Rodzinna Silva Rerum Dziadków

Główna galeria, którą Państwu udostępniam, to dla mnie coś znacznie więcej niż zbiór archiwalnych fotografii. To ocalały fragment świata, na który patrzę dzisiaj oczami mojego dziadka, Jana Fickiego. To on, z właściwą sobie precyzją i wrażliwością, stał się kronikarzem losów naszej rodziny.

Z zawodu mój dziadek był leśnikiem. Ta codzienna praca w bliskości z naturą, doglądanie kniei i wyczulenie na światło, ukształtowały w nim niezwykły dar obserwacji. Jan Ficki nie tylko dokumentował rzeczywistość – on ją uwieczniał. Jako mąż Marii, córki Heleny Mniszek, stał się naturalnym łącznikiem między surowym światem lasów a kulturalnym życiem ziemiańskich dworów.

Między Bronną Górą a Kucharami

W moich rodzinnych zbiorach przechowuję stare, pożółkłe albumy, które mimo upływu dziesięcioleci zachowały zdumiewającą jakość i ostrość. To w nich dziadek Jan zapisał rytm lat międzywojennych. Fotografował życie, które toczyło się w Bronnej Górze, gdzie na co dzień doglądał lasów, ale bywał też częstym gościem w dworze w Kucharach. 

Na jego zdjęciach widzę prababcię - pisarkę i jednocześnie gospodynię, matkę - kobietę twardo stąpającą po ziemi. Jan Ficki portretował rodzinę z taką samą uważnością, z jaką patrzył na las – z szacunkiem do prawdy i głębokim zrozumieniem cyklu życia, który nas wszystkich spaja.

Dziedzictwo w spadku

To, co Państwo tu widzą, to moja odziedziczona Silva Rerum – domowa księga pamięci, którą przekazali mi dziadkowie. Te zdjęcia to „światło rzucone na historię”, pozwalające nam dziś zajrzeć do pokoi i ogrodów, które dawno przestały istnieć na mapach, ale dzięki pasji jednego człowieka ocalały na papierowych odbitkach.

Zapraszam Państwa do wspólnego przeglądania tych albumów. Niech oko leśnika i serce mojego dziadka poprowadzą Was ścieżkami, które dla naszej rodziny wciąż pozostają żywe.

Obrazy ukazują jak wyglądał wtedy świat.

Praca dziadka,  zdjęcia myśliwych, robotnicy podczas żniw, flisacy spławiający drewno. Wydarzenia życia rodzinnego i towarzyskiego.  Z przeszłości wyłaniają się dwory i pałace. Powozy i saneczki mkną po leśnych drogach...

Portrety

Zdjęcia z albumu dziadka

Mój dziadek rejestrował z drobiazgową dokładnością wydarzenia życia rodzinnego i towarzyskiego. Możemy tu zobaczyć: Marię (Rysię) Ficką (z domu Chyżyńską), samego Jana Fickiego oraz moją prabababcię Helenę Mniszek. Zbiór zawiera także świetne portrety pisarki i wspólne z córkami (Rysią, Inką, Hanią i Irką) wykonane przez ówczesnych rzemieślników

Poleskie ścieżki Heleny Mniszek. Powroty do kresowych puszcz i wód

Kresowe krajobrazy towarzyszyły Helenie Mniszek od najmłodszych lat. Urodzona w Kurczycach na Wołyniu, z sentymentem wspominała dzieciństwo i liczne podróże po Ukrainie, w które zabierał ją ojciec. Choć losy i drugie małżeństwo z Antonim Radomyskim wiodły ją przez Rogale na Podlasiu aż do Kuchar koło Drobina na Mazowszu, Kresy nigdy nie przestały tętnić w jej sercu.

Nowy rozdział tych sentymentalnych powrotów otworzyło małżeństwo jej córki Marii – nazywanej przez wszystkich czule Rysią – z Janem Fickim. Dziadek Jan pełnił funkcję leśnika w malowniczych lasach w okolicach Bronnej Góry nieopodal Berezy Kartuskiej. Kuchary stały się dla prababci nie tylko ukochaną przystanią twórczą, ale i doskonałą bazą wypadową na Polesie. To stamtąd regularnie wyruszała w podróż na wschód, by znów zanurzyć się w ciszy kresowych puszcz, odetchnąć zapachami poleskich łąk i podziwiać bezkres piaszczystych brzegów oraz wód tutejszego Jeziora Białego.

Identyfikacja lokalizacji Jeziora Białego

• Nazwa i położenie: Jezioro Białe (biał. Белае возера) leży w dzisiejszym rejonie bereskim na Białorusi, tuż obok miejscowości Białooziersk.

• Sąsiedztwo z Bronną Górą: Zbiornik znajduje się zaledwie około 10–12 km na południowy wschód od stacji i kompleksu leśnego Bronnej Góry. W okresie międzywojennym tereny te stanowiły jeden obszar leśny pod zarządem Lasów Państwowych, w którym pracował dziadek Jan Ficki.

Opisy fotografii wyróżniających

• Fotografia 1: Helena Mniszek w buduarze w Kucharach
  Kameralny kadr z wnętrza dworu w Kucharach. Helena Mniszek siedzi przy klasycznym biurku w swoim buduarze, zatopiona w lekturze lub pisywaniu korespondencji. Elegancka suknia w odcieniach głębokiego bordostwa i szmaragdowej zieleni doskonale współgra z historycznym wystrojem pokoju. Wokół niej roztacza się bogactwo domowej flory — od bujnych paproci i palmy po wazony pełne świeżych kwiatów. W tle widać rodzinne portrety i drobiazgi układające się w intymną opowieść o codziennym życiu w Kucharach.

• Fotografia 2: Wycieczka na Polesiu – na łodzi nad Jeziorem Białym
  Autentyczna fotografia dokumentująca wyprawę nad poleskie wody. Na pierwszym planie, na drewnianej łodzi przy piaszczystym brzegu, siedzą uczestnicy wyprawy: po lewej stronie, w jasnym płaszczu i kapeluszu, zasiada moja prababcia Helena Mniszek. Pierwszy z prawej strony to mój dziadek Jan Ficki – leśnik i gospodarz tych ziem, z bronią myśliwską opartą o ramię. Obok niego siedzi jego żona, moja babcia Rysia. Pomiędzy nimi siedzi towarzysz wyprawy, a na brzegu zgromadzili się lokalni przewodnicy, gajowi oraz ustrzelone dzikie kaczki. Całość wieńczy ściana poleskiego lasu i toń Jeziora Białego.

Poleska zaduma (Ze wspomnień w Kucharach)

Kiedy piaszczysty, pstrzony cieniem sosnowych gałęzi gościniec wiedzie mnie ostatecznie w głąb poleskiej kniei, serce moje uderza żywszym, młodzieńczym tętnem. To znów te same Kresy, które od zarania dzieciństwa wrosły w moją duszę – dzikie, tajemnicze, pachnące żywicą i wilgotnym mchem. Z moich ukochanych Kuchar pod Drobinem drogi wiodą w różne strony świata, ale żadna nie ma w sobie tylu czarów, co ta prowadząca na wschód, ku mojej Rysi i jej mężowi Janowi, gospodarzowi tutejszych puszcz.

Boru poleskiego nie da się porównać z żadnym innym. W połowie lata przyroda na obrzeżach Bronnej Góry nie tyle żyje, ile pije łapczywie słońce i żyzność z mrocznych, wilgotnych łon ziemi. Trawy pną się ku niebu w jakimś niewstrzymanym szale, łany paproci tworzą zielone oceaniczne roztocza, w których człowiek kryje się jak w borze dziewiczym. W powietrzu wisi oddech gorący, gęsty od zapachu żywicy, igłowia i spiekoty dnia. Czuć niemal bulgotanie soczystych sokiów w łodygach, czuć ten cichy, potężny puls ziemi, która w bezkresnej szczodrości wyrzuca z siebie zwoje ziół, purpurę poziomkowych kropel i aksamitne mchy.

A cóż powiedzieć o wodach poleskich? Nad Jeziorem Białym czas traci swoją ziemską miarę. Kiedy Jan i Rysia usadzili mnie na prostej, wyciosanej z jednego pnia łodzi, zwanej tu pytką, poczułam, jak gładka tafla wody wciąga mię w mistyczny zachwyt. Jezioro śpi spowite w pasma seledynu i różu zachodzącego słońca, które krwawą ścianą kładzie się na ścianie dalekiego lasu. Cisza tu jest tak głęboka, że słychać tylko miarowe Pluski wiosła i odległy krzyk dzikiego ptactwa, zrywającego się z sitowia.

Oto Jan, z bronią opartą o ramię, czujnym wzrokiem leśnika przebija mroki gęstwiny, spoglądając na podległe mu królestwo. Obok moja Rysia – promieniejąca, spokojna, wpasowana w ten surowy, a przecież tak piękny krajobraz. Chwile te, zatrzymane w mgnieniu oka, są dla mnie jak najcenniejszy balsam.

Wracam do moich Kuchar pełna tego poleskiego szału kwitnienia, zabierając w duszy szum starych puszcz, opowieści leśne i ten nieuchwytny, wieczorny czar Jeziora Białego, który potem na zawsze osiada na kartach moich książek.

🔴 Uwaga! Niektóre zdjęcia z albumów dziadka są kolorowane przez AI (HDR), skanowanie  z oryginalnych odbitek © Michał Rażniewski

Od Redakcji / Słowo ode mnie

Powyższe wspomnienie jest stylizacją literacką przygotowaną na potrzeby mojej strony „Silva Rerum”. Powstało na podstawie autentycznych fragmentów prozy Heleny Mniszek - m.in. jej opisów przyrody z powieści Gehenna - a także archiwalnych fotografii i historycznych faktów związanych z dziejami naszej rodziny.

Inspiracją była rodzinna pamięć o podróżach Heleny Mniszek z Kuchar na Mazowszu do córki Marii i zięcia Jana Fickiego, leśnika pracującego w rejonie Bronnej Góry i Jeziora Białego na Polesiu.

Nie jest to więc odnaleziony pamiętnik ani dosłowny zapis wydarzeń, lecz moja literacka rekonstrukcja atmosfery tych miejsc i rodzinnych wspomnień, w której autentyczne źródła splatają się z wyobraźnią i stylem epoki.

Silva Rerum

Slajdy

Skany oryginalnych zdjęć autorstwa Jana Fickiego (i innych) wykonał Michał Rażniewski