4.4 การทำงานร่วมกับเครื่องจักรและระบบอัตโนมัติ
เมื่อกล่าวถึงการที่หุ่นยนต์ เครื่องจักรอัตโนมัติ และระบบปัญญาประดิษฐ์ มาทดแทนการทํางาน ของมนุษย์ในบางอาชีพ สถานการณ์ที่หลายคนจินตนาการคือ มนุษย์จะต้องตกงานและไม่มีอาชีพ แต่สิ่งที่น่าจะเกิดขึ้นมากกว่าคือ การปรับเปลี่ยนรูปแบบ การทํางานร่วมกันระหว่างมนุษย์และเครื่องจักร เครื่องจักร ที่มีความสามารถด้านปัญญาประดิษฐ์จะเปลี่ยนบทบาทจากผู้รับคําสั่งเป็นผู้ร่วมงาน ร่วมออกความเห็น มนุษย์จะเปลี่ยนบทบาทจากผู้สั่งงานและตัดสินใจทั้งหมด เป็นผู้ร่วมคิด ใช้วิจารณญาณและตรวจสอบ
นอกจากนี้ มนุษย์ยังมีข้อได้เปรียบกว่าระบบอัตโนมัติในด้านศักยภาพการทํางานเชิงกลของระบบ กล้ามเนื้อและระบบประสาทที่มีวิวัฒนาการมานาน มือของมนุษย์มีความยืดหยุ่นในการทํางานและแม่นยํา ในระดับที่หุ่นยนต์ยังทดแทนได้ยาก จะเห็นได้จากการจัดหนังสือใส่กล่องก่อนส่งของบริษัทแห่งหนึ่ง จะใช้ มนุษย์หยิบหนังสือใส่กล่อง เพราะว่าหนังสือมีลักษณะที่แตกต่างกันมากจนทําให้การพัฒนาระบบหุ่นยนต์ อัตโนมัติทําได้ยาก แต่ในการทํางานนั้นจะมีหุ่นยนต์ช่วยยกชั้นหนังสือมาส่งให้มนุษย์เพื่อลดระยะเวลาในการเดินไปมา
ดังที่กล่าวมาแล้ว เมื่อพิจารณาอาชีพในอนาคต มนุษย์จะทํางานร่วมกับหุ่นยนต์และปัญญาประดิษฐ์ มากขึ้น และมนุษย์ไม่จําเป็นจะต้องเป็นผู้ตัดสินใจหลักอีกต่อไป ในปี พ.ศ. 2561 พอล โดเกอร์ (Paul Daughterty) และเจมส์ วิลสัน (James Wilson) เสนอแนะอาชีพที่น่าจะเกิดขึ้นจากการทํางานร่วมกัน ระหว่างมนุษย์และเครื่องจักร ดังนี้
ผู้ฝึกสอน (trainers) มนุษย์ทําหน้าที่ฝึกสอนให้หุ่นยนต์ทํางานได้ตามต้องการ รวมทั้งให้คําแนะนําหรือให้ คะแนนผลลัพธ์จากระบบปัญญาประดิษฐ์ ที่ทําให้ระบบทํางานได้ ดียิ่งขึ้น สําหรับระบบที่ใช้การ เรียนรู้ของเครื่องจักร มนุษย์อาจจะเป็นคนสร้างตัวอย่างสําหรับการฝึกสอน
ผู้อธิบาย (explainers) หน้าที่ของผู้อธิบายคือเป็น ตัวกลางระหว่างผู้ใช้กับระบบคอมพิวเตอร์ ยกตัวอย่างเช่น ในระบบวินิจฉัยโรคที่มีการแสดงผลอย่างซับซ้อน อาจจะต้องมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญคอยให้คําอธิบายและคําปรึกษาโดยตรงกับผู้ใช้ แต่ความต้องการผู้อธิบายนี้
ผู้ดูแลรักษา (sustainers) ดูแลรักษาระบบปัญญาประดิษฐ์และหุ่นยนต์ ยกตัวอย่าง เช่น กําหนดขอบเขตความ รับผิดชอบ ตรวจสอบและดูแลให้ระบบได้รับข้อมูลที่มีคุณภาพดูแลงานซ่อมบํารุง รวมไปถึงการตรวจสอบว่าระบบยังมี ประสิทธิภาพได้มาตรฐานไม่ใช่มีเฉพาะกับระบบทางการ แพทย์เท่านั้น ในระบบอื่น ๆ เช่น ระบบวิเคราะห์ทางการเงิน ระบบ วิเคราะห์ความเสี่ยง หรือระบบ การจัดอันดับต่าง ๆ ก็อาจต้องการ มนุษย์ช่วยตีความผลลัพธ์เช่น เดียวกัน
ชวนคิด
เป็นที่ทราบว่า อนาคตจะมีเทคโนโลยีเข้ามา เปลี่ยนแปลงการทํางานในอาชีพของเราอย่าง แน่นอน หรืออาจจะมาทดแทนอาชีพของเราได้ ดังนั้น เราควรจะรู้จักข้อดีและข้อจํากัดของ เทคโนโลยีเพื่อนํามาวางแผนปรับตัวในอนาคต
ให้นักเรียนอภิปรายและตอบคําถามต่อไปนี้
- เมื่อรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติถูกนํามาให้บริการรับส่งผู้โดยสาร คนขับรถแท็กซี่จะไปทําอะไร
- เมื่อรถยนต์ใช้พลังไฟฟ้ามากขึ้น ปั้มน้ํามันจะเป็นอย่างไร
- เมื่อระบบบัญชีอัตโนมัติได้รับความนิยมพนักงานบัญชีจะต้องทําอย่างไร
- เมื่อธุรกรรมการเงินถูกทําผ่านระบบการธนาคารอินเทอร์เน็ต (internet banking) พนักงานธนาคารจะมีหน้าที่ทําอะไร
- เมื่อมีอุปกรณ์แปลภาษาอัตโนมัติล่ามแปลภาษาจะต้องทําอย่างไร