วิชาเทคโนโลยี(วิทยาการคำนวณ)
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6

4.2 การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีกับสังคมและอาชีพ

เทคโนโลยีถูกพัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็วและตลอดเวลา ลองจินตนาการว่า ถ้านอนหลับไปสัก 10 ปี เมื่อ 40 ปีก่อน เมื่อตื่นขึ้นมาอาจจะไม่รู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงมากนัก แต่ถ้าหลับไปตอนนี้แล้วตื่นขึ้นมาใน อีก 10 ปีข้างหน้า พบว่าทุกอย่างจะเปลี่ยนไปมากจนอาจไม่เข้าใจอะไรเลย ลองพิจารณาอุปกรณ์และ สิ่งของต่าง ๆ เช่น แผ่นซีดี แผ่นบันทึก เครื่องพิมพ์ดีด ตลับเทปเสียง ตลับเทปวิดีโอ และฟิล์มถ่ายรูป ดังรูป 4.1

การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีในด้านต่าง ๆ ส่งผลกระทบต่อชีวิตมนุษย์และการดําเนินไปของ สังคม หลายครั้งพัฒนาการของเทคโนโลยีบางอย่างส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมากทั้งในด้านการ ผลิต อุตสาหกรรม และเศรษฐกิจของโลก การเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่แบบนี้เรียกว่าการปฏิวัติอตสาหกรรม โดยการปฏิวัติอุตสาหกรรมแต่ละครั้งส่งผลกระทบต่อรูปแบบการดํารงชีวิตและการทํางานเป็นอย่างมาก

- ในยุคโบราณ มนุษย์ดํารงชีวิตด้วยการล่าสัตว์และเก็บของ ป่า ต่อมามีการปฏิวัติเกษตรกรรมทําให้มนุษย์มีแหล่งอาหารที่ มั่นคงจากการปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ มนุษย์จึงมีความเป็นอยู่ที่ ดีขึ้น ทําให้จํานวนประชากรเพิ่มขึ้นส่งผลให้เกิดการสร้างเมือง และพัฒนาการบริหารกําลังคนที่ซับซ้อนที่เรียกว่าการปกครอง นอกจากนี้ยังได้มีการพัฒนาหรือสร้างเทคโนโลยีใหม่เพื่อตอบ สนองความต้องการและการใช้งานที่สะดวกมากยิ่งขึ้น

- การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 1 เกิดขึ้น เนื่องจากมีการสร้างเครื่องจักรไอน้ําซึ่งเป็น พลังงานเชิงกล ทําให้เกิดการผลิตแบบใหม่ และการขนส่งที่มีประสิทธิภาพ

- การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 2 เกิดจาก การผลิตพลังงานไฟฟ้า ทําให้มีความสะดวกใน การส่งถ่ายพลังงาน ส่งผลให้มีการพัฒนา ระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

- การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 3 ขับเคลื่อนด้วยศักยภาพการประมวลผลข้อมูล ด้วยคอมพิวเตอร์ ทําให้ลดภาระการทํางาน า ๓ และเพิ่มประสิทธิภาพในการทํางาน

- การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 4 เป็นยุค ที่มีการเปลี่ยนแปลงมากกว่าและรุนแรงกว่า ทุกครั้งที่ผ่านมา โดยเทคโนโลยีหลักที่จะ ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้ เช่น ปัญญาประดิษฐ์ เทคโนโลยีการแพทย์ หุ่นยนต์ และเทคโนโลยีวัสดุ

สาเหตุที่เทคโนโลยีพัฒนาเร็วมากจนคาดไม่ถึง เนื่องจากมีการพัฒนาประสิทธิภาพในการคํานวณ ด้วยคอมพิวเตอร์แบบทวีคูณ กอร์ดอน มัวร์ (Gordon Moore) ได้สังเกตการเพิ่มขึ้นของประสิทธิภาพนี้ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2508 พบว่าจํานวนทรานซิสเตอร์ต่อพื้นที่ในหน่วยประมวลผลนั้นจะเพิ่มขึ้นสองเท่าในทุก 2ปีดังรูป 4.2 การเพิ่มประสิทธิภาพแบบทวีคูณนี้เมื่อมองในระยะสั้นอาจไม่เห็นผลกระทบมากนัก แต่เมื่อ เวลาผ่านไป ผลที่ได้จะมหาศาลเป็นการคาดเดา จนกระทั่งเมื่อเราได้เห็นความสามารถของคอมพิวเตอร์ที่ เพิ่มขึ้นอย่างมากมายจึงตระหนักว่าขีดจํากัดของการคํานวณที่เคยเชื่อกันนั้นอาจไม่จริงเสมอไป เมื่อไม่นาน มานหนังสือหลายเล่มยังสรุปว่าคอมพิวเตอร์ไม่เหมาะกับงานที่ต้องจดจํารูปแบบที่ซับซ้อน ในขณะที่ปัจจุบัน คอมพิวเตอร์สามารถเรียนรู้และจดจํารูปแบบต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพไม่น้อยกว่ามนุษย์

นอกจากประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นของหน่วย ประมวลผลแล้ว การพัฒนานวัตกรรมหนึ่ง ๆ ก็ส่งผล ต่อเนื่องถึงประสิทธิภาพในการพัฒนานวัตกรรม ด้านอื่น ๆ เป็นผลกระทบต่อเนื่องกันไป โดยเฉพาะ นวัตกรรมที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบและการผลิต ยกตัวอย่างเช่น เทคโนโลยีการพิมพ์แบบ 3 มิติ ทําให้การสร้างต้นแบบชิ้นงานรวดเร็วขึ้น พร้อมทั้งประหยัดต้นทุน ทําให้นวัตกรสามารถ ทดลองแนวคิดใหม่ ๆ ได้มากขึ้น ส่งผลให้การพัฒนา เทคโนโลยีรวดเร็วขึ้น

การส่งผลกระทบแบบต่อเนื่องกันไปอย่างที่ กล่าวมาข้างต้นไม่ได้เกิดขึ้นกับนวัตกรรมที่เกี่ยวข้อง กับการผลิตเท่านั้น ถ้าพิจารณาในมุมกว้าง การเกิดขึ้น ของนวัตกรรมหนึ่ง ๆ อาจเปลี่ยนแปลงสังคมใน หลากหลายแง่มุม ยกตัวอย่างเช่น เทคโนโลยีรถยนต์ ไร้คนขับ นอกจากจะส่งผลกระทบโดยตรง กับอาชีพของพนักงานขับรถที่เสี่ยงตกงานได้ แต่รถยนต์ไร้คนขับนั้นจะเปิดโอกาสให้คนชราและกลุ่มผู้พิการสามารถเดินทางได้สะดวกขึ้น เปิดช่อง ให้กับธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มคนกลุ่มนี้ นอกจากนี้ รถยนต์ไร้คนขับ อาจช่วยลดอุบัติเหตุบนท้องถนน ซึ่งจะมีผลทางอ้อมในการลดภาระงานของแพทย์ในห้องฉุกเฉิน

ในขณะที่เทคโนโลยีสร้างความได้เปรียบและเพิ่มศักยภาพในด้านต่าง ๆ มากมาย ในทางกลับกัน คน ที่เข้าไม่ถึงหรือไม่มีความเข้าใจศักยภาพของเทคโนโลยีก็จะยิงเสียเปรียบมากขึ้น เทคโนโลยีอาจจะทําให้ ปัญหาความเหลื่อมล้ําทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตและการประกอบอาชีพใน อนาคต

ชวนคิด

มีนวัตกรรมใดอีกบ้างที่มีศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงสังคมหรือการดําเนินชีวิต และนวัตกรรม ดังกล่าวทําให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร

กิจกรรมที่ 4.2 อาชีพที่ถูกทดแทน และอาชีพที่เกิดใหม่

1. สอบถามเพื่อนอย่างน้อย 2 คนว่าอยากประกอบ อาชีพอะไรในอนาคต จากนั้นวิเคราะห์อาชีพที่ เพื่อนตอบว่า ในอนาคตจะมีงานส่วนใดของ อาชีพนั้นที่อาจถูกทดแทนด้วยเทคโนโลยี และ ทดแทนอย่างไร พร้อมแนะนําว่าควรเตรียมตัว หรือปรับตัวอย่างไรให้สามารถประกอบอาชีพที่ ต้องการได้

2. บางอาชีพอาจหายไปเนื่องจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยี นักเรียนคิดว่ามีอาชีพใดที่จะเกิด ขึ้นใหม่บ้าง มีลักษณะงานอย่างไร และลองคาดการณ์ปริมาณความต้องการตําแหน่งงานใหม่ และงานเดิมที่หายไปว่า มากขึ้นหรือน้อยลง อย่างไร