Lalakonna digambar dina lawon tuluy dibébérkeun

1. Cara wayang golék tapi leutik

2. Ditanggapna ti beurang

3. Wayangna: Jan Pieterszoon Coen, Kapten Tack, jsb

1. Cara wayang golék kénéh (di Surabaya disebutna wayang klitik) 

2. Anu lalakonna Amirhamjah, Umarmaya, jste

1. Nyaéta wayang jelema, lalakonna tina Mahabarata

1. Di Cianjur disebutna wayang klitik 

2. Caritana ngagunakeun tilu bahasa, Sunda, Jawa, jeung Bali. 

3. Lalakonna mupu kembang, jembatan beusi, jsb.

1. Wayang tina kulit anu nyaritakeun lalakon ngeunaan sajarah Indonesia pikeun panyuluhan. 

2. Tokohna jalma kaayeunakeun

1. Dijieunna tina kai kawas bonéka, réa sumebar di Jawa Barat 

2. Watek Semar: Sederhana, jujur, wijaksana, sabar, banyol, resep tutulung.

3. Dawala: Someah, cicingeun, cumaritana hade 

4. Cepot: Banyol, polos, satia, wijaksana, gede kawani ngalawan kateuadilan

5.  Gareng: ati-ati, jujur, getol

1. Nayaga : Juru tabeuh gamelan (pemusik). 

2. Sindén : Juru kawih dina pintonan kasenian biasana aya dina celah-celah pawayangan (ngawitan,  panengah, ahir). 

3. Penca : Ngaran sarupa seni gerak badan pikeun ngabela diri. 

4. Sisingaan : Atraksi kasenian tradisional urang Sunda anu pidanganganana ku cara merenahkeun budak sapasang luhureun sisingaan (singa jijieunan) anu dibarengan ku opat penari, maké iringan tarompét jeung kendang. 

5. Goong : Salah sahiji waditra takol dina perangkat gamelan pélog, saléndro atawa degung. 

6. Gamelan : Gamelan mangrupa pakakas musik tradisional anu tumuwuh di Daérah Jawa hususna Jawa Barat, gamelan dipaénkeun ku sababaraha jalma gumantung kana pakakas anu dipaké.

7. Suling : salah sahiji waditra tiup urang Sunda nu disadakeun ku cara ditiup. Ilaharna dijieun tina awi tamiang.