Ενδυναμώνοντας το άτομο μέσα στο περιβάλλον του: Από τη φιλανθρωπία και τον ιδρυματισμό, στα ανθρώπινα δικαιώματα, την κοινωνική δικαιοσύνη, την ισότιμη συμπερίληψη και την αυτοδιάθεση.
Takeaway: Ο Κοινωνικός Λειτουργός είναι ο επιστήμονας της κοινωνικής συνοχής. Δεν «λύει τα προβλήματα» του ατόμου, αλλά χτίζει μαζί του τις γέφυρες (γνώση, πόρους, δικαιώματα) ώστε το άτομο να διεκδικήσει τη θέση που του αξίζει στην κοινωνία.
Η Κοινωνική Εργασία (Social Work) αποτελεί ένα αυτόνομο, διεθνώς αναγνωρισμένο επάγγελμα υγείας και κοινωνικής φροντίδας, καθώς και ένα διακριτό ακαδημαϊκό πεδίο των Κοινωνικών Επιστημών. Σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κοινωνικών Λειτουργών (IFSW) και του Διεθνούς Συμβουλίου Κοινωνικής Ευημερίας (IASSW), «η Κοινωνική Εργασία είναι ένα επάγγελμα βασισμένο στην πρακτική και μια ακαδημαϊκή επιστήμη που προωθεί την κοινωνική αλλαγή και ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή, την ενδυνάμωση και την απελευθέρωση των ανθρώπων. Οι αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της συλλογικής ευθύνης και του σεβασμού της διαφορετικότητας είναι κεντρικές στην Κοινωνική Εργασία».
Ιστορικά, η Κοινωνική Εργασία εξελίχθηκε από τις θρησκευτικές και ιδιωτικές πρωτοβουλίες αλληλεγγύης του 19ου αιώνα σε μια επιστημονικά τεκμηριωμένη πρακτική, παράλληλα με τη συγκρότηση του σύγχρονου Κράτους Πρόνοιας. Στηρίχθηκε σε θεωρητικά πλαίσια όπως η Οικολογική Θεωρία των Συστημάτων του Urie Bronfenbrenner, η οποία αποδεικνύει ότι η ανθρώπινη ανάπτυξη δεν μπορεί να κατανοηθεί αποκομμένη από τα συστήματα που περιβάλλουν το άτομο: το μικροσύστημα (οικογένεια), το μεσοσύστημα (σχολείο, γειτονιά), το εξωσύστημα (υπηρεσίες, φορείς) και το μακροσύστημα (νόμοι, πολιτισμικές αξίες).
Φιλοσοφία: Εφαρμοσμένη κοινωνική επιστήμη και ακαδημαϊκό πεδίο που προάγει την κοινωνική αλλαγή, την επίλυση προβλημάτων στις ανθρώπινες σχέσεις, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ενδυνάμωση (empowerment) των ατόμων. Βασίζεται στο μοντέλο «Το Άτομο στο Περιβάλλον» (Person-in-Environment / PIE) και στο Κοινωνικό Μοντέλο Αναπηρίας, αναγνωρίζοντας ότι τα εμπόδια στην ευημερία δεν πηγάζουν από το ίδιο το άτομο, αλλά από τις κοινωνικές, οικονομικές και θεσμικές ανισότητες.
Κύριοι Στόχοι: Η διασφάλιση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η διασύνδεση του ατόμου/οικογένειας με τους κοινωνικούς πόρους (κοινωνικά επιδόματα, δομές, υπηρεσίες), η διαχείριση περιπτώσεων (case management), η συνηγορία (advocacy), η πρόληψη της περιθωριοποίησης και η προστασία των ευάλωτων ομάδων.
Ενδείξεις: Άτομα, οικογένειες και ομάδες που αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό, φτώχεια, αναπηρία, νευροαναπτυξιακές διαφοροποιήσεις, ενδοοικογενειακή βία, προσφυγική κρίση, εξαρτήσεις, ή βρίσκονται σε ανάγκη παιδικής προστασίας και ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.
Πλεονεκτήματα: Ολιστική παρέμβαση στο περιβάλλον (οικογένεια, σχολείο, κοινότητα), δωρεάν παροχή μέσω δημόσιων δομών, θεσμική κάλυψη, προστασία δικαιωμάτων, πρόληψη ιδρυματισμού.
Περιορισμοί: Σοβαρή υποστελέχωση των δημόσιων κοινωνικών υπηρεσιών στην Ελλάδα, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις του κρατικού μηχανισμού, εξάντληση των επαγγελματιών (compassion fatigue) λόγω περιορισμένων πόρων.
Αλλαγή Παραδείγματος: Η ριζική μετατόπιση από το πατερναλιστικό μοντέλο της «ελεημοσύνης και φιλανθρωπίας» (όπου το άτομο αντιμετωπιζόταν ως παθητικός δέκτης βοήθειας), στο Δικαιωματικό Μοντέλο, όπου ο εξυπηρετούμενος είναι αυτόνομο υποκείμενο δικαίου και ενεργός συνδιαμορφωτής της ζωής του.
Στον χώρο της Ειδικής Αγωγής, της Αναπηρίας, της Υγείας και της Παιδικής Προστασίας, ο Κοινωνικός Λειτουργός αποτελεί τον απαραίτητο συνδετικό κρίκο μεταξύ της οικογένειας, της θεραπευτικής ομάδας και της πολιτείας. Είναι ο επαγγελματίας που θα πραγματοποιήσει την Κοινωνική Έρευνα, θα αξιολογήσει τις ψυχοκοινωνικές ανάγκες, θα καθοδηγήσει τους γονείς μέσα από το δαίδαλο των προνοιακών επιδομάτων και των δικαιωμάτων, και θα παρέμβει δραστικά για την πρόληψη της περιθωριοποίησης και του ιδρυματισμού.
Στο πλήρες άρθρο στο Ψηφιακό Αρχείο του NOESI.GR, ο αναγνώστης θα κατανοήσει τη θεμελιώδη φιλοσοφία και τις αρχές της Κοινωνικής Εργασίας, το θεσμικό πλαίσιο και το προφίλ των ωφελουμένων, καθώς και τα πρακτικά στάδια της Διαχείρισης Περιπτώσεων (Case Management). Επιπλέον, θα ενημερωθεί για τις απαιτήσεις εκπαίδευσης και πιστοποίησης των επαγγελματιών, την επιστημονική τεκμηρίωση της αποτελεσματικότητας της μεθόδου, καθώς και τη δικαιωματική προσέγγιση που εστιάζει στην αυτοδιάθεση, την ενεργό συναίνεση (Assent) και την κοινωνική συμπερίληψη.
⭐ Πηγή Άρθρου (συνδρομητικό)
Ψηφιακό Αρχείο 💪 Trust Hub
Συνδέουμε την τεκμηριωμένη γνώση, με ομοτίμους με βιωμένη εμπειρία και με παρόχους υπηρεσιών ή ελεγμένες δομές σε ένα ακραίο ενιαίο οικοσύστημα με το διεθνές πρότυπο 👌 E-E-A-T.💡 Βελτίωση Εμπειρίας Χρήσης