Sajak

Dina sastra Indonesia, sajak disebut puisi. Dina sastra Sunda, sajak mangrupakeun bagian tina puisi. Sajak nyaéta salasahiji karya sastra Sunda anu diréka dina wangun basa ugeran (puisi). Sajak kaasup kana puisi anyar.

a. Unsur Sajak

Biasana, sajak ditulis dina wangun ungkara konotatif, nyaéta ngungkabkeun harti anu lain sajalantrahna. \

1. Adegan Lahir

Adegan lahir nyaéta unsur fisik sajak disawang tina wangunna.

• Wangun Sajak (Tipografi)

Jumlah pada jeung leutik kapitalna aksara mangaruhan kana wangun sajak.

• Pilihan Kecap (Diksi)

Biasana, kecap-kecap dina sajak geus langka dipaké.

• Citraan (Imaji)

Citraan nyaéta pangaruh kecap ka nu maca sajak. Aya citraan swara (auditif), citraan panempo (visual), jeung citraan pangragap (taktil).

• Gaya Basa (Figuratif)

Gaya basa bisa ngabalukarkeun harti konotatif dina sajak. Dina basa Sunda aya sawatara gaya basa, upamana mijalma, ngasor, kadalon, rarahulan, jst.

• Purwakanti

Purwakanti nyaéta padeukeutna sora kecap boh di awal, di tengah, atawa di tungtung ungkara kalimah. Purwakanti aya nu ngajajar (purwakanti rantayan), anu ngaruntuy (purwakanti runtuyan), aya ogé gabungan rantayan jeung runtuyan.

2. Adegan batin

Adegan batin dina sajak kedah diteuleuman atawa dirasakeun.

• Jejer (sense)

Jejer disebut ogé téma, nyaéta gagasan poko anu rék ditepikeun ku panyajak ka nu maca.

• Rasa (feeling)

Rasa téh ngajiwaan eusi sajak. Rasa dina eusi sajak bisa kapanggih sabada dibaca.

• Wirahma (tone)

Nada mangrupakeun sikep panyajak ka nu maca. Tina sikep panyajak ngabalukarkeun ayana suasana nu karasa ku nu maca.

• Amanat (intention)

Amanat téh pesen panyajak anu karasa ku nu maca sajak. Amanat ditangtukeunana téh gumantung nu maca.

b. Wanda Sajak Epik jeung Lirik

1. Sajak Epik

Sajak ieu sipatna ngalalakonkeun, ngadadarkeun, atawa nyaritakeun. Dina sajak ieu, bakal kanyahoan saha tokohna, naon ketakna, jeung kumaha pamustunganana.

2. Sajak Lirik

Sajak lirik mah henteu ngalalakon.

c. Parafrase Sajak

Parafrase nyaéta ngarobah wangun karangan atawa nyaritakeun deui eusi karangan kana wangun séjém. Upamana, sajak dicaritakeun deui kana wangun basa lancaran (prosa). Aya dua rupa parafrase:

1. Parafrase kauger

Nyaéta ngarobah sajak kana basa lancaran ku cara nambahan atawa nyelapkeun kekecapan, nepi ka sajak téh kaharti eusi atawa maksudna.

2. Parafrase bébas

Nyaéta ngarobah sajak kana basa lancaran maké kekecapan sorangan.