Trong quá trình lựa chọn van cổng cho hệ thống đường ống, một trong những câu hỏi thường gặp là vì sao giá van cổng chính hãng ty nổi thường cao hơn van cổng ty chìm. Trên thực tế, mức chênh lệch này không nhỏ, thường dao động từ khoảng 20% đến 50%, thậm chí cao hơn ở một số kích thước và tiêu chuẩn đặc biệt.
Nguyên nhân chính nằm ở cấu tạo và điều kiện sử dụng. Van cổng ty nổi có kết cấu phức tạp hơn, nhiều chi tiết hơn và phù hợp với những môi trường khắc nghiệt hoặc yêu cầu bảo trì thường xuyên. Trong khi đó, van cổng ty chìm có thiết kế gọn hơn, đơn giản hơn, nên giá thành thấp hơn và phù hợp với các hệ thống thông dụng.
Van cổng ty chìm là loại van có trục ren nằm hoàn toàn bên trong thân van. Khi vận hành đóng hoặc mở, cổng van di chuyển lên xuống bên trong thân, còn trục van không lộ ra ngoài. Nhờ cấu tạo này, tổng thể van gọn, chiều cao thấp và phù hợp với những không gian lắp đặt hạn chế như hầm kỹ thuật, tủ kỹ thuật hoặc các vị trí bị giới hạn chiều cao.
Do trục van không tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài, van cổng ty chìm ít chịu tác động của bụi bẩn và điều kiện thời tiết. Tuy nhiên, nhược điểm là người vận hành khó quan sát trực tiếp trạng thái đóng mở của van, đặc biệt trong các hệ thống lớn hoặc yêu cầu kiểm tra nhanh.
Van cổng ty nổi có trục ren nằm bên ngoài thân van. Khi xoay tay quay, trục van sẽ di chuyển lên hoặc xuống cùng với cổng van, làm lộ rõ chiều cao trục theo trạng thái đóng hoặc mở. Cấu tạo này đòi hỏi nắp van lớn hơn, thêm các chi tiết như vòng bi, phớt làm kín và lớp bảo vệ trục.
Ưu điểm rõ ràng của van cổng ty nổi là có thể quan sát trực quan trạng thái vận hành, từ đó thuận tiện cho công tác kiểm tra và bảo trì. Ngoài ra, trục van lộ thiên giúp việc bôi trơn, bảo dưỡng định kỳ dễ dàng hơn, đặc biệt trong các hệ thống vận hành liên tục.
Ở kích thước DN50, giá van cổng ty chìm thường nằm trong khoảng từ 1,2 đến 1,9 triệu đồng. Trong khi đó, giá van cổng ty nổi DN50 phổ biến ở mức từ 2,5 đến 3,2 triệu đồng. Như vậy, mức chênh lệch có thể lên đến khoảng 50–70%, phản ánh rõ sự khác biệt về cấu tạo và vật liệu.
Với DN100, giá van cổng ty chìm thường dao động từ 2,2 đến 3,5 triệu đồng. Van cổng ty nổi DN100 có giá cao hơn đáng kể, phổ biến trong khoảng từ 4,5 đến 5,7 triệu đồng. Ở kích thước này, mức chênh lệch giá có thể lên đến 60–100%, đặc biệt với các dòng van đạt tiêu chuẩn cao hoặc thương hiệu nhập khẩu.
Khi lên đến DN200, giá van cổng ty chìm thường nằm trong khoảng 10 đến 13 triệu đồng. Van cổng ty nổi DN200 có giá khoảng từ 12 đến 15 triệu đồng. So với DN50 và DN100, mức chênh lệch ở DN200 thấp hơn, thường trong khoảng 20–50%. Nguyên nhân là ở kích thước lớn, chi phí vật liệu thân van đã chiếm tỷ trọng lớn, khiến phần chênh lệch do trục van không còn quá nổi bật.
Cần lưu ý rằng các mức giá trên thường là giá tham khảo, chưa bao gồm VAT và chiết khấu theo số lượng. Khi mua số lượng lớn, mức chiết khấu có thể giúp thu hẹp phần chênh lệch giữa van cổng ty nổi và ty chìm.
Van cổng ty chìm phù hợp với các hệ thống có không gian lắp đặt hạn chế, không yêu cầu quan sát trực quan trạng thái van. Các hệ thống nước sạch, khí nén thông thường hoặc các tuyến ống trong nhà máy có điều kiện môi trường ổn định thường ưu tiên sử dụng van cổng ty chìm để tiết kiệm chi phí đầu tư.
Van cổng ty nổi thường được sử dụng trong môi trường ngoài trời, khu vực có độ ăn mòn cao như ven biển, nhà máy hóa chất hoặc các hệ thống cần bảo trì định kỳ. Ngoài ra, trong các hệ thống chữa cháy đạt tiêu chuẩn UL/FM, van cổng ty nổi gần như là lựa chọn bắt buộc do yêu cầu kiểm tra trực quan và độ tin cậy cao.
Giá van cổng ty nổi cao hơn van cổng ty chìm là điều hợp lý, xuất phát từ cấu tạo phức tạp hơn, vật liệu tốt hơn và khả năng đáp ứng các điều kiện vận hành khắc nghiệt. Tuy nhiên, không phải mọi hệ thống đều cần đến van cổng ty nổi.
Việc lựa chọn giữa van cổng ty nổi và ty chìm cần dựa trên điều kiện lắp đặt, môi trường sử dụng và ngân sách đầu tư. Với các ứng dụng đơn giản, van cổng ty chìm là phương án kinh tế. Ngược lại, với các hệ thống quan trọng, yêu cầu độ bền cao và dễ kiểm soát vận hành, van cổng ty nổi là lựa chọn phù hợp dù chi phí ban đầu cao hơn.