Γλωσσάριο

Εδώ βρίσκονται σύντομες περιγραφές των όρων που χρησιμοποιούνται από τους επιστήμονες και παρατίθενται στα κείμενα αυτού του Οδηγού. 

DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders): 

Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών. Πρόκειται για το εγχειρίδιο με τα επίσημα διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις γνωστές ψυχικές και νοητικές διαταραχές.

Αμφιγονία: 

Τρόπος αναπαραγωγής που απαιτεί τη συνεργασία δύο ατόμων ή κυττάρων (αρσενικού και θηλυκού) για τη δημιουργία ενός νέου οργανισμού, και προϋποθέτει τη διαφοροποίηση των φύλων ή ειδικών οργάνων και αναπαραγωγικών κυττάρων.

Δυσπλασία: 

Κατάσταση κατά την οποία ένα μέρος του σώματος ή ένα εσωτερικό όργανο έχει διαπλαστεί ή διαμορφωθεί με μη φυσιολογικό τρόπο κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης.

Υποπλασία: 

Κατάσταση κατά την οποία ένα μέρος του σώματος ή ένα εσωτερικό όργανο δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως, παρουσιάζοντας ελλιπή διάπλαση σε σχέση με τη φυσιολογική ανάπτυξη.

Επίκτητο χαρακτηριστικό ή επίκτητη διαταραχή: 

Χαρακτηριστικό ή διαταραχή που δεν προέρχεται από την κληρονομικότητα (δεν είναι γραμμένο στο DNA), αλλά αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της ζωής ως αποτέλεσμα περιβαλλοντικών, φυσικών, κοινωνικών ή πολιτιστικών παραγόντων.

Επιπολασμός: 

Η συχνότητα εμφάνισης μιας κατάστασης ή διαταραχής σε έναν συγκεκριμένο πληθυσμό δεδομένη χρονική στιγμή. Συνήθως εκφράζεται ως αναλογία. Παράδειγμα: Αν ο επιπολασμός μιας διαταραχής είναι 1:5.000, αυτό σημαίνει ότι σε μια δεδομένη ομάδα 5.000 ατόμων στον γενικό πληθυσμό, αναμένεται κατά μέσο όρο ένα (1) άτομο να εμφανίζει τη συγκεκριμένη διαταραχή.

Κατά φύση – Παρά φύση: 

Στην ιατρική και βιολογική ορολογία, το "κατά φύση" αναφέρεται στο φυσιολογικό και αναμενόμενο για τον οργανισμό, ενώ το "παρά φύση" υποδηλώνει το μη φυσιολογικό ή το παθολογικό.

Κινητικότητα (Αδρή και Λεπτή): 

Για τις ανάγκες της θεραπευτικής αξιολόγησης (π.χ. από εργοθεραπευτές), η κινητικότητα χωρίζεται σε αδρή και λεπτή με βάση το μέγεθος των μυϊκών ομάδων που ενεργοποιούνται:

• Αδρή κινητικότητα: Αφορά την κίνηση των μεγάλων μυϊκών ομάδων του σώματος που εξασφαλίζουν τη στάση, την ισορροπία και τη μετακίνηση. Περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το τρέξιμο, η ισορροπία στο ένα πόδι, ο συντονισμός των άκρων (π.χ. πηδηματάκια) και η ικανότητα να πετάμε ή να πιάνουμε μια μπάλα.

• Λεπτή κινητικότητα: Αφορά τον συντονισμό των μικρών μυϊκών ομάδων, κυρίως των χεριών και των δακτύλων, για εκτέλεση κινήσεων υψηλής ακρίβειας. Περιλαμβάνει τις γραφοκινητικές δεξιότητες (λαβή και έλεγχος μολυβιού, αντιγραφή σχημάτων), τους λεπτούς χειρισμούς αντικειμένων, τη χρήση ψαλιδιού και τον οπτικοκινητικό συντονισμό (τον συντονισμό ματιού-χεριού).

Κλινική εικόνα: 

Το σύνολο των συμπτωμάτων, των σημείων και των ευρημάτων που παρουσιάζει ένας ασθενής και τα οποία παρατηρούνται και αξιολογούνται από τους ειδικούς. Ορισμένα χαρακτηριστικά είναι ορατά αμέσως, ενώ άλλα απαιτούν εξειδικευμένες ιατρικές ή αναπτυξιακές εξετάσεις.

Συγγενής διαταραχή: 

Οποιαδήποτε πάθηση, διαταραχή ή ανατομική ιδιαιτερότητα είναι παρούσα κατά τη γέννηση του ατόμου, ανεξάρτητα από το αν οφείλεται σε γενετικά αίτια ή σε παράγοντες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Σύνδρομο: 

Το σύνολο διακριτών συμπτωμάτων και κλινικών ευρημάτων που εμφανίζονται μαζί και χαρακτηρίζουν μια συγκεκριμένη παθολογική κατάσταση ή ασθένεια. Όταν ένα σύνδρομο εμφανίζει σαφή κληρονομική τάση μέσα σε μια οικογένεια, ονομάζεται οικογενές.

Φαινότυπος: 

Τα παρατηρήσιμα σωματικά, βιοχημικά ή συμπεριφορικά χαρακτηριστικά ενός οργανισμού, τα οποία προκύπτουν από την αλληλεπίδραση του γενετικού του υλικού (γονότυπος) με το περιβάλλον. Αντίθετα, γονότυπος είναι το πλήρες σύνολο των γονιδίων που φέρει το άτομο.

Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή: 

Μια διαταραχή που εμφανίζεται αποκλειστικά ή στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων σε ένα από τα δύο φύλα (άνδρες ή γυναίκες). Για παράδειγμα, το Σύνδρομο Turner εμφανίζεται αποκλειστικά σε γυναίκες (θήλεα). Επίσης, ο όρος χρησιμοποιείται για διαταραχές που κληρονομούνται μέσω των φυλετικών χρωμοσωμάτων (X και Y), όπως το Σύνδρομο Εύθραυστου Χ. Απαντάται και ως "φυλοσυσχετιζόμενη". (Σημείωση: Οι παραπάνω όροι και οι μεταξύ τους σύνδεσμοι προέρχονται από το Αρχείο των Συνεργατικών Ομάδων).