Ενδοσχολική βία και εκφοβισμός
(Bullying)
Embedded Files
Σύνοψη (TL;DR)
Σύνοψη (TL;DR)
Απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά.
Εμφανίζεται εντός και εκτός σχολείου, από μαθητές προς συμμαθητές τους, με σκοπό την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου.
Έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών και εφήβων.
Η ενδοσχολική βία ή ο ενδοσχολικός εκφοβισμός, όπως επίσης αναφέρεται συχνά, είναι η εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός σχολείου.
Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο που ορίζεται ως:
Η εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός σχολείου.
Πηγή: Εταιρεία Ψυχοκοικωνικής Υγείας Παιδιού και ΕφήβουΠώς εκδηλώνεται το φαινόμενο;
Πώς εκδηλώνεται το φαινόμενο;
Χειρονομίες, σπρωξιές, ξυλοδαρμοί
Φραστικές επιθέσεις, βρισιές, προσβολές, απειλές
Εκβιασμοί
Καταστροφή προσωπικών αντικειμένων
Κλοπές
Σεξουαλική παρενόχληση / κακοποίηση
Απομόνωση από παρέες, ομαδικά παιχνίδια, κοινωνικές δραστηριότητες
Το σημαντικό κρίσιμο στοιχείο στα παραπάνω είναι η εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία ή/και επιθετική συμπεριφορά.
Συνήθεις εκφράσεις λεκτικής βίας:
"ομοφυλόφιλε"
"αλβανέ"
"χοντρή"
Επιπτώσεις
Επιπτώσεις
Ο επιπολασμός (συχνότητα εμφάνισης του φαινομένου) της ενδοσχολικής βίας είναι:
Θύματα: 1/10 μαθητές (10-15%)
Θύτες: 1/20 μαθητές (5%)
⚡Στα αγόρια είναι πιο συχνό από ό,τι στα κορίτσια (3:1).
Τα περιστατικά ξεκινούν από το Δημοτικό, κορυφώνονται σε έξαρση στο Γυμνάσιο, μειώνονται πάλι στο Λύκειο (βλ. Έρευνα — Δείγμα Μαθητών: Βαρβάκειος Σχολή). Οι μισοί μαθητές δεν αναφέρουν πουθενά το γεγονός. Στην πλειοψηφία το αναφέρουν σε φίλους, σπάνια σε εκπαιδευτικούς ή τους γονείς τους.
Επιπτώσεις στο θύμα
Επιπτώσεις στο θύμα
Έντονο άγχος
Αίσθημα ανασφάλειας
Φοβίες
Απομόνωση
Σχολική άρνηση ή/και απουσίες
Ψυχοσωματικά προβλήματα
(πόνοι, διαταραχές ύπνου, ενούρηση, κατάθλιψη)
Σχολική αποτυχία ή/και μαθησιακές δυσκολίες
Επιπτώσεις στο θύτη
Επιπτώσεις στο θύτη
Απομάκρυνση από το σχολείο
Διακοπή σχολικής φοίτησης
Τάσεις φυγής από το σπίτι
Απομόνωση
⚡Κίνδυνος: 1/2 παιδιά μεγαλώνοντας εκδηλώνουν αντικοινωνική και παραβατική συμπεριφορά.
Ποιες παρεμβάσεις βοηθούν;
Ποιες παρεμβάσεις βοηθούν;
Τα παιδιά έχουν απόλυτο δικαίωμα να βρίσκονται σε ένα σχολικό περιβάλλον, το οποίο τους παρέχει ασφάλεια και προστασία, με σκοπό την ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη, την εκπαίδευση, και την διαπαιδαγώγηση. Αυτή είναι η βασική αρχή της αντιμετώπισης.
Πηγή: Σύνταγμα της ΕλλάδοςΤο προφίλ του θύματος
Το προφίλ του θύματος
Τα θύματα του σχολικού εκφοβισμού είναι συνήθως άτομα αδύναμα τόσο σωματικά τόσο και ψυχολογικά. Είναι χαμηλών τόνων μαθητές, αγχώδεις και αρκετά ανασφαλείς.
Συχνά είναι παιδιά τα οποία ανήκουν σε άλλη εθνικότητα ή θρησκεία.
Το προφίλ του θύτη
Το προφίλ του θύτη
Οι θύτες είναι άτομα αντιδραστικά το οποία προσπαθούν να επιβεβαιώσουν τη δύναμη ή την εξουσία (ηγεσία, έλεγχος) τους μέσα από παραβατικές συμπεριφορές.
Συχνά είναι παιδιά από οικογένειες όπου παρατηρείται σωματική κακοποίηση.
Κοινό προφίλ
Κοινό προφίλ
Ανασφάλεια! Την οποία εκφράζουν με διαφορετικό τρόπο.
Δυσκολεύονται να συνάψουν πραγματικές φιλίες.
Νιώθουν κοινωνικά απομονωμένοι.
Στην περίπτωση του ενδοσχολικού εκφοβισμού υπάρχουν πάντα τρία μέρη.
το θύμα
ο θύτης
ο παρατηρητής
Ρόλος ενηλίκων: Βρείτε τον παρατηρητή!
Οδηγίες για την αντιμετώπιση εκφοβισμού ή βίας εντός ή εκτός του σχολείου
Οδηγίες για την αντιμετώπιση εκφοβισμού ή βίας εντός ή εκτός του σχολείου
Τι πρέπει να κάνετε αμέσως μόλις αντιληφθείτε ένα περιστατικό.
Συζητήστε με το παιδί.
Διαβεβαιώστε ότι “δεν ευθύνεται για ό,τι έχει συμβεί”.
Δείξτε ότι νοιάζεστε και θέλετε να το προστατέψετε.
Τονίστε ότι μπορείτε να αντιμετωπίσετε την κατάσταση μαζί.
Πείτε ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν μόνο αν “σπάσει η σιωπή”. Εξηγήστε στο παιδί ότι το να μιλήσει σε ενήλικες για περιστατικά βίας και εκφοβισμού δεν αποτελεί “κάρφωμα”.
Ενημερώστε τον εκπαιδευτικό και παράλληλα τον Διευθυντή του σχολείου ή την οικογένεια.
Προτείνετε στο παιδί πρακτικούς τρόπους για να αντιμετωπίσει μία δύσκολη κατάσταση.
Ζητήστε συμβουλευτική από ειδικό ψυχικής υγείας εάν χρειάζεται.
Μην καταφύγετε στην Αστυνομία εφόσον δεν έχουν τελεστεί ποινικά αδικήματα.
Τα περισσότερα παιδιά που έχουν υποστεί εκφοβισμό, βία, κοροϊδία, και τους έγινε η ζωή δύσκολη στο σχολείο, είναι παιδιά που φοβούνται να μιλήσουν στον καθηγητή, ντρέπονται να ζητήσουν τη βοήθεια των γονιών τους, δεν έχουν φίλους να τους υπερασπιστούν. Μπορεί και να πιστεύουν ότι όσα περνούν είναι φυσιολογικά. Δεν είναι στη φύση τους να ζουν και να μεγαλώνουν έτσι…
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού
Τα παιδιά πρέπει να αισθάνονται ότι μπορούν να μιλήσουν στον δάσκαλο ή καθηγητή, χωρίς να αισθάνονται ότι θα χειροτερέψουν τα πράγματα. Για το Δημοτικό, ο δάσκαλος πρέπει να αναλάβει βασικό ρόλο. Στο Γυμνάσιο ή το Λύκειο μπορεί να υπάρχει ειδικός εκπαιδευτικός με γνώσεις σχολικού εκφοβισμού, που θα είναι ο πρώτος που θα ακούει για το πρόβλημα.
Από την πρώτη στιγμή του "τραυματισμού" ενός παιδιού, υπάρχει βία. Δεν περιμένουμε να γίνει ανυπόφορο για να δράσουμε. Δρω, σημαίνει μιλώ για το πρόβλημα σε άλλα άτομα που εμπλέκονται, σε σχολείο, σε οικογένεια.
Καλύτερη προσέγγιση για την αντιμετώπιση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού, η συζήτηση στο σχολείο. Δεν είναι καλή λύση οι ίσες αποστάσεις από θύματα, θύτες και παρατηρητές. Ευαισθητοποιούμαστε, μιλάμε, συζητούμε, οργανώνουμε ομάδες παιδιών μέσα στα σχολεία.
Σημαντικό, να κάνουμε τα "σκληρά παιδιά" μέρος της επίλυσης του προβλήματος. Μπορούμε να τα εμπλέξουμε σε δράσεις που μειώνουν την ενδοσχολική βία. Να τους δώσουμε αναγνώριση στο πρόσωπό τους, να τον φέρουμε σε επαφή με την κοινότητα του σχολείου.
Οδηγίες προς γονείς
Οδηγίες προς γονείς
Ανοίξτε κουβέντα στο παιδί, αφήστε το να μιλήσει ελεύθερα και ακούστε προσεκτικά τι έχει να σας πει.
Καθησυχάστε το παιδί τονίζοντας ότι δεν φταίει και ότι το πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί.
Υποστηρίξτε το παιδί με εκφράσεις όπως: «Δεν σε αφορούν αυτά που σου λένε». «Μην απαντάς στις κοροϊδίες…»
Θα πρέπει να παροτρύνετε το παιδί να απευθυνθεί σε κάποιον εκπαιδευτικό.
Δείξτε στα παιδιά ότι οι άπραγοι παρατηρητές δεν είναι αθώοι. Κανείς δεν πρέπει να ανέχεται τον εκφοβισμό, αλλά να τον αναφέρει.
Έρευνα — Δείγμα Μαθητών: Βαρβάκειος Σχολή
Έρευνα — Δείγμα Μαθητών: Βαρβάκειος Σχολή
Πως αξιολογείς τη συμπεριφορά σου;
Δεν αξιολογώ τη συμπεριφορά μου ως βίαιη
Γυμνάσιο: 28,4% | Λύκειο: 46,5%
Κατά βάθος νιώθω αδύναμος αλλά δεν πρέπει να το δείχνω!
Γυμνάσιο: 13,6% | Λύκειο: 3,5%
Ντρέπομαι αλλά δεν μπορώ να συγκρατήσω την επιθετικότητά μου!
Γυμνάσιο: 20,5% | Λύκειο: 11,9%
Εκ των υστέρων μετανιώνω και δεν θέλω να το ξανακάνω!
Γυμνάσιο: 47,7% | Λύκειο: 16,2%
Ταυτότητα & Στοιχεία παρουσίασης
Ταυτότητα & Στοιχεία παρουσίασης
Σύνταξη: Συνεργατικές Ομάδες NOESI.GR (Τομέας Χρόνιων Παθήσεων & Σπανίων Νοσημάτων)
Επιστημονική Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα & UX Content Strategists NOESI.GR
Αρχισυνταξία & Επιμέλεια: Άγγελος Κουτουμάνος, Ιδρυτής & Εκδότης NOESI.GR
Ημερομηνία Αναθεώρησης: Αύγουστος 2026
Άδεια χρήσης
Creative Commons CC BY-NC-SA 4.0 (Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Παρόμοια Διανομή 4.0 Διεθνές)Άδεια χρήσης
Σύνδεσμοι με άτομα, οικογένειες, οργανώσεις
Σύνδεσμοι με άτομα, οικογένειες, οργανώσεις
Σύνδεση με Οργανισμούς στην Ελλάδα:
Σύνδεση με Οργανισμούς στην Ελλάδα:
Τηλ. Γραμμή 116111 "Ευρωπαϊκή Γραμμή Στήριξης Παιδιών & Εφήβων" της Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.. Κλήσεις δωρεάν και από το κινητό.
Τηλ. Γραμμή 8018011177 "Γραμμή – Σύνδεσμος" της Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. για θέματα παιδιών & εφήβων, που αφορούν τους γονείς. Αστική χρέωση για όλη την Ελλάδα.
Συνήγορος Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού
Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού
Δίκτυο κατά της βίας στο σχολείο
ΚΕΔΔΥ & Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα
👉 Βρες πληροφορίες για εξειδικευμένες δομές και παρόχους υπηρεσιών στον Οδηγό αναζήτησης "Προνόησε" www.pronoise.org.
Σύνδεση με την κοινότητά μας:
Σύνδεση με την κοινότητά μας:
Στη «Νόηση στο διαδίκτυο» δημιουργούμε γέφυρες επικοινωνίας και αλληλεγγύης. Συμβάλλουμε για να συνδεθείτε με άτομα και άλλες οικογένειες, με βιωματική γνώση, να βρείτε χρήσιμες συμβουλίες και οδηγίες και να ενδυναμωθείτε μέσα από πραγματικές ιστορίες ανθρώπων.
👉 Θα ενεργοποίησουμε την κοινότητά μας εσωτερικά, μόλις υποβάλεις το αίτημα σου.
Σημείωση: Για τις πληροφορίες στο μήνυμά σας τηρούμε απόρρητο στην επικοινωνία μας. Το μήνυμά σου θα διαβαστεί από Κοινωνικό/ή Λειτουργό ή Ψυχολόγο, με βάση την πολιτική απορρήτου.Τι είναι η εναντιωματική διαταραχές σε μαθητές - θύτες ενδοσχολικής βίας;
Τι είναι η εναντιωματική διαταραχές σε μαθητές - θύτες ενδοσχολικής βίας;
Συχνά, οι μαθητές που εμφανίζουν ενδοσχολική βία φαίνεται να μπορούν να διαγνωστούν με εναντιωματική διαταραχή.
Παρακάτω θα βρείτε περισσότερες πληροφορίες που αφορούν το προφίλ μίας οικογένειας με παιδιά με διαταραχή της διαγωγής ή εναντιωματική συμπεριφορά.
Οι πληροφορίες βασίζονται σε διαγνωστικά κριτήρια που χρησιμοποιούνται από ψυχιάτρους και ψυχολόγους.
Με ψυχομετρικούς όρους:
Με ψυχομετρικούς όρους:
Οι διαταραχές της διαγωγής αναφέρονται σε επαναλαμβανόμενους, επίμονους τρόπους συμπεριφοράς του παιδιού, που παραβιάζουν τα δικαιώματα τρίτων ή βασικούς, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, κοινωνικούς κανόνες.
Η εναντιωματική προκλητική διαταραχή εκφράζεται με την επαναλαμβανόμενη άρνηση του παιδιού να υπακούσει τις οδηγίες και τους κανόνες των ενηλίκων, καθώς με την προσπάθειά του να είναι προκλητικό, αρνητικό και εχθρικό απέναντι στους τρίτους (κυρίως ενηλίκους ή αδύναμους).
Συμπτώματα διαταραχής της διαγωγής κατά το DSM IV - απαιτούνται 3 ή περισσότερα τους τελευταίους 12 μήνες
Συμπτώματα διαταραχής της διαγωγής κατά το DSM IV - απαιτούνται 3 ή περισσότερα τους τελευταίους 12 μήνες
ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΚΑΙ ΖΩΑ
- Συχνά φοβερίζει, απειλεί ή τρομοκρατεί άλλους.
- Συχνά ξεκινά σωματικούς καυγάδες.
- Έχει χρησιμοποιήσει κάποιο όπλο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή σωματική βλάβη σε άλλους.
- Έχει φερθεί σκληρά σωματικά σε ανθρώπους ή ζώα.
- Έχει επιτεθεί σε άνθρωπο για να τον κλέψει.
- Έχει εξαναγκάσει άλλο άτομο σε σεξουαλική συνεύρεση.
ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ
- Έχει εσκεμμένα βάλει φωτιά για να προξενήσει σοβαρή ζημιά.
- Έχει εσκεμμένα καταστρέψει περιουσία άλλων.
ΑΠΑΤΗ Ή ΚΛΟΠΗ
- Έχει διαρρήξει σπίτι, αυτοκίνητό ή κτίριο.
- Συχνά λέει ψέματα για να αποκτήσει πράγματα ή να πετύχει χάρες ή για να αποφύγει υποχρεώσεις.
- Έχει κλέψει αντικείμενα μη ευτελούς αξίας χωρίς να επιτεθεί σε κάποιο θύμα.
ΣΟΒΑΡΕΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΚΑΝΟΝΩΝ
- Συχνά μένει έξω τη νύχτα παρά τις γονεϊκές απαγορεύσεις ή κάνει σκασιαρχείο από το σχολείο (με αρχή πριν τα 13 έτη)
- Έχει φύγει από το σπίτι και διανυκτερεύει εκτός σπιτιού τουλάχιστον δύο φορές ενώ ζούσε στο πατρικό σπίτι
Συμπτώματα εναντιωματικής
διαταραχής κατά το DSM IV - απαιτούνται 4 ή περισσότερα τους τελευταίους 6 μήνες (συχνά)
Συμπτώματα εναντιωματικής
διαταραχής κατά το DSM IV - απαιτούνται 4 ή περισσότερα τους τελευταίους 6 μήνες (συχνά)
- Έχει συχνά ξεσπάσματα θυμού.
- Εμπλέκεται σε καυγάδες με ενηλίκους.
- Αψηφά ενεργά ή αρνείται να συμμορφωθεί με αιτήματα ή κανόνες των ενηλίκων.
- Ενοχλεί εσκεμμένα ανθρώπους.
- Κατηγορεί τους άλλους για δικά του σφάλματα ή κακή εκτίμηση μίας κατάστασης.
- Είναι εύθικτος ή ενοχλείται εύκολα από τους άλλους.
- Συχνά είναι θυμωμένος ή μνησίκακος ή εκδικητικός.
Δοκίμασε τις γνώσεις σου με ένα σύντομο κουίζ
Δοκίμασε τις γνώσεις σου με ένα σύντομο κουίζ
Τα κουίζ αυτά έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τις παρουσιάσεις του Οδηγού και έχουν διττό ρόλο. Αφενός, σε βοηθούν να αξιολογήσεις τις γνώσεις σου για όσα διάβασες σε αυτή την ιστοσελίδα. Αφετέρου, μας βοηθούν να επανεξετάσουμε μερικά σημεία της παρουσίασης, αν διαπιστώνουμε ότι αναπαράγουν συχνά λάθη σε απαντήσεις. Η συμπλήρωση είναι ανώνυμη και μόλις υποβάλλεις τις απαντήσεις σου, μπορείς να δεις τη βαθμολογία σου, με άριστα το 5, καθώς και αναλυτικά τις σωστές ή λάθος απαντήσεις σου σε κάθε ερώτηση.
👉 Κάνε το τεστ των 5 ερωτήσεων.
Θέλεις να συνδράμεις;
Θέλεις να συνδράμεις;
Αν πιστεύεις ότι μπορεί να βελτιωθεί αυτή η παρουσίαση, παρακαλούμε συμπλήρωσε τη φόρμα υποβολής προτάσεων. Θα αξιολογήσουμε τις προτάσεις σου, σε συνδυασμό με το διαθέσιμο υλικό στο Ψηφιακό Αρχείο στο Cloud του NOESI.GR όπου διατίθεται η καλύτερη δυνατή εκδοχή των παρουσιάσεων, για όσους ενδιαφέρονται για πιο εκτενή επιστημονική κάλυψη. Στο Ψηφιακό Αρχείο πρόσβαση έχουν μόνο τα μέλη.
Page updated
Report abuse