Carita pantun nyaéta carita baheula anu dicaritakeun sacara lisan ku tutunggulan atawa juru carita, biasana dina wangun pupuh atawa lalaguan. Carita pantun mah biasana eusina ngeunaan lalampahan, petualangan, cinta, kaendahan alam, ogé ajén moral. Carita ieu seueur kapanggih dina tradisi Sunda sarta mindeng dipidangkeun dina acara adat atanapi hiburan masyarakat.
Ciri-Ciri Carita Pantun
1) Dicaritakeun sacara lisan
Biasana dicaritakeun ku tutunggulan (juru dongéng), lain dina wangun tulisan.
2) Ngagunakeun pupuh / wangsalan / sisindiran
Seueur bagian carita anu dicaritakeun bari dilagukeun atawa dituangan kana pupuh.
3) Caritana panjang jeung runtut
Biasana nyaritakeun lalampahan tokoh utama sarta konflik-konflikna.
4) Ngandung ajén moral
Caritana dipasihan piwuruk ngeunaan kahadéan, kasatiaan, jeung kabagjaan hirup.
5) Aya unsur mistik / gaib
Sababaraha carita pantun ngandung unsur kajadian gaib, makhluk lelembutan, atawa kakuatan spiritual.
6) Bahasana kiasan jeung éndah
Carita pantun sok maké basa kiasan, pupujian, jeung ungkara sastra.
Bagian-Bagian Dina Carita Pantun
1) Rajah (Pembuka / Do’a pembuka)
Rajah mangrupakeun mungkas awal anu eusina salam, pujian, do’a, atawa pangaruhan ka Nu Maha Kawasa. Fungsina:
- Muka carita
- Ngahormat ka karuhun
- Ngajaga supaya acara lancar Conto: salam, pujian, pangéling-éling.
2) Deskripsi
Bagian anu ngajelaskeun latar, tempat, wewengkon, suasana, jeung tokoh. Deskripsina biasana éndah jeung kiasan.
3) Narasi
Bagian inti carita anu ngajelaskeun kajadian, lalampahan tokoh, konflik, alur carita. Narasi ieu nu jadi “jalan carita utama”.
4) Dialog
Paguneman antara dua tokoh atawa leuwih. Dialog sok diciptakeun ku dalang/tutunggulan pikeun ngahirupan carita.
5) Monolog
Ucapan tokoh ka dirina sorangan. Biasana eusina berupa perasaan, pikiran, doa, keluhan, niat tokoh. Monolog ngabantu pamirsa ngarti kana batin tokoh.
6) Rajah Pamunah (Panutup)
Do’a panutup sanggeus carita réngsé.
Fungsina:
- nutup carita kalayan sopan
- masihan amanat
- ngahaturkeun nuhun ka nu ngadéngékeun