GARAPEN-FASEA

• Jaungoikoa eta lege zaharra (18. or)
• Batzokira sartzean, Matias ezagutu nuen…(25. or)
• … Euskadi Buru Batzarrak Errepublikarekiko leial jokatu zuela…(26. or)
• Jeltzaleak hain zarete elizkoiak (28.or)
• Etxepare zaharraren ametsa betetzea dagokigu ala? (28. or)
• Aberria defendatzea ez ote da denon ardura? ( 29. or)
• Abertzaletasuna omen da gerraren arrautza (30. or)
• … Dana emon behar jako maite dan askatasunari… (31. or)
• Irrintzi bat entzunda mendi-tontorrean (72. or)
• Gizonak frontera, emakumeak lanera (76. or)
• Bilbotik ekarri didate, euskarazko lehen egunkaria: Eguna. (82. or)
• Euskadiko itsas armada (89. or)
• Aberriagatik eman dudala bizia (93. or)
• Gernika kiskalita dago (96. or)

• Bilbotik ekarri didate, euskarazko lehen egunkaria: Eguna. (82. or)
  • Zer da?
  • Noizkoa?
  • Zenbat iraun zuen?
  • Zertarako?
  • Nork sortu zuen?
  • Nork idazten zuten?
• …Dana emon behar jako maite dan askatasunari…(31. or)
  • Zertarako askatasuna?
  • Zergatik maite da askatasuna?
  • Zer da "dana"?

Lehenengo taldeak, amaren gaineko pasarteoi erreparatuko die:

• “... Amak burua jiratu, eta agur egin zidan bere esku zurbilarekin, burdina zaharren hotsa “laster arte”, “laster arte”, “laster arte” errepikatuz bezala urruntzen zelarik. (9 or)
• “ - … baina zu bai ausarta, bonben artean jaio zara eta.

Amak irribarre nekatua egin zidan:

-Horrexegatik, Libe izango du izena” (84 or)

• “- Para ser vasquita, tu madre escribe muy bien en español - trufatu zen” (104 or)
• “ Ezin nuen jasan hainbeste denboran zu ez ikusterik, nahiz eta zu ia-ia gizonduta zauden, laztana” (107 or)
• “Amaren eta bion artean eraman genuen orgatilaz Santa katalinaren ermitako zelaraino, eta hantxe lurperatu genuen, itsasargiaren abaroan iraun zezan. Malkorik ez genuen isuri, alerik ere ez” (113 or)
• “Todo tiene arreglo, si tú quieres - esan zioten amari-. Solo tienes que ser un poquito … ya sabes” (113 or)
• “Osaba hil egin dute … Ama bakarrik dago itsasargian, hiru gizonekin. Geratzen utzi digute etxeko lanak egiten dizkielako, eta nik ihes egin dut zu topatzeko” (126 or)

2. taldeak, Katalinen gainekooi erreparatuko die:

• “Eta emakumeok oztopoa edo pentsatzeko ez gauza garelakoan, etxeetan eta sakristietan sartuta nahi gaituzue” (29 or)
• Katalin ez zegoen amore emateko: - Bai, gu jaiki bai, baina asko, barrenean beldur zarete atzamarra saltsan noiz eta noraino sartuko dugun” (29 or)
• “-Ez ditugu umeak munduratzen gero zuen gerretan hiltzeko” (29 or)
• “Ba neuk ere Sorneren esaldi batekin erantzungo dizut: “Umea egingo da gizona, hazia landarea” (…), eta emakumeak eta gizonak elkarren aldamenean egon behar dutela sinesten, ez batzuk besteen ostean. Horretan ahalegintzen naiz ni behintzat eskolan” (30 or)
• “-Badakizue zer esaten duten zuetaz, ezta?-galdetu zien Katalinek-. Soldaduen putak zaretela”(77 or)
• “-Kaka botatzen digute, atzera egingo dugulakoan. Baina, badakizu, gure borroka aspaldikoa da…

-... gizartea aldatzeko eta emakumeon eskubideak lortzeko- amaitu zuen Katalinek esaldia" (77 or)

• “Bitartean, Katalinek, biltegiko zoruan disimulaturik zegoen atexkari giltzarrapoa kendu, eta berak eta beste neskek kaxa batzuk zuloan sartzeari ekin zioten” (78 or)
• “Katalin bonbek erre zuten. Eta harekin, pergamu kiskaliak bihurtu ziren umeei hazten irakasten zieten emakume guztiak” (130 or)

3. taldeak, Mirraren eta Pauloren amaren gaineko pasarteoi erreparatuko die:

Mirraren gainekook:

• “Urrunetik ikusi nuen zuriz jantzitako gizon bibotedun patilla-zabal bat Mirrari bizkarrean sekulako zartakoak ematen” (16 or)
• “ … Mirra irteten ikusi nuenean, kaskabelak jotzen eta lurra takoneatzen, bolantedun soineko batekin” (22 or)
• “Korapilo handia, Mirrak ezpainetan zeukan ebakiaz konturatu nintzenean” (23 or)

Pauloren amaren gainekook“:

• “- Ia-ia kartzelara eraman dute Pauloren ama- azaldu zidan lagun batek.

- Egunkariko esplikazioak eman dizkie beste andre batzuei, baina kontakatiluren batek salatu egin du-argitu zidan beste batek? (101 or)

• “ (...) Ama gaztetan eurenean egon zela kriada, eta andre fina dela, eta behingoagatik barkatzeko”(101 or)
• “Gau guztian eduki dute kuartelan. Goizean atera dute, burua soilduta. Ile-xerlo potolo batzuk utzi eta banderatxo espainolak lotu dizkiote. Piura horrekin erabili dute kalean, errespetua ipintzeko” (101 or)

4. taldeak, Sorneren gainekooi erreparatuko die:

• “Errepublikaren Gobernuak aitortu zizuen botoa emateko eskubidea orain dela bost urte. Emakume hizlari apartak ere b abiltza, eta ekintzaileak … Ez duzu ezagutzen Sorneren olerkia, Itxartu, eusko alabea!?” (29. or.)
• “Ba neuk ere Sorneren esaldi batekin erantzungo dizut: “Umea egingo da gizona, hazia landarea” (…), eta emakumeak eta gizonak elkarren aldamenean egon behar dutela sinesten, ez batzuk besteen ostean. Horretan ahalegintzen naiz ni behintzat eskolan” (30. or.)

Eta 5. taldeak, narratzaileak emakumeen gainean idazten dituen pasarteoi erreparatuko die:

• “Ume aldra bat ahuntz zahar baten akrobaziei begira zegoen, eta bi neska gaztek esku-paperak banatzen ziharduten” (21. or.)
• “Ospitalean atentzioa eman zidan lanean zebilen emakume piloak. (...) Herriko beste hainbatek legez, lixiba egiten edo bendak josten laguntzen zuten, edonolako errekaduak egiten, gerrako kontsigna obeditu nahirik: “Gizonak frontera, emakumeak lanera”” (76. or.)
• “Zertan zebiltzan, bada, emakumeak?

Garraiobideetan lan egiten. Zaurituak sendatzen. Barrikadak sendotzen. Haurtzaindegiak eratzen. Errefuxiatuentzako eskolak sortzen. Arma-fabriketan munizioak prestatzen. Soldaduentzako arropak josten. Kuartel barruetako lanak egiten. Lantegietako postuak betetzen. Familiak aurrera ateratzen. Eta gerran borrokatzen” (77. or.)

• “Neska haiek ezagutzeak emakumeak beste begi batzuekin ikusarazi zidan. Emakume batzuk ziren etxekoen heriotza sufritzen zuten emakume etsiak. Beste emakume horiek, aldiz, erresistentzia ziren, ez gorrien ama, alaba, emazte, arreba eta neska-lagun zirelako, bular gorrien barruan beren bihotzak emateko prest zituztelako baino” (79. or.)

• Zer ondorioztatzen duzue? Zer-nolako zereginak zituen emakumeak? Zein izango litzateke emakumearen papera Gerra Zibilean? Aldera dezakezue gaur eguneko emakumearen paperarekin?